Η τουρκική σημαία που κυμάτιζε στο κάστρο των Τούρκων έμελλε να διασωθεί μέσα από σειρά γεγονότων και συγκιριών. Μετά από λυσαλέες μάχες η τουρκική σημαία πάρθηκε λάφυρο από την ιστορική μάχη και κατέληξε στα χέρια του αξιωματικού Ανδρέα Ζυγομαλά, γόνου του γνωστού πολιτικού Αντώνη Ζυγομαλά και της συζύγου του Λουκίας.
Ετσι βρέθηκε στον Αυλώνα
Ο Ανδρέας Ζυγομαλάς πολέμησε στην πρώτη γραμμή των μαχών στο Μπιζάνι. Μετά την παράδοση των Τούρκων ο Ζυγομαλάς έμεινε στα Ιωάννινα και στις γύρω περιοχές αλλά το καλοκαίρι του 1913 βρέθηκε δολοφονημένος στα Ιωάννινα. Μαζί με τα προσωπικά του αντικείμενα που παρέδωσε ο ελληνικός στρατός στη χαροκαμένη Λουκία Ζυγομαλά ήταν και μία τουρκική σημαία. Συμφώνα με μαρτυρίες συμπολεμιστών πρόκειται για τη σημαία των Τούρκων που κυμάτιζε στο Μπιζάνι μέχρι την 20ή Φεβρουαρίου 1913, οπότε οι Έλληνες κατέλαβαν το οχυρό και σήκωσαν την ελληνική σημαία όχι μόνο στο Μπιζάνι αλλά και στα Ιωάννινα.
Επιβεβαίωση Μελίδη στο ethnos.gr
Το Μπιζάνι είχε μετατραπεί από τις οθωμανικές δυνάμεις σε πραγματικό φρούριο, καθώς είχαν αξιοποιήσει το φυσικό ανάγλυφο και το είχαν ενισχύσει με σύγχρονα για την εποχή οχυρωματικά έργα από οπλισμένο σκυρόδεμα. Την οχύρωση της περιοχής είχε οργανώσει ο Πρώσος αξιωματικός Κόλμαρ φον ντερ Γκολτς, γνωστός ως Γκολτς Πασάς, δημιουργώντας ένα αμυντικό σύστημα που θεωρούνταν απόρθητο. Το κόστος των έργων ήταν τεράστιο για τα δεδομένα της εποχής, στοιχείο που αποδείκνυε τη στρατηγική σημασία των Ιωαννίνων για την Οθωμανική Αυτοκρατορία.
Aποκόπηκαν οι Τούρκοι
Επικεφαλής των ελληνικών δυνάμεων ήταν ο διάδοχος βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ της Ελλάδας, με ουσιαστικό επιτελικό ρόλο στον σχεδιασμό των επιχειρήσεων από έμπειρους ανώτερους αξιωματικούς της Στρατιάς Ηπείρου. Το σχέδιο προέβλεπε παραπλανητικές κινήσεις και κυκλωτική πίεση, με στόχο τη διάσπαση των βασικών αμυντικών τομέων.
Στις 19 Φεβρουαρίου 1913, το ελληνικό πυροβολικό άνοιξε σφοδρό κανονιοβολισμό. Στις 20 Φεβρουαρίου ξεκίνησε η γενική επίθεση. Παράλληλα, αποκόπηκαν οι επικοινωνίες των Οθωμανών, γεγονός που προκάλεσε σύγχυση και αποδιοργάνωση στη διοίκησή τους.
Ο ήρωας Βελισσαρίου
Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε ο ταγματάρχης των Ευζώνων Ιωάννης Βελισσαρίου. Με τολμηρή πρωτοβουλία, προχώρησε επιθετικά προς τις παρυφές της πόλης, ενισχύοντας την αίσθηση περικύκλωσης. Η φήμη ότι ελληνικά τμήματα βρίσκονταν ήδη έξω από τα Ιωάννινα επέτεινε τον πανικό. Ο διοικητής της πόλης, Εσσάτ Πασάς, προχώρησε σε πρόταση συνθηκολόγησης, που οδήγησε στην απελευθέρωση της πόλης.
Ενεπλάκησαν 80.000 στρατιώτες
Η νίκη, ωστόσο, δεν ήρθε χωρίς κόστος. Ο χειμώνας του 1912-13 ήταν εξαιρετικά βαρύς. Οι ελλείψεις στην επιμελητεία, το κρύο και η πείνα ταλαιπώρησαν τους στρατιώτες της Στρατιάς Ηπείρου.
Υπολογίζεται πως έλαβαν μέρος στη μάχη περισσότεροι από 80.000 στρατιώτες. Οι Τούρκοι, τεκμηριωμένα, είχαν 35.000 στρατιώτες, άγνωστο αριθμό ατάκτων και 162 πυροβόλα.
Μεγάλες απώλειες των Τούρκων
Οι Έλληνες έκαναν γενική επίθεση με δύναμη 41.000 στρατιωτών και 105 πυροβόλα. Οι απώλειες ήταν δυσανάλογες. Οι Τούρκοι έχασαν 2.800 στρατιώτες και οι Έλληνες 264.
Με το πρώτο φως της επόμενης μέρας, στις 20 Φεβρουαρίου, το Β΄ Τμήμα Στρατιάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση με ιδιαίτερη σφοδρότητα. Με μία τολμηρή και βαθιά εισχώρηση στον δυτικό τομέα των επιχειρήσεων, το 1ο Σύνταγμα Ευζώνων, μαζί με το 9ο Τάγμα υπό τον ταγματάρχη Ιωάννη Βελισσαρίου, κατάφερε να φτάσει στις παρυφές των Ιωαννίνων, στον Άγιο Ιωάννη.
Η παράδοση…
Η είδηση ότι ο ελληνικός στρατός έφτασε έξω από τα Ιωάννινα ταυτόχρονα καθιστούσε αδύνατη την υποχώρηση των Τούρκων και δημιούργησε πανικό στη διοίκηση του τουρκικού στρατού που ήταν εγκατεστημένη στην πόλη. Οι Εύζωνες είχαν φροντίσει να καταστρέψουν τα τηλεγραφικά δίκτυα, διακόπτοντας έτσι την επικοινωνία της τουρκικής διοίκησης με τον στρατό της. Με αυτές τις συνθήκες, στις 23.00 της ίδιας ημέρας, ο Εσσάτ Πασάς έστειλε πρόταση παράδοσης του τουρκικού στρατού, καθώς δεν γνώριζε ότι στο Μπιζάνι και στον υπόλοιπο ανατολικό τομέα οι τουρκικές δυνάμεις διατηρούσαν ακέραιες τις θέσεις τους.
Η Μάχη του Μπιζανίου δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιτυχία. Ήταν η πράξη που άνοιξε τον δρόμο για την ένταξη των Ιωαννίνων στον εθνικό κορμό και σφράγισε την ελληνική παρουσία
ethnos.gr