Η εκλογή των Τουρκοκυπρίων και η πρώτη δημόσια τοποθέτηση του Ερντογάν άνοιξαν μια νέα συζήτηση για τις δυνατότητες επανεκκίνησης της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού. Οι διεθνείς συνθήκες, όπως ο πόλεμος στη Γάζα, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, και τα ενεργειακά παιχνίδια στην Ανατολική Μεσόγειο, επαναφέρουν την Κύπρο στο επίκεντρο των γεωπολιτικών ισορροπιών.
Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Σίγμα, σε έγγραφο με τίτλο «Δυο Κράτη στην Κύπρο: Μια Συνομοσπονδία;» που δημοσιεύτηκε το Νοέμβριο του 2025, αναλύεται πώς η τουρκοκυπριακή πλευρά φαίνεται να απομακρύνεται από τη σκληρή γραμμή του “δύο κρατών”, οδηγώντας τη συζήτηση σε ένα νέο, πιο «χαλαρό» σχήμα.
Ο Ερχιουρμάν, ο νέος κατοχικός ηγέτης, φαίνεται να αλλάζει το αφήγημα των Τουρκοκυπρίων, τονίζοντας ότι η απομόνωση και το αδιέξοδο έχουν κουράσει την κοινότητά του. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, η συνεχής μη αναγνώριση, ακόμη και από χώρες-μέλη, αποτέλεσε το «τελειωτικό χτύπημα» στην προσέγγιση δύο κρατών.
Η μελέτη αναφέρει ότι ο Ερχιουρμάν θέτει συγκεκριμένο πλαίσιο για επανέναρξη συνομιλιών, το οποίο περιλαμβάνει:
– Πολιτική ισότητα με εκ περιτροπής προεδρία και τουρκοκυπριακό βέτο.
– Διαπραγμάτευση με αυστηρό χρονοδιάγραμμα έως ένα έτος.
– Μη επαναφορά θεμάτων που έχουν ήδη συμφωνηθεί.
– Δεσμεύσεις σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών.
– Αδιαπραγμάτευτη παραμονή, με τον Ερχιουρμάν να δηλώνει: «Η κυριαρχία δεν διαφυλάσσεται μέσω απομόνωσης αλλά μέσω διαπραγμάτευσης».
Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, επανέλαβε την προσήλωσή του στη διαδικασία, αφήνοντας περιθώριο επαναδιαπραγμάτευσης. Το TEPAV παρατηρεί ότι στην επίσημη τοποθέτησή του υπήρχε «δοσολογία δημιουργικής ασάφειας», ειδικά όταν μίλησε για «νέα διεθνή συγκυρία» και την ανάγκη «ειλικρινών, ρεαλιστικών προσπαθειών».
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Τουρκία και οι Τουρκοκύπριοι ίσως επιχειρήσουν μια σύγκλιση, ανάλογη με τη στάση που είχε καταγραφεί στο Crans-Montana, όταν η τουρκική πλευρά συζητούσε μέχρι και ένα νέο σύστημα ασφάλειας με διεθνή ομπρέλα.
Το TEPAV υπογραμμίζει ότι με τα σημερινά γεωπολιτικά δεδομένα, καμία λύση δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο από τις δύο πλευρές. Οι παράγοντες που φέρνουν ξανά την Κύπρο στο επίκεντρο περιλαμβάνουν:
– Ενεργειακές ανακατατάξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
– Αστάθεια στη Μέση Ανατολή.
– Αναζήτηση νέων πλαισίων ασφάλειας στην Ευρώπη.
– Τάσεις για επανένταξη, με συζήτηση για ενδεχόμενη εμπλοκή εγγυήσεων, όπως είχε γίνει στην περίοδο Crans-Montana.
Η μελέτη καταλήγει ότι μια ρεαλιστική λύση ίσως προκύψει «κάπου ανάμεσα» στο σχήμα δύο κρατών και στην ομοσπονδία. Ένα «μοντέλο αποκεντρωμένης ομοσπονδίας ή χαλαρής συνομοσπονδιακής μορφής φαίνεται να κερδίζει έδαφος ως πιθανή βάση συζήτησης». Η ανάλυση υπενθυμίζει ότι ο Νίκος Αναστασιάδης είχε ήδη από το 2017 προτείνει στην Άγκυρα την ιδέα μιας «αποκεντρωμένης ομοσπονδίας», με συνιστώντα κράτη που θα έχουν ευρείες αρμοδιότητες αλλά με ενιαία διεθνή κυριαρχία.