Μετωπική, με ονόματα και ημερομηνίες, ήταν η παρέμβαση του Γιάννη Μανιάτη στη «Ναυτεμπορική», με αιχμή την ενεργειακή στρατηγική της χώρας και την κυβερνητική ρητορική περί «επιτυχιών» σε έργα που –όπως υποστήριξε– είχαν τεθεί σε τροχιά εδώ και χρόνια.
Ο πρώην υπουργός Ενέργειας και ευρωβουλευτής έβαλε στο κάδρο τον κάθετο διάδρομο φυσικού αερίου, τις έρευνες υδρογονανθράκων νότια/νοτιοανατολικά της Κρήτης, την αποχώρηση της Total, τις γεωτρήσεις στο Ιόνιο, αλλά κυρίως την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου–Κρήτης, την οποία χαρακτήρισε ωμά: «Αν δεν γίνει όπως έχει προγραμματιστεί, θα πρόκειται για συγκλονιστική εθνική ήττα».
«Τι ακριβώς κάνατε;»
Στην αρχή της συζήτησης, ο Γιάννης Μανιάτης εμφανίστηκε ενοχλημένος από τους «πανηγυρισμούς» της κυβέρνησης. Το ερώτημά του ήταν απλό και επιθετικό: ποια κίνηση έκανε η σημερινή κυβέρνηση και τι είναι αυτό που απλώς παρέλαβε έτοιμο και παρουσιάζει εκ των υστέρων ως δικό της επίτευγμα.
Θύμισε την περίοδο 2013-2014, όταν –όπως είπε– μέσα στη δημοσιονομική δίνη επιχειρήθηκε να «αναδειχθεί γεωπολιτικά η χώρα» μέσω της ενεργειακής διπλωματίας: TAP, IGB, FSRU Αλεξανδρούπολης, υποδομές και projects που «σήμερα τα μισά έγιναν, τα άλλα μισά ελπίζουμε να γίνουν».
Ο «κάθετος διάδρομος»: υποδομές έγιναν – τα ρυθμιστικά όχι
Στο κομμάτι του Vertical Corridor, ο Μανιάτης έφερε συγκεκριμένο χρονικό στίγμα: 9 Δεκεμβρίου 2014, όταν –όπως είπε– εμφανίζεται για πρώτη φορά σε επίσημο έγγραφο και υπογράφεται στις Βρυξέλλες μνημόνιο συνεργασίας Ελλάδας–Βουλγαρίας–Ρουμανίας.
Η θέση του είναι διπλή:
- τα έργα ως φυσική υποδομή σε μεγάλο βαθμό υλοποιήθηκαν (ο IGB «δουλεύει εδώ και 2-3 χρόνια»),
- αλλά το κρίσιμο «κουμπί» –δηλαδή τα ρυθμιστικά θέματα (τέλη, κανονισμοί, πλαίσιο διαμετακόμισης)– έμεινε άλυτο, με αποτέλεσμα ο διάδρομος να μην αποκτά το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που θα μπορούσε. Έφερε μάλιστα ως ένδειξη την επιλογή της Ουκρανίας να στραφεί σε αέριο μέσω Πολωνίας.
Το πολιτικό του συμπέρασμα ήταν καθαρό: έξι/επτά χρόνια διακυβέρνησης χωρίς να λυθούν τα “δύσκολα” του project και τώρα «πανηγυρισμοί».
Chevron νότια της Κρήτης: «Η Τουρκία δεν διανοείται να την παρενοχλήσει»
Στο θέμα της Chevron (και της αντίδρασης της Άγκυρας), ο Μανιάτης εμφανίστηκε βέβαιος ότι οι τουρκικές δηλώσεις είναι περισσότερο «για να γίνονται». Το «θετικό στοιχείο», όπως το παρουσίασε, είναι ότι οι περιοχές που ενδιαφέρουν τον αμερικανικό κολοσσό βρίσκονται νοτιοανατολικά της Κρήτης, δηλαδή εκεί όπου –κατά την αφήγησή του– η Ελλάδα έχει δηλώσει από το 2014 την έκταση των θαλάσσιων ζωνών της με βάση τη μέση γραμμή, άρα η Chevron, ερχόμενη να ζητήσει τα συγκεκριμένα οικόπεδα, αναγνωρίζει στην πράξη αυτή τη θέση.
Έδεσε το θέμα και με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, λέγοντας ότι επιχειρεί να «κόψει στη μέση» τα νοτιοανατολικά οικόπεδα κάτω από την Κρήτη, γι’ αυτό –κατά τον ίδιο– η επιλογή να δοθούν σε μεγάλο ενεργειακό παίκτη λειτουργεί και ως γεωπολιτική ασπίδα.
Total: «Αποχώρησε αγανακτισμένη – η πολιτεία δεν έδινε άδειες»
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για την Total, υποστηρίζοντας ότι αποχώρησε (2021-2022) επειδή η ελληνική πλευρά δεν προωθούσε τις άδειες που έπρεπε να προωθήσει, αφήνοντας μόνη την ExxonMobil με τα ΕΛΠΕ στα νοτιοδυτικά της Κρήτης.
Ιόνιο – οικόπεδο 2: γεώτρηση «τέλος 2026 ή αρχές 2027»
Για το Ιόνιο και ειδικά το οικόπεδο 2 βορειοδυτικά της Κέρκυρας, εκτίμησε ότι έχουν ωριμάσει οι έρευνες (αναφέρθηκε και στην Energean για την προεργασία) και ότι πιθανόν να δούμε την πρώτη γεώτρηση στο τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027.
Καλώδιο Κύπρου–Κρήτης: «Αν δεν γίνει, είναι εθνική ήττα»
Εδώ ο Μανιάτης ανέβασε τους τόνους στο κόκκινο. Είπε ότι το έργο έχει παγώσει και έφερε απάντηση του αρμόδιου Ευρωπαίου Επιτρόπου Ενέργειας σε ερώτησή του, με τρία σημεία-καταπέλτη:
- Δεν έχει ανατεθεί η περίφημη μελέτη βιωσιμότητας από Ελλάδα–Κύπρο (όπως λέγεται δημοσίως),
- η Κομισιόν έχει αξιολογήσει έξι φορές το έργο ως οικονομικά βιώσιμο,
- υπάρχουν ήδη τεράστια ευρωπαϊκά κονδύλια και μάλιστα ο Επίτροπος δηλώνει πρόθεση να αναλάβει και γεωπολιτική διαχείριση με τρίτες χώρες, αναφέροντας ρητά την Τουρκία.
Ο Μανιάτης το είπε χωρίς περιστροφές: το καλώδιο δεν είναι «ένα καλώδιο», είναι ευρωπαϊκής προτεραιότητας έργο ενεργειακής ασφάλειας, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και πολιτικό βάρος. Και κατέληξε πως αν ακυρωθεί, θα είναι «τραγική αποτυχία Ελλάδας και Κύπρου».
Έριξε και δεύτερη βολή: θύμισε την παρεμπόδιση ιταλικού ερευνητικού σκάφους στην περιοχή Κάσου–Καρπάθου πριν δύο χρόνια και είπε ότι «ουσιαστικά δεν κάναμε τίποτε πρακτικά». Πρότεινε επίσης κοινή κίνηση Μητσοτάκη–Χριστοδουλίδη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για καταδίκη τυχόν τουρκικών ενεργειών.
«Ήρεμα νερά»; «Ο ελέφαντας στο δωμάτιο είναι η Τουρκία»
Σε ερώτηση για το αν η καθυστέρηση σχετίζεται με την Τουρκία και τα «ήρεμα νερά», ο Μανιάτης πρακτικά παραδέχθηκε ότι η Άγκυρα είναι ο κρίσιμος παράγοντας και προειδοποίησε ότι όσο εμείς καθυστερούμε, η Τουρκία μπορεί να μπαίνει «από το πίσω παράθυρο» (αναφέρθηκε και σε σχεδιασμούς για διασύνδεση Τουρκίας–κατεχομένων).
Στροφή στον EastMed: «Με Τραμπ και αλλαγή συνθηκών, να το ξαναβάλουμε»
Στο τελικό σκέλος, άνοιξε και το μέτωπο της Μέσης Ανατολής και των εξελίξεων γύρω από το Ιράν, λέγοντας ότι οι ευρωπαϊκές εκτιμήσεις «βλέπουν δράση» από την πλευρά Τραμπ και ότι απαιτείται προσοχή, χαμηλοί τόνοι και εθνική ενότητα στον χειρισμό.
Κλείνοντας, επανέφερε και τον EastMed ως project που «μπλόκαρε» την εποχή Μπάιντεν λόγω “πράσινων” ενστάσεων, αλλά τώρα –με αλλαγή συνθηκών– θεωρεί πως η Ελλάδα πρέπει να επανέλθει, ώστε να γίνει τροφοδότης φυσικού αερίου της Ευρώπης, μαζί με τον κάθετο διάδρομο και τα κοιτάσματα Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας.