Μάλιστα όπως επισημαίνουν τα ίδια στελέχη, το μέτρο δεν κινείται απλώς στον αντίποδα της περαιτέρω ενοποίησης της αγοράς ηλεκτρισμού της ΕΕ. Αντίθετα, στην περίπτωση που υλοποιηθεί, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι θα πυροδοτήσει παρεμβάσεις και άλλων κρατών-μελών στις εγχώριες αγορές τους, με συνέπεια να καταργηθεί στην πράξη η ενιαία ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.
Παράλληλα, τέτοιες προσπάθειες ρύθμισης της αγοράς δημιουργούν ένα περιβάλλον θεσμικής αβεβαιότητας, το οποίο κάθε άλλο παρά ενθαρρύνει τις επενδύσεις. Πρόκειται για μία αρνητική συνέπεια που, σύμφωνα με τους ειδικούς, μοιράζεται το σχέδιο για αποζημίωση των μονάδων αερίου για το κόστος CO2 με το μέτρο για την αύξηση της φορολογίας των ενεργειακών εταιρειών, που επίσης περιλαμβάνεται στο «Διάταγμα για την Ενέργεια» που εγκρίθηκε πρόσφατα από το ιταλικό Υπουργικό Συμβούλιο.
Στρέβλωση του διασυνοριακού εμπορίου
Σύμφωνα με όλους τους ειδικούς στους οποίους απευθύνθηκε το energypress, για να μειωθούν οι τιμές ρεύματος στον τελικό καταναλωτή στην Ιταλία, θα πρέπει η αποζημίωση των μονάδων αερίου να αποτυπωθεί σε αποκλιμάκωση των τιμών της DAM. Με αυτό τον τρόπο, θα ελαττωθεί το κόστος προμήθειας των παρόχων και, κατά συνέπεια, οι λογαριασμοί ρεύματος.
Αυτό σημαίνει πως η αποζημίωση θα πρέπει να «κουρέψει» τις προσφορές που υποβάλλουν οι μονάδες αερίου. Με δεδομένο ότι οι σταθμοί αερίου είναι οι οριακές μονάδες στο γειτονικό ηλεκτρικό σύστημα, αυτό συνεπάγεται πως θα μειωθούν αυτομάτως οι Τιμές Εκκαθάρισης Αγοράς στην ιταλική αγορά.
Επομένως, μία πρώτη συνέπεια θα είναι η στρέβλωση του διασυνοριακού εμπορίου. Για παράδειγμα, η απάλειψη του κόστους CO2 από τη διαμόρφωση των τιμών στην ιταλική DAM θα μπορούσε να σημάνει πως η Ελλάδα θα γίνει πλέον εισαγωγική ως προς την Ιταλία, από εξαγωγική που είναι παραδοσιακά.
Όπως είναι φυσικό, οι μεταβολές στο ισοζύγιο των εμπορικών ροών «αγγίζουν» όλες τις γειτονικές αγορές της Ιταλίας – η οποία συνδέεται με μερικά από τα μεγαλύτερα ηλεκτρικά συστήματα στην Ευρώπη. Σύμφωνα ωστόσο με τους ειδικούς του κλάδου, το ντόμινο των αλλαγών θα επηρεάσει και άλλες χώρες, που δεν διασυνδέονται φυσικά με την Ιταλία, αλλάζοντας τη ροή ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την ευρύτερη περιοχή.
Αναστάτωση στις προθεσμιακές αγορές
Η εξαγγελία όμως μιας παρέμβασης που ουσιαστικά θα καταστήσει την ιταλική DAM φθηνότερη από ό,τι είναι σήμερα, όπως είναι φυσικό θα επηρεάσει και την προθεσμιακή αγορά. Για παράδειγμα, ένας ηλεκτροπαραγωγός που πλέον γνωρίζει ότι οι χονδρεμπορικές τιμές θα μειωθούν, ίσως προσπαθήσει να «κλειδώσει» την πώληση μεγαλύτερων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντίθετα, ένας αγοραστής είναι πιθανό να περιορίσει το hedging. Κι αυτό γιατί γνωρίζει πως η DAM θα ακολουθήσει καθοδική πορεία, μόλις ενεργοποιηθεί η αποζημίωση των μονάδων αερίου.
Όπως είναι φυσικό, αναστάτωση θα υπάρξει και στις τιμές των προθεσμιακών συμβολαίων. Μάλιστα, με βάση στελέχη του κλάδου, ήδη έχουν επηρεαστεί οι τιμές στην αγορά, με σημαντική «διόρθωση» προς τα κάτω.
Μείωση εσόδων για τις υπόλοιπες τεχνολογίες – Επενδυτικό «φρένο»
Με δεδομένο ότι το μοντέλο λειτουργίας των χονδρεμπορικών αγορών είναι η οριακή τιμολόγηση, η μείωση της Τιμών Εκκαθάρισης Αγοράς θα περιορίσει αυτομάτως τα έσοδα των μονάδων όλων των υπόλοιπων φθηνότερων τεχνολογιών ηλεκτροπαραγωγής. Επομένως, θα περιοριστούν οι εισροές για όλες οι ΑΠΕ που συμμετέχουν απευθείας στην αγορά, ανατρέποντας τα business plan στα οποία βασίστηκε η ανάπτυξή τους.
«Κούρεμα» θα υπάρξει επίσης και στα έσοδα των υδροηλεκτρικών σταθμών. Επίσης, θα περιοριστούν οι οικονομικές απολαβές των μπαταριών από την DAM, καθώς θα μειωθεί η διαφορά ανάμεσα στις υψηλότερες και χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές εντός του 24ωρου.
Όπως είναι φυσικό, μία τέτοια αιφνίδια αλλαγή θα αναγκάσει στην επικαιροποίηση των επενδυτικών πλάνων έργων ΑΠΕ και μπαταριών που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στα σκαριά. Στην ίδια λογική, η προοπτική μειωμένων εσόδων θα κάνει επιφυλακτικότερες τις τράπεζες στη δανειοδότηση καινούριων πρότζεκτ, αυξάνοντας το κόστος χρηματοδότησής τους. Με λίγα λόγια, θα βάλει «φρένο» στην περαιτέρω «πράσινη στροφή» του ιταλικού ενεργειακού μίγματος, όπως δείχνουν και οι δηλώσεις του επικεφαλής της Edison, για πιθανή ακύρωση έργων ΑΠΕ 400 Μεγαβάτ.
«Ροκάνισμα» των μειώσεων στην DAM
Μία ενδιαφέρουσα παρατήρηση, που καταθέτουν πηγές του κλάδου, είναι ότι πιθανώς οι ίδιοι οι μηχανισμοί της αγοράς οδηγήσουν τελικά σε σημαντικό «ροκάνισμα» του όποιου οφέλους στις χονδρεμπορικές τιμές, από το «ψαλίδισμα» των προσφορών των μονάδων αερίου. Ο πρώτος λόγος είναι πως οι όποιες επιδοτήσεις κατά κανόνα δεν μετακυλίονται στο σύνολό τους από τις εταιρείες στην τελική κατανάλωση, κάτι που θα συνέβαινε μόνο αν διατηρούσαν σταθερό το περιθώριο κέρδους τους.
Ίσως ακόμη πιο σημαντική αιτία είναι ότι, καθιστώντας τις μονάδες αυτές οικονομικότερες, θα αυξηθεί και η συμμετοχή τους στις αγορές. Αυτό με τη σειρά του θα προκαλέσει ενίσχυση της κατανάλωσης αερίου – σε μία συγκυρία ωστόσο όπου το καύσιμο ούτε φθηνό δεν είναι, αλλά ούτε και απλόχερα διαθέσιμο. Η συγκυρία αφορά την επικείμενη απόσυρση των ρωσικών εισαγωγών στην ΕΕ από το τέλος του επόμενου έτους, γεγονός το οποίο έτσι και αλλιώς θα «δοκιμάσει» την τροφοδοσία της Ευρώπης με αέριο.
Τα παραπάνω σημαίνουν πως ένα μέρος από το όφελος στο λειτουργικό κόστος των μονάδων αερίου, λόγω της αποζημίωσης για το κόστος του CO2, θα αντισταθμιστεί από τη χρήση περισσότερου ακριβού καυσίμου. Ως αποτέλεσμα, οι προσφορές των μονάδων (και επομένως η ΤΕΑ) δεν θα μειωθούν όσο κανονικά θα επέτρεπε το μέτρο, αφού οι μηχανισμοί της αγοράς θα περιορίσουν την αποκλιμάκωση. Μάλιστα, οι ίδιοι αναλυτές δεν αποκλείουν το ενδεχόμενο να αντισταθμιστεί πλήρως το δυνητικό κέρδος από το μέτρο για την ιταλική DAM.
Ξήλωμα του Target Model
Τα στελέχη του κλάδου επισημαίνουν επίσης ότι αν προχωρήσει η «ιταλική λύση», βλέποντας να αλλάζει ροή το διασυνοριακό εμπόριο, είναι δεδομένο πως οι όμορες ευρωπαϊκές χώρες δεν θα μείνουν άπραγες. Αντίθετα, θα αναζητήσουν κι εκείνες εθνικές «πατέντες» -είτε στο πλαίσιο της ιταλικής παρέμβασης είτε προς οποιαδήποτε άλλη κατεύθυνση- ώστε να αποκλιμακώσουν τις χονδρεμπορικές τιμές στις δικές τους αγορές.
Στην πράξη, αυτή η εξέλιξη θα επιφέρει το ξήλωμα του Target Model, αφού τη θέση της ενιαίας πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, που αυτή τη στιγμή μοιράζονται και οι 27 εθνικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, θα πάρουν ποικίλες παραλλαγές αυτού του μοντέλου – με κατά το δοκούν λιγότερο ή περισσότερο δραστικές παρεμβάσεις.
Απίθανη μια έγκριση από την Κομισιόν – Η επίκληση του «ιβηρικού μοντέλου»
Και μόνο η παραπάνω παρενέργεια είναι αρκετή για να δικαιολογήσει τις εκτιμήσεις των ειδικών ότι είναι απίθανο μία τέτοια παρέμβαση να γίνει δεκτή από τις Βρυξέλλες. Προς την ίδια κατεύθυνση συντείνουν και άλλοι παράγοντες, ξεκινώντας από το γεγονός ότι η αποζημίωση των μονάδων αερίου έχει όλα τα χαρακτηριστικά κρατικής ενίσχυσης, εμπλέκοντας την DG Comp στη διαδικασία έγκρισης.
Κατά συνέπεια, η ιταλική κυβέρνηση θα πρέπει να πείσει την Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού για το ότι η αποζημίωση δεν νοθεύει τον ανταγωνισμό στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Σύμφωνα με πληροφορίες, στις προκαταρκτικές κρούσεις που έχει κάνει η ιταλική κυβέρνηση στις Βρυξέλλες, έχει επικαλεστεί την έγκριση της Κομισιόν στο «ιβηρικό μοντέλο» κατά τη διάρκεια της κρίσης, δηλαδή στο πράσινο φως που έδωσε τότε σε Ισπανία και Πορτογαλία για να επιβάλουν πλαφόν στο αέριο.
Ο αντίλογος ωστόσο των Βρυξελλών είναι πως η Ιβηρική είχε χαρακτηριστικά «νησίδας» στο ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα, λόγω της χαμηλής δυναμικότητας διασύνδεσής της με την υπόλοιπη ΕΕ. Κάτι που δεν ισχύει με την Ιταλία, όπου μία σειρά από «ηλεκτρικούς λεωφόρους» τής επιτρέπουν να ανταλλάσσει σημαντικά ποσά ενέργειας με τους γείτονές της.
Αυτές οι ανταλλαγές, και η στρέβλωση που θα τους προκαλέσει το μέτρο, είναι ο δεύτερος βασικός λόγος που εκτιμάται ότι η Ιταλία θα «βρει τοίχο» στις Βρυξέλλες. Η Κομισιόν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε θέματα διασυνοριακού εμπορίου εντός ΕΕ, το οποίο εξάλλου αποτελεί το εργαλείο για τη σύγκλιση των χονδρεμπορικών τιμών πανευρωπαϊκά. Οι ειδικοί της αγοράς υπενθυμίζουν πως απόδειξη για τη στάση των Βρυξελλών αποτελεί το μέτρο για τη συγκέντρωση των υπερεσόδων των παραγωγών, που εφάρμοσε η Ελλάδα την περίοδο της κρίσης και το οποίο δεν θα υπήρχε καμία πιθανότητα να εγκριθεί από την Κομισιόν, αν δεν είχε διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μην δυσχεραίνει τις εισαγωγές.
energypress.gr