Τα πολιτικά συστήματα δεν πέφτουν από λάθη. Πέφτουν όταν “εξαντλούνται”. Ένα μοντέλο εξουσίας μπορεί να επιβιώσει από σκάνδαλα, κοινωνικές δυσαρέσκειες, ακόμη και από ήττες, εσωτερικές ή εξωτερικές. Αυτό που δεν μπορεί να ξεπεράσει είναι η ταυτόχρονη διάρρηξη όλων των στηριγμάτων του.
Η Ψευδαίσθηση των «Ήρεμων Νερών» και η Οικονομική Πραγματικότητα
Στην Ελλάδα κυριαρχεί σήμερα μια “βεβαιότητα” μέσα στο πολιτικό σύστημα: «τα εθνικά θέματα δεν ρίχνουν κυβερνήσεις». Η κοινωνία, λένε, ψηφίζει “με την τσέπη”! Η εξωτερική πολιτική αφορά τους “ειδικούς” και δεν την αντιλαμβάνονται οι πολίτες στο “πετσί” τους.
Αυτός ο ισχυρισμός προβάλλεται για δύο λόγους:
-
Γιατί αντιλαμβάνονται ότι όλες οι παραδοχές της κυβέρνησης Μητσοτάκη έχουν διαψευστεί — από την “ήττα” της Ρωσίας στην Ουκρανία ως τα δήθεν “ήρεμα νερά” με την Τουρκία.
-
Γιατί η έντονη κριτική από την πλευρά Αντώνη Σαμαρά και Κώστα Καραμανλή επαληθεύεται, προκαλώντας ανησυχίες στο Μαξίμου.
Όμως, ούτε η τσέπη πάει καλά. Σε μια χώρα όπου μισθωτοί και συνταξιούχοι εξαντλούν το εισόδημά τους στο πρώτο 20ήμερο, η Eurostat διαπιστώνει ότι η Ελλάδα έχει υποχωρήσει στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής κατάταξης σε αγοραστική δύναμη.
Η Διάβρωση της Εμπιστοσύνης ως Συστημική Απειλή
Μείζονες υποχωρήσεις σε εθνικά μέτωπα μπορεί να μη “ρίχνουν” κυβερνήσεις ακαριαία, αλλά διαβρώνουν το σύστημα βαθιά. Όταν το 60% των πολιτών διαφωνεί με την εξωτερική πολιτική έναντι της Τουρκίας, η κυβέρνηση παύει να εγγυάται την ασφάλεια στα μάτια του κόσμου.
Ο κλονισμός της εμπιστοσύνης δεν είναι απλή πολιτική φθορά· είναι συστημική αποδυνάμωση. Μια χώρα όπου οι πολίτες πιστεύουν ότι η κυβέρνησή τους δέχεται αδιαμαρτύρητα συρρίκνωση κυριαρχικών δικαιωμάτων, καθίσταται “μη κυβερνήσιμη”.
Ιστορικά Διδάγματα και η «Αρνητική Συναστρία»
Όλες οι μεγάλες πολιτικές ανατροπές στην ιστορία έγιναν όταν συνέπεσαν εθνικές κρίσεις, γεωπολιτική αποσταθεροποίηση και οικονομική δυσπραγία.
-
Ο Ντε Γκώλ αναδείχθηκε μέσα από τις κρίσεις σε Σουέζ και Αλγερία.
-
Ο Νίξον και ο Κάρτερ πλήρωσαν εθνικές ταπεινώσεις (Βιετνάμ, κρίση ομήρων στο Ιράν).
-
Στην Ελλάδα, το 1974, η εισβολή στην Κύπρο συνέπεσε με την κατάρρευση του Μπρέτον Γουντς και την πρώτη πετρελαϊκή κρίση.
Σήμερα, βιώνουμε κάτι πολλές τάξεις μεγέθους πιο σοβαρό. Η διεθνής αρχιτεκτονική αποδιαρθρώνεται, η Ευρώπη εμφανίζει στρατηγική αδυναμία και ο ευρω-ατλαντικός άξονας διαρρηγνύεται καθώς οι ΗΠΑ αναζητούν δρόμο συνεννόησης με τη Ρωσία.
Η Ελλάδα σε Διπλό Αδιέξοδο
Η κυβέρνηση των τελευταίων πέντε ετών προσπαθεί τώρα να αναθεωρήσει όλες τις μεγάλες επιλογές της:
-
Εμφανίζεται ως υπέρμαχος της “σκληρής πολιτικής” στο μεταναστευτικό, ενώ τα περιστατικά (όπως στη Χίο) τη διαψεύδουν.
-
Πανηγυρίζει για τα συμβόλαια υδρογονανθράκων με τη Chevron, ενώ επί χρόνια διακήρυσσε ότι “δεν μας ενδιαφέρουν” λόγω πράσινης ανάπτυξης.
-
Προβάλλεται ως “πρωταθλήτρια μεταρρυθμίσεων”, την ώρα που η Ευρωπαία Εισαγγελέας κάνει λόγο για “Κόπρο του Αυγεία”.
Η ασφυκτική πίεση της Τουρκίας με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και το Τουρκολυβικό μνημόνιο, σε συνδυασμό με τα κοινωνικά και οικονομικά αδιέξοδα, δημιουργούν μια εκρηκτική σύμπτωση.
Το σημερινό πολιτικό σύστημα δεν μοιάζει να σώζεται. Το ερώτημα που παραμένει είναι: Πώς διασώζεται η χώρα;