Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Στροφή ισχύος στη περιφερειακή διπλωματία «διαβάζει» ο Μουράτ Γετκίν στο άρθρο του (22/2/2026) με τίτλο “Αναλαμβάνουν οι ΗΠΑ τον μεσολαβητικό ρόλο της Τουρκίας στην Ουκρανία και το Ιράν;” Ο Τούρκος πολιτικός αναλυτής υποστηρίζει, ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να πάρει στα χέρια του τα νήματα σε δύο κρίσιμα μέτωπα — Ουκρανία και Ιράν — περιορίζοντας τον μεσολαβητικό χώρο που είχε κερδίσει η Τουρκία τα προηγούμενα χρόνια.
Η λογική, κατά τον Τούρκο αναλυτή, είναι ξεκάθαρη! Η Ουάσιγκτον «γεμίζει» το κενό της εποχής Μπάιντεν με στρατιωτική απειλή και άμεση διαπραγμάτευση, μειώνοντας την ανάγκη για «ενδιάμεσους» παίκτες, είτε είναι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είτε η Άγκυρα.
Η «Γενεύη» ως σήμα: Witkoff–Kushner σε διπλή αποστολή
Ο Γετκίν εστιάζει σε δύο συναντήσεις στη Γενεύη στις 17 Φεβρουαρίου, στις οποίες, όπως γράφει, πρωταγωνίστησαν ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ:
-
Συνάντηση με ρωσικές και ουκρανικές αντιπροσωπείες, με ελβετική διευκόλυνση.
-
Συνάντηση με ιρανική αντιπροσωπεία, με σημειολογία που δεν πέρασε απαρατήρητη: πραγματοποιήθηκε στην κατοικία του μόνιμου αντιπροσώπου του Ομάν στον ΟΗΕ, παρουσία και του ΥΠΕΞ του Ομάν.
Το Ομάν παρουσιάζεται ως «ασφαλής» δίαυλος, ειδικά αφού — όπως σημειώνει — αρχική σκέψη για συνάντηση στην Τουρκία είχε μεταφερθεί στο Μουσκάτ κατόπιν ιρανικού αιτήματος.
Ιράν: προθεσμία, κλιμάκωση και «αγορά χρόνου»
Στο σκέλος του Ιράν, το άρθρο κινείται σε δύο παράλληλες γραμμές:
-
Διπλωματικά, οι συνομιλίες Ομάν και Γενεύης εμφανίζονται ως χαμηλής απόδοσης, με μοναδικό ουσιαστικό αποτέλεσμα την «επανεκκίνηση» των διαπραγματεύσεων.
-
Στρατιωτικά, ο Γετκίν υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ αξιοποιούν την –φερόμενη– προθεσμία μιας εβδομάδας για να συνεχίσουν «τεράστια ανάπτυξη δυνάμεων» στην περιοχή, προετοιμάζοντας πιθανή επίθεση. Το Ιράν, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει το ίδιο διάστημα ως τρόπο να κερδίσει χρόνο, με τρόπο που «ούτε ο Τραμπ μπορεί να καταλάβει».
Κρίσιμο σημείο, όπως καταγράφει ο Γετκίν, είναι ότι η Τουρκία έως τώρα αντιτίθεται σε αμερικανική επίθεση, δεν επιτρέπει χρήση εναέριου χώρου και λιμανιών για το σκοπό αυτό και ότι οι αμερικανικές μετακινήσεις μέσω Ευρώπης φαίνεται να πατούν εναέρια σε Βουλγαρία και Ελλάδα προς Μέση Ανατολή.
Ουκρανία: Όταν ο Τραμπ μιλά απευθείας με Πούτιν, η Άγκυρα χάνει «έδαφος»
Ο Γετκίν κάνει αναδρομή στο 2022. Η Τουρκία έφερε κοντά Ρωσία και Ουκρανία, κράτησε ανοικτούς διαύλους με τη Μόσχα ενώ ως μέλος ΝΑΤΟ στήριξε την Ουκρανία, παράγοντας αποτελέσματα όπως συμφωνίες σιτηρών και ανταλλαγές κρατουμένων.
Κατά την οπτική του, η πολιτική Μπάιντεν να μην εμπλακεί απευθείας με τη Ρωσία άφησε χώρο, τον οποίο κάλυψε η Άγκυρα. Όμως τώρα, με τον Τραμπ να ανοίγει απευθείας συνομιλία με Πούτιν, η εξίσωση αλλάζει. Οι ΗΠΑ «δεν χρειάζονται» τον τουρκικό ρόλο στον ίδιο βαθμό.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει και ένα χαρακτηριστικό επεισόδιο: εικόνα ραντάρ που δείχνει ρωσική αποστολή προς Γενεύη να χρησιμοποιεί τουρκικό και ιταλικό εναέριο χώρο, μετατρέποντας — όπως λέει — ένα ταξίδι 3,5 ωρών σε 9 ώρες. Το υπαινικτικό μήνυμα: η «διπλωματική γεωγραφία» γίνεται εργαλείο πίεσης και επιλογών.
«Λιγότερη Τουρκία, λιγότερη Ευρώπη» γιατί βολεύει την Ουάσιγκτον
Ο Γετκίν υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ είναι ικανοποιημένες όταν μειώνεται ο ρόλος των ευρωπαϊκών μελών του ΝΑΤΟ στις επαφές με Ουκρανία και της Τουρκίας στις επαφές με Ρωσία, διότι έτσι η Ουάσιγκτον αποφεύγει να «σκοντάφτει» σε άσχετες απαιτήσεις/παζάρια (ο ίδιος αναφέρει ενδεικτικά ζητήματα όπως KAAN ή F-35 στην τουρκική περίπτωση).
Το μοντέλο Τραμπ, όπως το περιγράφει, είναι «όλα τα νήματα στην Ουάσιγκτον»: είτε επιβολή με βία (π.χ. Βενεζουέλα) είτε επιβολή με απειλή βίας (Ιράν).
Από τη Συρία ως το PKK: Οι σκιές πίσω από τη «σιωπή»
Το άρθρο ακουμπά και το συριακό πεδίο. Μετά την οριστικοποίηση συμφωνίας Δαμασκού–SDF, ο πρέσβης του Τραμπ στην Άγκυρα και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία Τομ Μπάρακ εμφανίζεται «πολύ σιωπηλός». Ο Γετκίν αφήνει να εννοηθεί ότι μπορεί να συμμετέχει σε προετοιμασίες στη ζώνη Συρίας–Λιβάνου–Ιορδανίας–Ιράκ, στο φόντο πιθανής επιχείρησης κατά του Ιράν.
Στο εσωτερικό μέτωπο θέτει το βασικό ερώτημα. Σε τόσο πολεμικό περιβάλλον, θα καταθέσει όντως τα όπλα το PKK στο Ιράκ; Το ερώτημα το συνδέει με τη διαδικασία «Τουρκία χωρίς τρομοκρατία» και τις εσωτερικές πολιτικές αντανακλάσεις.
Συμπέρασμα Γετκίν: Η Τουρκία δεν εξαφανίζεται, αλλά πρέπει να κρατήσει τον ρόλο «μέσης δύναμης»
Παρά την περιγραφή «σφετερισμού» ρόλου, ο Γετκίν δεν καταλήγει σε ταφόπλακα για την τουρκική επιρροή. Αντίθετα, λέει ότι τα τελευταία χρόνια η Τουρκία μετατοπίστηκε από ιδεολογική πολιτική σε realpolitik, με έμφαση στη διπλωματία αποτροπής πολέμων. Αυτό, υποστηρίζει, είναι και άμυνα απέναντι σε όσους θέλουν να σύρουν την Τουρκία σε συγκρούσεις — και πρέπει να διατηρηθεί.
Στη μεγάλη ζώνη εντάσεων από Μαύρη Θάλασσα–Κασπία έως Λιβύη–Περσικό και πέρα, η Άγκυρα μπορεί να κρατήσει πολιτική και οικονομική ισχύ μόνο αν επιμείνει σε αυτόν τον ρόλο, ακόμη κι αν ο Τραμπ επιχειρεί να μετατρέψει τη διπλωματία σε υπόθεση «μονοπωλίου» της αμερικανικής ισχύος.
