Χώρες του Κόλπου στο μάτι της καταιγίδας — Μεταξύ αυτοσυγκράτησης και υπαρξιακής απειλής
Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης
Η έκρηξη αντήχησε τόσο δυνατά πάνω από τη μαρίνα του Ντουμπάι που τα παράθυρα των γύρω ουρανοξυστών έτριξαν απειλητικά. Λίγο νωρίτερα, όλα τα κινητά τηλέφωνα στην περιοχή είχαν ηχήσει με διαπεραστικό συναγερμό — η νέα κανονικότητα για εκατομμύρια κατοίκους του Κόλπου. Οι πελάτες των καφετεριών μόλις που σήκωσαν το βλέμμα τους. Την εικόνα αυτή αποτυπώνει σε ρεπορτάζ της η εφημερίδα The Guardian, μέσα από το οποίο αναδύεται ένα πολύπλοκο παζλ στρατηγικής, φόβου και υπολογισμού.
Είκοσι μέρες πολέμου, χιλιάδες πύραυλοι
Από την ημέρα που ΗΠΑ και Ισραήλ εξαπέλυσαν τους βομβαρδισμούς τους εναντίον του Ιράν, τα κράτη του Κόλπου δέχονται αδιάκοπο μπαράζ ιρανικών πυραύλων και drones. Όπως καταγράφει το Guardian, στόχοι δεν είναι μόνο στρατιωτικές εγκαταστάσεις — αλλά αεροδρόμια, λιμάνια, ξενοδοχεία, κέντρα δεδομένων και πολυκατοικίες. Στο Κατάρ, καταστράφηκε σχεδόν το ένα πέμπτο της εξαγωγικής δυναμικότητας υγροποιημένου φυσικού αερίου μέσω επίθεσης στο συγκρότημα Ras Laffan. Οι αρχές του Άμπου Ντάμπι διέκοψαν εκτάκτως εργασίες στις εγκαταστάσεις Habshan. Στο Κουβέιτ, το διυλιστήριο Mina al-Ahmadi επλήγη από πολλαπλά drones. Δύο σαουδαραβικά διυλιστήρια έγιναν επίσης στόχος.
Ταυτόχρονα, το Ιράν εξακολουθεί να αποκλείει το στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου και φυσικού αερίου της περιοχής προς τον υπόλοιπο κόσμο. Τα συστήματα αεράμυνας των χωρών του Κόλπου κατάφεραν μέχρι στιγμής να καταρρίψουν περίπου το 90% των βαλλιστικών πυραύλων — με δισεκατομμύρια δολάρια να δαπανώνται σε αναχαιτιστικά. Ωστόσο, τα αποθέματά τους μειώνονται επικίνδυνα.
Η παγίδα της εμπλοκής
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) — Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Ομάν — αντιμετωπίζει ένα αδιέξοδο που δύσκολα επιδέχεται λύση. Σύμφωνα με το Guardian, ο Ali Bakir, επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κατάρ, περιγράφει εύγλωττα τη διάσταση: «Και τα τρία εμπλεκόμενα μέρη γίνονται ολοένα πιο παράλογα, με το καθένα να επιδιώκει ατζέντες που απειλούν να σύρουν την περιοχή και τον κόσμο σε ένα πολύ σκοτεινό μέρος».
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ ασκεί πίεση στα κράτη του Κόλπου να ενταχθούν στον πόλεμο στο πλευρό των ΗΠΑ και τους ζητά να διαθέσουν πολεμικά πλοία για την ασφάλεια του στενού του Ορμούζ. Ο Fawaz Gerges, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο London School of Economics, επισημαίνει στο Guardian ότι πρόκειται για παγίδα: «Η αποστολή ναυτικών δυνάμεων στο στενό του Ορμούζ είναι παγίδα για να εμπλακούν σε πόλεμο».
Η δυσπιστία προς τον Τραμπ είναι βαθιά. Όπως αποκαλύπτει το Guardian, ένας ηγέτης του Κόλπου χαρακτήρισε κατ’ ιδίαν τον Αμερικανό πρόεδρο «κανίς» του Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο υπουργός του Ομάν, Badr Albusaidi, έγραψε στον Economist ότι οι ΗΠΑ «έχουν χάσει τον έλεγχο της εξωτερικής τους πολιτικής». Ο φόβος που επικρατεί στις πρωτεύουσες του Κόλπου είναι ότι αν εμπλακούν στρατιωτικά, οι ΗΠΑ θα αποσυρθούν αφήνοντάς τα να διαχειριστούν μόνα τους έναν αιματηρό, ανοιχτό πόλεμο με το Ιράν που θα σημαδέψει γενιές.
Σαουδική Αραβία: ρητορεία χωρίς δράση
Ο Σαουδάραβας υπουργός Εξωτερικών πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν δήλωσε ότι η χώρα «διατηρεί το δικαίωμα να αναλάβει στρατιωτική δράση εάν κριθεί απαραίτητο». Οι αναλυτές που επικαλείται το Guardian διαβάζουν τη δήλωση αυτή ως εσωτερική επίδειξη ισχύος από τον διάδοχο πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, παρά ως πραγματική πρόθεση εμπλοκής. Συμφωνία σε επίπεδο GCC για συλλογική στρατιωτική παρέμβαση φαίνεται μακρινή.
Υπαρξιακό δίλημμα
Ο Muhanad Seloom, πρώην διπλωμάτης του Κατάρ και νυν καθηγητής στο Ινστιτούτο Μεταπτυχιακών Σπουδών της Ντόχα, είναι από τους πιο ξεκάθαρους στη διατύπωσή του, όπως τον παραθέτει το Guardian: «Ο οριστικός αποκεφαλισμός του ιρανικού καθεστώτος από τις ΗΠΑ είναι σίγουρα η μόνη επιλογή που έχουμε τώρα. Κάθε φορά που το Ιράν βρίσκεται υπό πίεση, ξέρει ότι μπορεί να χτυπήσει τον Κόλπο και να αποκλείσει το στενό του Ορμούζ. Αυτή είναι μια υπαρξιακή απειλή».
Ο Gerges, στο ίδιο δημοσίευμα, προσθέτει μια πιο μετρημένη προειδοποίηση: «Ένα τραυματισμένο, εξοργισμένο και αιμορραγούν Ιράν θα μπορούσε πραγματικά να απειλήσει την ασφάλεια και τα οικονομικά συμφέροντα του Κόλπου στο άμεσο μέλλον. Μια στρατιωτική επίθεση μόνο κινδυνεύει να τα φέρει σε περαιτέρω αντιπαράθεση».
Στο Ντουμπάι, εντωμεταξύ, τα κινητά συνεχίζουν να χτυπούν με συναγερμούς. Οι πελάτες των καφετεριών, σε μια αδιανόητη μέχρι πρότινος κανονικότητα, συνεχίζουν να πίνουν τον καφέ τους.