Στο μεγαλύτερο, όπως χαρακτηρίστηκε, πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα αφιερώθηκε η εκπομπή Geopolitics της τηλεόρασης της Ναυτεμπορικής, με παρουσιαστή τον Σάββα Καλεντερίδη και καλεσμένο τον αντιστράτηγο ε.α. Δημήτρη Καμπισιούλη.
Η εκπομπή ξεκίνησε με σύντομη αναφορά στις εξελίξεις γύρω από τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, τη Μέση Ανατολή, την Ανατολική Μεσόγειο και τα ελληνοτουρκικά, όμως ο βασικός κορμός της συζήτησης ήταν το δημογραφικό. Ένα ζήτημα που, σύμφωνα με τον Σάββα Καλεντερίδη, επηρεάζει την κοινωνική, πολιτική, οικονομική και γεωπολιτική πραγματικότητα της χώρας.
Ο Δημήτρης Καμπισιούλης εξήγησε ότι ασχολείται με το δημογραφικό εδώ και χρόνια, τόσο λόγω της προσωπικής του εμπειρίας ως πατέρας οκτώ παιδιών, όσο και λόγω της στρατιωτικής του διαδρομής. Όπως είπε, ως αξιωματικός στις Ειδικές Δυνάμεις έβλεπε με ανησυχία τη μείωση των στρατιωτών και άρχισε να αναζητά τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος.
Το βασικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν βαρύ: η Ελλάδα κινδυνεύει για πρώτη φορά με φυσική εξαφάνιση. Ο ίδιος υποστήριξε ότι καμία από τις μεγάλες συμφορές του Ελληνισμού, από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή, δεν προκάλεσε τον αφανισμό του έθνους. Το δημογραφικό, όμως, μπορεί να το κάνει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η απογραφή του 2021 έδειξε μείωση πληθυσμού 3% σε σχέση με το 2011. Πρόκειται, όπως ειπώθηκε, για την πρώτη φορά από την ίδρυση του ελληνικού κράτους που καταγράφεται τέτοια πορεία μείωσης. Από το 2010, όταν ο πληθυσμός είχε φτάσει περίπου τα 11,1 εκατομμύρια, η πτώση συνεχίζεται.
Ο Καμπισιούλης ανέφερε ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας έχει πλέον πέσει κάτω από τα 10 εκατομμύρια. Μάλιστα, βάσει των στοιχείων που παρουσίασε, μέσα σε τρεις μήνες καταγράφηκε μείωση περίπου 27.000 ατόμων, δηλαδή σχεδόν 295 άτομα την ημέρα.
Ακόμη πιο ανησυχητική ήταν η αναφορά του στον πραγματικό αριθμό των Ελλήνων. Όπως είπε, στον επίσημο πληθυσμό περιλαμβάνονται και αλλοδαποί με νόμιμη άδεια παραμονής, με αποτέλεσμα οι Έλληνες στο γένος να υπολογίζονται περίπου στα 8,5 εκατομμύρια.
Στο πεδίο των γεννήσεων, η εικόνα που παρουσιάστηκε ήταν δραματική. Από περίπου 190.000 γεννήσεις το 1932 και πάνω από 200.000 πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα έχει φτάσει σήμερα στις περίπου 68.000 γεννήσεις. Δύο περίοδοι χαρακτηρίστηκαν ως ιδιαίτερα καταστροφικές: το διάστημα 1981-1990 και η περίοδος των μνημονίων μέχρι σήμερα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ηλικία τεκνοποίησης. Ο Καμπισιούλης υποστήριξε ότι όταν τα ζευγάρια αποκτούν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία, δεν προλαβαίνουν να κάνουν πολλά παιδιά, ενώ η ανατροφή γίνεται πιο δύσκολη. Αυτό οδηγεί πολλές οικογένειες στο ένα ή στα δύο παιδιά.
Το δεύτερο μέρος της εκπομπής επικεντρώθηκε στις συνέπειες της δημογραφικής κατάρρευσης. Ο προσκεκλημένος παρουσίασε την έννοια της διάμεσης ηλικίας, εξηγώντας ότι το 1950 η διάμεση ηλικία στην Ελλάδα ήταν τα 25 έτη, ενώ σήμερα έχει φτάσει στα 47,2. Με απλά λόγια, η Ελλάδα μετατρέπεται σε έθνος μεσηλίκων και ηλικιωμένων.
Ανάλογα ανησυχητικός είναι και ο δείκτης γήρανσης. Το 1950 οι ηλικιωμένοι ήταν περίπου το ένα τέταρτο ή το ένα πέμπτο των παιδιών. Σήμερα είναι σχεδόν διπλάσιοι από τα παιδιά.
Ο Καμπισιούλης άσκησε κριτική και στο κράτος. Αναγνώρισε ως θετική την ίδρυση του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, καθώς και την εκπόνηση Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Δημογραφικό, ωστόσο χαρακτήρισε το σχέδιο ανεπαρκές.
Μεγάλο βάρος δόθηκε και στη φυγή των νέων στο εξωτερικό. Σύμφωνα με την ανάλυση, περίπου μισό εκατομμύριο Έλληνες από το κύμα φυγής της περιόδου της κρίσης παραμένουν εκτός χώρας, ενώ οι μισοί νέοι που βρίσκονται ακόμη στην Ελλάδα σκέφτονται να φύγουν. Αυτό, όπως ειπώθηκε, επιδεινώνει ακόμη περισσότερο το δημογραφικό, καθώς οι νέοι που φεύγουν κάνουν οικογένειες και παιδιά στο εξωτερικό, τα οποία δεν προσμετρώνται στην Ελλάδα.
Στη συνέχεια η συζήτηση πέρασε στη γεωπολιτική διάσταση του δημογραφικού. Η Τουρκία παρουσιάστηκε ως χώρα που, παρά την είσοδό της σε δημογραφική κρίση, εξακολουθεί να διαθέτει τεράστια αριθμητική υπεροχή έναντι της Ελλάδας. Ο πληθυσμός της φτάνει τα 87 εκατομμύρια, η διάμεση ηλικία της είναι τα 35 έτη, ενώ της Ελλάδας τα 47.
Ο Καμπισιούλης εκτίμησε ότι η τουρκική δημογραφική υπεροχή τροφοδοτεί τον αναθεωρητισμό της Άγκυρας. Ο Σάββας Καλεντερίδης πρόσθεσε ότι ο τουρκικός δείκτης γονιμότητας επηρεάζεται από τον κουρδικό πληθυσμό, καθώς οι Κούρδοι έχουν υψηλότερη γονιμότητα από τους Τούρκους, ιδίως στη νοτιοανατολική Τουρκία.
Σύμφωνα με την εκπομπή, το κουρδικό στοιχείο αποτελεί δημογραφικό παράγοντα που ανησυχεί την Άγκυρα. Αν οι τάσεις συνεχιστούν, σε βάθος δεκαετιών οι Κούρδοι θα αποτελούν πολύ μεγάλο ποσοστό των νέων της Τουρκίας, γεγονός που συνδέεται με την κινητικότητα γύρω από την τουρκική δημογραφική πολιτική.
Η εκπομπή συνέδεσε το δημογραφικό και με τον πόλεμο. Στην περίπτωση του Ιράν, η συζήτηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν εκατοντάδες χιλιάδες στρατεύματα για αλλαγή καθεστώτος. Ο Σάββας Καλεντερίδης επισήμανε ότι η δημογραφία καθόρισε την πορεία του πολέμου και υποχρέωσε την υπερδύναμη να προσαρμόσει τους στόχους της.
Αντίστοιχα, για τον πόλεμο Ρωσίας–Ουκρανίας, ο Καμπισιούλης υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν έχει κηρύξει επισήμως πόλεμο ακριβώς για δημογραφικούς λόγους, ώστε να αποφύγει γενική επιστράτευση και εσωτερικές κοινωνικές αντιδράσεις. Από την άλλη, η Ουκρανία παρουσιάστηκε ως χώρα με εξαιρετικά σοβαρό δημογραφικό πρόβλημα, καθώς εκατομμύρια πολίτες έχουν φύγει στο εξωτερικό ή έχουν χαθεί από τον ενεργό πληθυσμό λόγω του πολέμου.
Στο κλείσιμο, ο Δημήτρης Καμπισιούλης έδωσε τη δική του πρόταση. Όπως είπε, η λύση είναι διπλή: πρώτα το κράτος πρέπει να λάβει ουσιαστικά μέτρα και κάθε κυβέρνηση να δεσμεύεται με συγκεκριμένους στόχους αύξησης γεννήσεων. Δεύτερον, οι πολίτες πρέπει να ενημερωθούν, να συνειδητοποιήσουν το πρόβλημα και να πράξουν ό,τι μπορούν.
Το πιο σκληρό μήνυμα της εκπομπής ήταν ότι σε 20 με 30 χρόνια η αναλογία συνταξιούχων και εργαζομένων μπορεί να φτάσει στο ένα προς ένα, με κίνδυνο κατάρρευσης του συστήματος.
Ο Καμπισιούλης κάλεσε τους Έλληνες να μη συγχέουν το κράτος με το έθνος. Όπως είπε, όσοι εγκαταλείπουν την Ελλάδα για να «εκδικηθούν» το κράτος, τελικά πλήττουν το έθνος και όλους εκείνους που πολέμησαν για την ελευθερία του.
Το τελικό συμπέρασμα της εκπομπής ήταν, ότι το δημογραφικό δεν είναι ένα ακόμη κοινωνικό πρόβλημα. Είναι υπαρξιακή απειλή για την Ελλάδα, την κοινωνία και το ελληνικό έθνος.