Ο γεωλόγος Γιάννης Μπασιάς έβαλε τα πράγματα στη θέση τους για το «restart» των ερευνών υδρογονανθράκων, ξετυλίγοντας το γιατί η Ελλάδα έχασε σχεδόν μια δεκαετία, τι άλλαξε διεθνώς με τη στροφή των ΗΠΑ, πώς κουμπώνει η είσοδος ενεργειακών κολοσσών (τύπου Chevron) στη μεγάλη γεωπολιτική εικόνα και —κυρίως— τι πρέπει να περιμένει ρεαλιστικά η κοινωνία: έσοδα, όχι «φτηνό αέριο», και γεωτρήσεις νότια της Κρήτης όχι πριν το 2031-33.
«Γιατί καθυστερήσαμε»
Σύμφωνα με τον Μπασιά, η καθυστέρηση δεν ήταν τυχαία ούτε μονοπαραγοντική. Περιέγραψε ένα «πάγωμα» που ωρίμασε γύρω στο 2020, όταν:
-
αποχώρησαν ευρωπαϊκοί παίκτες (αναφέρθηκαν Total και Repsol),
-
εμφανίστηκε το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που αύξησε το γεωπολιτικό ρίσκο,
-
και κυριάρχησε η πολιτική γραμμή «μόνο ΑΠΕ», στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού «πράσινου ονείρου».
Το συμπέρασμά του ήταν αιχμηρό: χρειάστηκε αλλαγή διακυβέρνησης στις ΗΠΑ για να «ξυπνήσει» συνολικά η Δύση — όχι μόνο η Ελλάδα.
Η αμερικανική στρατηγική και οι «διάδρομοι»
Ο Μπασιάς περιέγραψε μια καθαρή ενεργειακή στρατηγική των ΗΠΑ: πρώτα εξάντληση/αξιοποίηση των υπαρχόντων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου και μετά αντικατάστασή τους με νέα κοιτάσματα ή επέκταση των ήδη εκμεταλλεύσιμων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, μίλησε για τρεις «διαδρόμους» τροφοδοσίας προς Ευρώπη (Ιταλία, Κροατία και ο νεότερος ελληνικός), με στόχο να ενισχυθεί η ενεργειακή ροή προς Κεντρική/Ανατολική Ευρώπη, ακόμη και προς Ουκρανία, όταν ωριμάσουν οι δυνατότητες.
Τα οικονομικά: «Έσοδα ναι — φτηνό αέριο όχι»
Στο πιο πρακτικό σκέλος, ο γεωλόγος έθεσε την κρίσιμη διάκριση: άλλο έρευνα, άλλο παραγωγή. Η έρευνα μειώνει την αβεβαιότητα. Η «βεβαιότητα» έρχεται με την πρώτη γεώτρηση.
Για τα οικονομικά, υπογράμμισε ότι —εφόσον εφαρμόζεται σωστά το θεσμικό πλαίσιο— το συνολικό μερίδιο του ελληνικού Δημοσίου μπορεί να κινηθεί περί το 35% (φορολογία/έσοδα/ευρύτερα οφέλη), αλλά τα «γεμάτα ταμεία» δεν έρχονται από την πρώτη μέρα παραγωγής, γιατί προηγείται η απόσβεση των ιδιωτικών επενδύσεων. Το κομβικό: πρώτα πρέπει να βρεθεί εκμεταλλεύσιμο κοίτασμα.
Και το πιο «κόκκινο» μήνυμά του: οι διεθνείς τιμές φυσικού αερίου δεν πρόκειται να πέσουν επειδή θα παράγει και η Ελλάδα. Η χώρα μπορεί να αποκτήσει έσοδα, όχι αυτόματα χαμηλότερες τιμές για τον καταναλωτή.
Χρονοδιάγραμμα: Κρήτη μετά το 2031
Ο Μπασιάς μίλησε χωρίς ωραιοποιήσεις: η πρώτη γεώτρηση κάτω από την Κρήτη δεν τη βλέπει πριν το 2031-32-33. Άλλη εικόνα στο Ιόνιο, όπου τα πράγματα μπορεί να τρέξουν διαφορετικά.
Γεωπολιτική: «βαρύ αποτύπωμα» για τα ελληνικά συμφέροντα
Στο ερώτημα για το τι σημαίνει η συμφωνία/εμπλοκή μεγάλων εταιρειών ως προς τη «μέση γραμμή» και τη στάση απέναντι στις τουρκικές αιτιάσεις, ο Μπασιάς την αποτίμησε ως πολύ σημαντική για τα ελληνικά συμφέροντα, συνδέοντάς τη με το ευρύτερο μοντέλο Μεσογείου: βόρεια Αφρική (Λιβύη/Αλγερία) και νότια Ευρώπη ως «ιδανική περίπτωση» παραγωγής και τροφοδοσίας κοντινών αγορών.
EastMed: «Δεν στήνεις δρόμο χωρίς κίνηση»
Για τον EastMed ήταν ωμός και παραστατικός: δεν πας να χτίσεις «ξενοδοχείο χωρίς τουρίστες» ή «δρόμο χωρίς αυτοκίνητα». Επισήμανε ότι στην περιοχή σήμερα το φυσικό αέριο ως παγκόσμιο μερίδιο είναι μικρό (περί το 1,7–1,8%) και πως για να «δικαιολογηθεί» μεγάλη νέα επένδυση τύπου αγωγού πρέπει να ανέβει η παραγωγή και το αποτύπωμα. Επιπλέον, τόνισε ότι υπάρχουν ήδη αρκετοί αγωγοί και συχνά λείπει το αέριο για να τους «γεμίσεις», φέρνοντας ως παράδειγμα τις δυσκολίες της Αιγύπτου με LNG υποδομές και την εξάρτησή της από ισραηλινές ροές.
«Πράσινη ενέργεια»: ιδεολογία, δίκτυα και νέες τεχνολογίες
Κλείνοντας, μίλησε για τα λάθη της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι εγκλωβίστηκε σε ιδεολογίες. Η διέξοδος, κατά τον ίδιο, περνά από δύο άξονες:
-
αναβάθμιση ηλεκτρικών δικτύων σε μεγάλη κλίμακα για να μειωθούν εισαγωγές φυσικού αερίου,
-
τεχνολογίες αποθήκευσης (μεγάλες μπαταρίες) και λύσεις που συνδέονται με υδρογόνο/βιομηχανικές εφαρμογές, ώστε να χτιστεί καλύτερος βαθμός ενεργειακής ανεξαρτησίας.