Σε εκτενές δημοσίευμά της, η βρετανική εφημερίδα Financial Times αναδεικνύει τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζει πλέον η Ελλάδα ως νότια πύλη εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) για την ευρωπαϊκή ήπειρο. Το ρεπορτάζ υπογραμμίζει την καθοριστική σημασία της χώρας στον νέο ενεργειακό χάρτη, τονίζοντας ταυτόχρονα πως έχει ήδη αρχίσει να μετρά αντίστροφα ο χρόνος μέχρι την πλήρη απαγόρευση των ρωσικών ενεργειακών πόρων.
Ειδικότερα, στο κείμενο της ανάλυσης αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι «η Ελλάδα τοποθετείται ως η νότια πύλη αερίου (LNG), κυρίως από τις ΗΠΑ, καθώς η ΕΕ προετοιμάζεται για πλήρη απαγόρευση 2027. Η Αθήνα ποντάρει στο ότι η γεωγραφική θέση , σε συνδυασμό με την επέκταση , τις αναβαθμίσεις υποδομών και τους στενούς δεσμούς με την Ουάσιγκτον, μπορεί να αγορά φυσικού αερίου μετά την έναρξη ισχύος ».
Σε διαφορετικό σημείο του άρθρου, η αρθρογράφος των Financial Times επισημαίνει με έμφαση ότι «πριν το 2022, η Μόσχα προμήθευε περίπου το 40% το 2024, το μερίδιο αυτό είχε μειωθεί σε περίπου 11%. Μεγάλο μέρος ΗΠΑ, το οποίο πλέον αντιπροσωπεύει σχεδόν το 60% των εισαγωγών LNG ».
Παράλληλα, στο δημοσίευμα της εφημερίδας φιλοξενούνται και δηλώσεις του Σταύρου Παπασταύρου, ο οποίος τοποθετήθηκε επί του ζητήματος αναφέροντας τα εξής: «Δεν πρόκειται πλέον να χρηματοδοτούμε τον επιτιθέμενο. Πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για τη σταδιακή κατάργηση των ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Αυτή η αποσύνδεση δεν θα συμβεί από μόνη της».
Όπως υπογραμμίζεται στο σχετικό ρεπορτάζ, «από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά 2025, ο κ. Παπασταύρου έχει προωθήσει στενότερες σχέσεις με τις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας την ενέργεια ως γέφυρα των διατλαντικών σχέσεων σε μια περίοδο αυξημένων εντάσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Βρυξελλών. «Αυτό που ξεκίνησε ως έκτακτη προμήθεια LNG από τις ΗΠΑ μετά την εισβολή σε μια πιο μακροπρόθεσμη αναδιάταξη των ενεργειακών πηγών , είπε ο κ. Παπασταύρου. «Η αμερικανική ενέργεια έχει μετατραπεί σε δομικό πυλώνα ».
Επιπροσθέτως, η συντάκτρια του άρθρου τονίζει ότι «η ΕΕ έχει επίσης μειώσει δραστικά τις εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία. Ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια συνέχισαν να μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο προς άλλους προορισμούς, ιδιαίτερα σε περιόδους, κατά τις οποίες η τιμή spot πετρελαίου στα ρωσικά λιμάνια ήταν αρκετά χαμηλή, ώστε να επιτρέπει τη συμμόρφωση με το πλαφόν τιμών που επέβαλαν οι σύμμαχοι να εξελιχθεί σε βασικό σημείο εισόδου για το αμερικανικό αέριο είναι εμφανής στη Ρεβυθούσα, το νησί δυτικά τερματικός σταθμός LNG ».
Ο Κάθετος Διάδρομος και η απεξάρτηση από τη Ρωσία
Νωρίτερα κατά τη διάρκεια του τρέχοντος μηνός, ένα φορτίο προερχόμενο από τις Ηνωμένες Πολιτείες εκφορτώθηκε στον σταθμό, ο οποίος έχει πρόσφατα επεκταθεί. Από το συγκεκριμένο σημείο, το επαναεριοποιημένο πλέον LNG διοχετεύεται προς την περιοχή των Βαλκανίων και πέραν αυτής. Η μεταφορά του φυσικού αερίου πραγματοποιείται μέσω του «κάθε» (vertical corridor). Πρόκειται για ένα σύστημα ροής με κατεύθυνση από τον νότο προς τον βορρά, το οποίο δημιουργήθηκε κατόπιν συνεργασίας μεταξύ της Ελλάδας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας, της Μολδαβίας και της Ουκρανίας. Η πρωτοβουλία αυτή αναπτύχθηκε μετά το έτος 2022, χρονική περίοδο κατά την οποία η Ρωσία προχώρησε στη διακοπή των εξαγωγών αερίου προς τη Βουλγαρία, εξαιτίας της άρνησης της Σόφιας να καταβάλει τις πληρωμές σε ρούβλια.
Τα εμπλεκόμενα κράτη αξιοποίησαν σε σημαντικό βαθμό τις ήδη υπάρχουσες υποδομές προκειμένου να κατασκευάσουν και να θέσουν σε λειτουργία το σύστημα ροής από νότο προς βορρά. Την ίδια στιγμή, η Βουλγαρία υλοποιεί μια σημαντική επένδυση ύψους 400 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία αποσκοπεί στην άρση των σημείων συμφόρησης του δικτύου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027.
Η αλλαγή της ροής και οι νέες υποδομές
Πριν από το 2022, οι ροές φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή ήπειρο κινούνταν επί δεκαετίες με αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή από τον βορρά προς τον νότο. Η Ελλάδα είχε ήδη εκκινήσει τη διαδικασία διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας, όπως ανέφερε η Μαρία Ρίτα Γκάλι, μέχρι προσφάτως διευθύνουσα σύμβουλος. Μεταξύ άλλων, γίνεται αναφορά στον αγωγό TAP, ένα έργο ύψους 4,5 δισ. ευρώ που ολοκληρώθηκε το 2020 και συνδέει τα ελληνοτουρκικά σύνορα με την Ιταλία, διέρχόμενος μέσω της Αλβανίας και της Αδριατικής.
Στο πλαίσιο αυτό, η κα Γκάλι είπε: «Όταν ξέσπασε η κρίση, βρισκόμασταν σε ισχυρότερη θέση». Καταλήγοντας χαρακτηριστικά, σημείωσε πως η Αθήνα ολοκλήρωσε επίσης τον διασυνδετήριο αγωγό Ελλάδας-Βουλγαρίας και ενίσχυσε τη δυναμικότητα του συστήματος με την προσθήκη δύο νέων σταθμών συμπίεσης στη βόρεια Ελλάδα.