Γράφει ο καθηγητής και ακαδημαϊκός Παναγόπουλος Αλέξιος (DDDr., Dr.Habil.).
Η επικείμενη εκλογή νέου Προκαθημένου στην Εκκλησία της Γεωργίας συνιστά γεγονός υπερβαίνον τα στενά και διεθνή εκκλησιαστικά όρια, εγγράφοντας σαφώς τη γεωστρατηγική σημασία της στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον του Καυκάσου.
Η εκδημία του Ηλία Β΄, μετά από σχεδόν πέντε δεκαετίες ηγεσίας, αφήνει ένα θεσμικό, συμβολικό γεωστρατηγικο κενό, το οποίο δεν αφορά μόνο την εκκλησιαστική διοίκηση, αλλά και την εθνική συνοχή και την εξωτερική τοποθέτηση της χώρας.
Κατά την περίοδο της ποιμαντορίας του, η Γεωργιανή Εκκλησία μετασχηματίστηκε σε έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς της κοινωνίας, με βαθιά διείσδυση στον δημόσιο βίο. Η ταύτιση της Ορθοδοξίας με την εθνική ταυτότητα, καθιστά τον Πατριάρχη, όχι απλώς πνευματικό ηγέτη, αλλά κρίσιμο εθνικό διαμεσολαβητή μεταξύ κράτους, κοινωνίας και διεθνών επιρροών.
Η διαδικασία εκλογής, εντός αυστηρού χρονικού πλαισίου, θα λάβει χώρα σε ένα περιβάλλον έντονων εσωτερικών ισορροπιών και εξωτερικών πιέσεων. Η πιθανή επιρροή της Ρωσίας, τόσο μέσω εκκλησιαστικών διαύλων, όσο και μέσω πολιτικών συσχετισμών, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα.
Η Μόσχα διαχρονικά επιδιώκει να διατηρεί ισχυρά ερείσματα στον Ορθόδοξο κόσμο, αξιοποιώντας την Εκκλησία ως εργαλείο ήπιας ισχύος (soft power), ιδιαίτερα σε περιοχές γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος όπως ο Νότιος Καύκασος.
Παράλληλα, η γεωργιανή κυβέρνηση, η οποία ισορροπεί μεταξύ δυτικών προσανατολισμών και ρεαλιστικών σχέσεων με τη Μόσχα, φέρεται να διαδραματίζει ρόλο στη διαμόρφωση του εκκλησιαστικού αποτελέσματος. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει τη διαχρονική αλληλεξάρτηση Εκκλησίας και Κράτους στη συγκεκριμένη περίπτωση, όπου η εκλογή Πατριάρχη αποκτά χαρακτηριστικά εθνικής και πολιτικής επιλογής.
Σε επίπεδο υποψηφιοτήτων, παρατηρείται μια πολυδιάσπαση τάσεων με φιλορωσικές, συντηρητικές, αλλά και πιο ισορροπημένες ή ακόμη και διακριτικά φιλο-οικουμενικές φωνές, με αναφορές στο Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον Βαρθολομαίο Α΄.
Η διαπάλη αυτή αντανακλά ευρύτερες εντάσεις εντός της Ορθοδοξίας, ιδίως μετά τις εξελίξεις στην Ουκρανία του Ζελενσκι και τη ρήξη μεταξύ της Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας. Η εκλογή, συνεπώς, δεν αφορά μόνο το πρόσωπο, αλλά τον εθνικό προσανατολισμό.
Την ενίσχυση της ρωσικής εκκλησιαστικής επιρροής ή τη σχετική αποστασιοποίηση;
Τη διατήρηση της εσωτερικής συνοχής ή όξυνση των ενδοεκκλησιαστικών αντιθέσεων;
Τη σταθεροποίηση της κοινωνικής επιρροής ή τη σταδιακή αναπροσαρμογή του ρόλου της Εκκλησίας;
Σε γεωστρατηγικό επίπεδο, η σημασία είναι πολυεπίπεδη. Ενόσω η Γεωργία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο γεωγραφικό σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, με ανοιχτά ζητήματα της εδαφικής ακεραιότητας και με διαρκή πίεση από τη Ρωσία.
Σε αυτό το διεθνές πλαίσιο, η Εκκλησία λειτουργεί ως φορέας σταθερότητας, αλλά και ως πιθανός δίαυλος επιρροής.
Καταληκτικά, η εκλογή του νέου Πατριάρχη στη Γεωργία, συνιστά διεθνικό κομβικό γεγονός, που συμπυκνώνει τη διασταύρωση της θρησκείας, της πολιτικής και των διεθνών σχέσεων.
Ο νέος Προκαθήμενος θα κληθεί να διαχειριστεί όχι μόνο την πνευματική παρακαταθήκη του προκατόχου του, αλλά και ένα σύνθετο πλέγμα γεωπολιτικών πιέσεων, σε μια περίοδο, εκεί όπου η Ορθοδοξία αναδεικνύεται εκ νέου ως παράγοντας διεθνούς ισχύος.
Με βάση τα πλέον πρόσφατα δεδομένα (έως 28/4/2026), η εικόνα στη διαδοχή της Εκκλησίας της Γεωργίας θα παραμένει ρευστή, με σαφείς τάσεις.
1. Φιλοκυβερνητική – φιλορωσική κατεύθυνση.
Η ισχυρότερη τάση αυτή τη στιγμή φαίνεται να συνδέεται, με κύκλους της κυβέρνησης, με εκκλησιαστικά δίκτυα που διατηρούν σχέσεις με τη Ρωσία. Εκτιμάται ότι η τάση αυτή επιδιώκει,
συντηρητική θεολογική γραμμή, απόσταση από δυτικές επιρροές, αποφυγή προσέγγισης με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ως η επικρατέστερη πολιτικά.
2. Αντιρωσική – ισορροπιστική / εθνική γραμμή, με μικρότερη, αλλά υπαρκτή τάση, επιδιώκει μεγαλύτερη εκκλησιαστική αυτονομία, διατηρεί επιφυλάξεις απέναντι στη Μόσχα, βλέπει θετικά τη σχέση με τον ευρύτερο ορθόδοξο κόσμο, που μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα στο “τριπρόσωπο”.
3. Συντηρητική-λαϊκιστική γραμμή, έντονα ιδεολογική, με έμφαση σε ζητήματα «παράδοσης», ταυτότητας και προφητολογίας, με περιορισμένη επιρροή.
Υποψήφιοι (μέχρι 28/4/2026),
1. Μητροπολίτης Σίο (Shio Mujiri) – φαβορί. Τοποτηρητής (locum tenens) από το 2017.
Επιλογή του Ηλίας Β΄. Θεωρείται ο πιο πιθανός διάδοχος, με ισχυρή στήριξη από το σύστημα εξουσίας, συντηρητικός και συχνά αντιδυτικός λόγος, με πιθανή ενίσχυση της ρωσικής επιρροής αν εκλεγεί, με σημείο αναφοράς όλων των ισορροπιών.
2. Μητροπολίτης Ιώβ (Iob) πιο ανεξάρτητος, ενώ έχει εκφράσει κάποιες αποστάσεις από τη Μόσχα, σύμφωνα με εκκλησιαστικές πηγές, ως υποψήφιος “αντιστάθμισης”.
3. Μητροπολίτης Δανιήλ χαμηλών τόνων, με υποστήριξη εντός της Συνόδου, ενώ πλησιάζει το ανώτατο όριο των 70 ετών, με μικρότερες πιθανότητες.
4. Άλλοι υποψήφιοι, Ιεράρχες με σαφή φιλορωσική τοποθέτηση πρόσωπα με λαϊκή απήχηση αλλά θεσμικά εμπόδια (π.χ. εκπαίδευση), δεν θεωρούνται φαβορί για τελική εκλογή.
Η διαδικασία. Η Ιερά Σύνοδος επιλέγει 3 υποψηφίους (τριπρόσωπο) και η τελική εκλογή γίνεται από διευρυμένο εκκλησιαστικό σώμα, με προθεσμία, έως μέσα Μαΐου 2026. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και ένας ισχυρός υποψήφιος, μπορεί να «κοπεί» στο πρώτο στάδιο. Οι συμμαχίες εντός Συνόδου θα είναι καθοριστικές. Η εκτίμηση είναι ότι για 28/4/2026, ο Σίο, θα παραμένει ξεκάθαρο φαβορί, με θεσμικό και πολιτικό πλεονέκτημα.
Η εκλογή θα κριθεί, σε ισορροπίες εντός Ιεράς Συνόδου, στην επιρροή της Ρωσίας, στη στάση της γεωργιανής κυβέρνησης, ως μια εκλογή με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά, όπου το αποτέλεσμα θα σηματοδοτήσει, είτε εμβάθυνση της ανατολικής (ρωσικής) επιρροής, είτε μια πιο ισορροπημένη εκκλησιαστική πορεία, με σενάρια (best–worst case).