Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διάσταση στην πρόσφατη αεροπορική δραστηριότητα της Τουρκίας νοτίως της Κύπρου δίνει το εξειδικευμένο τουρκικό αμυντικό μέσο SavunmaSanayiST, θέτοντας ευθέως το ερώτημα εάν το τουρκικό αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης και ελέγχου E-7T επιχείρησε να συλλέξει ηλεκτρονικά δεδομένα από το ισραηλινής κατασκευής Barak MX της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας ανακοίνωσε στις 21 Σεπτεμβρίου ότι αεροσκάφη της τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας πραγματοποίησαν εκπαιδευτική δραστηριότητα νοτίως της Κύπρου και στον διεθνή εναέριο χώρο της Μεσογείου. Στην πτήση συμμετείχαν F-16, αεροσκάφος E-7T, ιπτάμενο τάνκερ KC-135R και, σε μέρος της δραστηριότητας, ελικόπτερο T-70.
Η επίσημη τουρκική εκδοχή μιλά για εκπαίδευση. Το SavunmaSanayiST, όμως, εξετάζει ένα δεύτερο ενδεχόμενο, ότι η παρουσία του E-7T στην περιοχή μπορούσε να αξιοποιηθεί για τη συλλογή ηλεκτρονικής πληροφορίας σχετικά με τα ραντάρ του Barak MX.
Το κρίσιμο όπλο του E-7T: Δεν βλέπει μόνο αεροπλάνα
Η σημασία του E-7T δεν περιορίζεται στον κλασικό ρόλο ενός AWACS.
Στην καρδιά του βρίσκεται το MESA – Multi-role Electronically Scanned Array της Northrop Grumman. Σύμφωνα με την Boeing, το E-7 μπορεί όχι μόνο να πραγματοποιεί εκτεταμένη εναέρια και επίγεια επιτήρηση, αλλά και να εντοπίζει και να γεωεντοπίζει ηλεκτρομαγνητικούς πομπούς. Η κατασκευάστρια εταιρεία αναφέρει επίσης ρητά παθητικές δυνατότητες εντοπισμού.
Αυτό είναι το στοιχείο που δίνει τεχνική βάση στο σενάριο του τουρκικού δημοσιεύματος.
Ένα ενεργό ραντάρ εκπέμπει συγκεκριμένο ηλεκτρομαγνητικό «αποτύπωμα». Μέσω συστημάτων ηλεκτρονικής υποστήριξης μπορούν να συλλεχθούν δεδομένα για την προέλευση και τα χαρακτηριστικά μιας εκπομπής, δημιουργώντας σταδιακά μια ηλεκτρονική εικόνα του συστήματος.
Η IAI αναφέρει επισήμως ότι το ELM-2084 MMR είναι κινητό S-band AESA ραντάρ και χρησιμοποιείται ως αισθητήρας στα Iron Dome, David’s Sling και στα χερσαία συστήματα Barak.
Το Barak MX, από την πλευρά του, αποτελεί δικτυοκεντρικό σύστημα ολοκληρωμένης αεράμυνας, σχεδιασμένο ώστε να διασυνδέει πολλαπλούς αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και διαφορετικούς αναχαιτιστές σε ένα κοινό πλέγμα.
Γιατί η ηλεκτρονική «βιβλιοθήκη» έχει αξία
Το SavunmaSanayiST υποστηρίζει ότι, εφόσον το κυπριακό Barak MX είχε ενεργοποιημένο το ραντάρ του κατά τη διάρκεια δοκιμής ή άσκησης, ένα E-7T που πετούσε στην ευρύτερη περιοχή θα μπορούσε θεωρητικά να καταγράψει τις εκπομπές του.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η δημιουργία μιας βάσης δεδομένων ηλεκτρομαγνητικών εκπομπών επιτρέπει στις ένοπλες δυνάμεις να αναγνωρίζουν ταχύτερα συγκεκριμένους αισθητήρες και συστήματα σε μία μελλοντική κρίση. Αυτός είναι γενικά ένας από τους βασικούς ρόλους της ηλεκτρονικής υποστήριξης και συλλογής σημάτων.
Δεν υπάρχουν, ωστόσο, δημόσια στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η συγκεκριμένη αποστολή συγκέντρωσε πράγματι στοιχεία από το Barak MX, ούτε ότι το κυπριακό σύστημα εξέπεμπε εκείνη την ώρα.
Αξίζει επίσης προσοχής ότι ορισμένα αριθμητικά στοιχεία που παραθέτει το SavunmaSanayiST για τις ακριβείς εμβέλειες ηλεκτρονικής συλλογής του τουρκικού E-7T δεν επιβεβαιώνονται στις ανοικτές τεχνικές προδιαγραφές της Boeing. Εκείνο που τεκμηριώνεται δημόσια είναι η δυνατότητα ανίχνευσης και γεωεντοπισμού εκπομπών.
Γιατί η παρουσία του KC-135R έχει σημασία
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η σύνθεση του σχηματισμού.
Η παρουσία του KC-135R αυξάνει σημαντικά τον χρόνο παραμονής των μαχητικών στον αέρα, ενώ το E-7 ως πλατφόρμα AEW&C έχει από τη φύση του δυνατότητα πολύωρης επιτήρησης. Η Boeing αναφέρει ότι η οικογένεια E-7 μπορεί να πραγματοποιεί αποστολές διάρκειας άνω των δέκα ωρών και ακόμη μεγαλύτερης διάρκειας με εναέριο ανεφοδιασμό.
Η επιλογή F-16, E-7T και αεροσκάφους ανεφοδιασμού επομένως συνθέτει έναν σχηματισμό ικανό να παραμείνει για μεγάλο διάστημα σε μία περιοχή και να εκτελέσει ταυτόχρονα εκπαίδευση, εναέρια επιτήρηση, διοίκηση και έλεγχο.
Το αν στην αποστολή προστέθηκε και πραγματική ηλεκτρονική συλλογή κατά του Barak MX δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Η μεγαλύτερη εικόνα στην Ανατολική Μεσόγειο
Το σημαντικό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η ίδια η τουρκική αμυντική δημόσια συζήτηση αρχίζει να αντιμετωπίζει το Barak MX ως νέο επιχειρησιακό παράγοντα στην Κύπρο.
Η άφιξη ενός δικτυοκεντρικού ισραηλινού συστήματος αεράμυνας μεταβάλλει τις δυνατότητες επιτήρησης και αναχαίτισης της Κυπριακής Δημοκρατίας και, εύλογα, προσελκύει το ενδιαφέρον των τουρκικών στρατιωτικών αναλύσεων.
Από εκεί μέχρι τον ισχυρισμό ότι η Τουρκία έχει ήδη «αποκωδικοποιήσει» το σύστημα υπάρχει μεγάλη απόσταση.
Το δημοσίευμα του SavunmaSanayiST, όμως, αναδεικνύει κάτι περισσότερο από μία αεροπορική πτήση: στη σύγχρονη αντιπαράθεση της Ανατολικής Μεσογείου, η μάχη για την πληροφορία και το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα εξελίσσεται πριν υπάρξει οποιαδήποτε πραγματική στρατιωτική σύγκρουση.