Με επίκεντρο την κλιμακούμενη ένταση ΗΠΑ–Ιράν και με αφορμή τη συγκέντρωση αεροναυτικών μέσων στην περιοχή (με αναφορές και στο αεροπλανοφόρο Gerald R. Ford), ο καθηγητής Κωνσταντίνος Γρίβας παρενέβη στην εκπομπή «Review» με την Ιρένα Αργύρη στη Ναυτεμπορική TV, σκιαγραφώντας ένα σκηνικό «ελεγχόμενης» αλλά επικίνδυνα δυναμικής κλιμάκωσης.
Ο Γρίβας έθεσε από την αρχή το βασικό δίλημμα: η επίδειξη ισχύος μπορεί να λειτουργεί πρωτίστως ως ψυχολογική πίεση, όμως η ίδια η συγκέντρωση μέσων δημιουργεί «δυναμική χρήσης». Εκτίμησε μάλιστα ότι αυτή τη στιγμή οι πιθανότητες είναι «50-50» για ένα πλήγμα, το οποίο όμως –όπως τόνισε– θα έχει χαρακτήρα επιδρομής/καταδρομικής ενέργειας και όχι μαζικού πολέμου τύπου Ιράκ.
«Καταδρομικό πλήγμα», όχι εισβολή – αλλά το ρίσκο είναι η κλιμάκωση
Στο σκεπτικό του, ο Γρίβας συνέδεσε τη λογική του Λευκού Οίκου με «μικρές ενέργειες υψηλού συμβολισμού» που δείχνουν τεχνολογική υπεροχή και αποφασιστικότητα, χωρίς να εγκλωβίζουν τις ΗΠΑ σε παρατεταμένο πόλεμο.
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι το Ιράν δεν είναι «εύκολος αντίπαλος»: μπορεί να μη συντρίψει τις ΗΠΑ, αλλά να πετύχει πλήγμα με τεράστια σημειολογία (π.χ. σε «όπλο-σύμβολο» όπως αεροπλανοφόρο). Και εκεί –κατά την εκτίμησή του– βρίσκεται ο μεγαλύτερος κίνδυνος: μια επιτυχής ιρανική αντίδραση θα μπορούσε να μετατρέψει ένα «περιορισμένο σχέδιο» σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση με ευρύτερες συνέπειες.
Ρωσία–Κίνα: «σιωπή» και περιορισμένη διάθεση εμπλοκής
Στο ερώτημα για τη στάση Μόσχας και Πεκίνου, ο Γρίβας εκτίμησε ότι ούτε η Ρωσία ούτε η Κίνα έχουν τη διάθεση ή τις δυνατότητες να κάνουν κάτι αποφασιστικό αν το πλήγμα είναι αμιγώς αεροπορικό, μεσαίας ή και μεγάλης κλίμακας. Σημείωσε δε ότι το Ιράν έχει χτίσει άμυνα «απορρόφησης» χτυπημάτων, με λογική διασποράς (η εικόνα του «πολέμου ψηφιδωτού») και υπόγειες υποδομές που δυσκολεύουν το «συντριπτικό πλήγμα».
Ορμούζ: το σοκ δεν θα το πληρώσουν όλοι το ίδιο
Ο πιο «χειροπιαστός» δείκτης παγκόσμιας επίπτωσης, κατά τον Γρίβα, είναι τα Στενά του Ορμούζ. Υποστήριξε ότι το Ιράν έχει δυνατότητες είτε να προκαλέσει σοβαρή δυσλειτουργία είτε –σε ακραίο σενάριο– να μπλοκάρει κρίσιμες ροές. Εκεί έβαλε καθαρά τη γεωοικονομική εξίσωση:
-
Οι ΗΠΑ έχουν ενεργειακή αυτονομία και σε περιβάλλον αύξησης τιμών «θα βγάλουν μεροκάματο» από υψηλότερες τιμές shale.
-
Η Κίνα έχει εναλλακτικές ροές/σχέσεις λόγω των ανακατατάξεων του πολέμου και της ευρύτερης αρχιτεκτονικής προμηθειών.
-
Η Δυτική Ευρώπη είναι αυτή που –κατά τον Γρίβα– κινδυνεύει να δεχτεί το βαρύτερο γεωοικονομικό πλήγμα.
Με αυτή τη λογική, απέρριψε τις «εύκολες» εξισώσεις τύπου «χτυπάμε Ιράν για να χτυπήσουμε Κίνα», τονίζοντας ότι μπορεί να συμβεί και το αντίστροφο: ένα πλήγμα στο αμερικανικό γόητρο ή ένας φθοροποιός πόλεμος θα είναι στρατηγικό δώρο για το Πεκίνο.
Ελλάδα: «παράθυρο ισχύος» με ΗΠΑ–Ν. Κορέα, αλλά όχι παθητικά
Περνώντας στα ελληνικά, ο Γρίβας στάθηκε στην επαναλαμβανόμενη λέξη «υποδομές» στα αμερικανικά μηνύματα και στην προοπτική συνεργασιών που ακουμπάνε άμυνα, ασφάλεια και ναυπηγική βάση, με αναφορά και στη Νότια Κορέα ως «παρεξηγημένη» αλλά σημαντική βιομηχανική και αμυντική δύναμη που θέλει πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά (με παράδειγμα τις μεγάλες συμφωνίες της με την Πολωνία).
Η δική του κεντρική επισήμανση ήταν πολιτική: υπάρχει πεδίο για ελληνική διπλωματία, αλλά όχι με νοοτροπία “παθητικού διορισμού”. Ειδικά απέναντι στην Τουρκία, είπε ωμά ότι για να έχει η Ελλάδα σοβαρή θέση στο διεθνές σύστημα, πρέπει «να ορθώσει ανάστημα» και να φύγει από τη λογική «να τα βρούμε κάνοντας παραχωρήσεις».
Τουρκία ως ενιαίο μέτωπο: Αιγαίο–Κύπρος–Συρία–Λιβύη–Κέρας Αφρικής
Σε ένα από τα πιο κοφτά σημεία της παρέμβασής του, υιοθέτησε την οπτική ότι η Τουρκία πρέπει να αναλύεται ως ενιαίο πλέγμα ισχύος και όχι αποσπασματικά. Είπε ότι το Ισραήλ κατανοεί την «πολυορκία» που δημιουργεί η Άγκυρα και –αν η Τουρκία επιβάλει θέσεις σε Αιγαίο/Αν. Μεσόγειο– τότε άλλες χώρες κινδυνεύουν να εγκλωβιστούν μέσα στο «τουρκικό γαλάζιο» πλαίσιο.
Με αυτή τη βάση, υποστήριξε ότι το Ισραήλ –ανεξάρτητα από επιμέρους συνεργασίες– αντιμετωπίζει την Τουρκία ως στρατηγική απειλή και ότι ανοίγει πεδίο πιο σφιχτής τοπικής αρχιτεκτονικής συμμαχιών, όπου η Ελλάδα έχει ρόλο.
«Τι υπερασπιζόμαστε»: η Ελλάδα ως πολιτισμική υπερδύναμη
Στο τελευταίο σκέλος, η συζήτηση πήγε στη «πολιτισμική» διάσταση. Ο Γρίβας υποστήριξε ότι στην Ελλάδα έχουμε εκπαιδευτεί να θεωρούμε τον εαυτό μας «μικρό» και να αγνοούμε την ιδιοπροσωπία και το ιστορικό βάθος μας. Ανέπτυξε το επιχείρημα ότι η Ελλάδα είναι πολιτισμική υπερδύναμη (αρχαιοελληνική κληρονομιά και χριστιανισμός ως πολιτισμικό μέγεθος) και ότι σε έναν κόσμο όπου ανοίγει συζήτηση «πολιτισμών», η χώρα θα μπορούσε να λειτουργήσει ως συνδετικός κόμβος, ένα πεδίο όπου μπορεί να παίξει «πρωταγωνιστικά με ασφάλεια», αρκεί να το πιστέψει και να το χτίσει στρατηγικά.
Δείτε την εκπομπή: