Επιμέλεια: Μπάμπης Πετράκης
Ο Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, φέρεται να είναι ο Ιρανός μεσολαβητής στις συνομιλίες που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με πολλές συγκλίνουσες πηγές που επικαλείται ο ισραηλινός και αμερικανικός Τύπος, και επιβεβαιώθηκαν στη Le Figaro από ισραηλινή πηγή, ο πρώην στρατηγός των Φρουρών της Επανάστασης λειτουργεί ως έμμεσος δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου εμφανίζεται ως κεντρικός παράγοντας σε μια διπλωματική ακολουθία τόσο απροσδόκητη όσο και αδιαφανής. Τη Δευτέρα, ο Ντόναλντ Τραμπ μίλησε για «πολύ καλές και παραγωγικές» συνομιλίες, υποστηρίζοντας ότι «πολλά σημεία» έχουν ήδη συμφωνηθεί, σε σημείο που να αναστείλει για πέντε ημέρες προγραμματισμένες επιθέσεις κατά ιρανικών ενεργειακών υποδομών. Αυτή η μεταστροφή προκάλεσε άμεση πτώση των τιμών του πετρελαίου, άνω του 13%, σε ένα πλαίσιο έντονης έντασης γύρω από τα Στενά του Ορμούζ.
Στην πράξη, οι επαφές παραμένουν έμμεσες. Σύμφωνα με το Axios, μηνύματα διακινήθηκαν τις τελευταίες ημέρες μέσω της Αιγύπτου, της Τουρκίας και του Πακιστάν, που επιχειρούν πλέον να οργανώσουν μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και των Αμερικανών απεσταλμένων, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Εάν αυτή η πρώτη επαφή ευοδωθεί, θα μπορούσε να ακολουθήσει και δια ζώσης συνάντηση, πιθανόν στο Ισλαμαμπάντ. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν έχει υπάρξει καμία άμεση συνομιλία, παρά τους ισχυρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ. «Υπήρχε βούληση και από τις δύο πλευρές να ξεκινήσουν συνομιλίες», αναφέρει πηγή κοντά στο θέμα στο Axios, ιδίως υπό την πίεση των ενεργειακών αγορών και του φόβου μιας ανεξέλεγκτης περιφερειακής κλιμάκωσης.
«Fake news»
Η Τεχεράνη διαψεύδει κατηγορηματικά. Μέσω της πλατφόρμας X, ο Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε: «Δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία διαπραγμάτευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες», κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι διαδίδει «ψευδείς πληροφορίες» για να χειραγωγήσει τις αγορές και να «βγει από το αδιέξοδο στο οποίο έχουν παγιδευτεί οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ». Μια επίσημη γραμμή που έρχεται σε αντίθεση με την ένταση των έμμεσων επαφών που περιγράφονται στο παρασκήνιο και αποτυπώνει τη γνωστή ιρανική στρατηγική: διάκριση ανάμεσα στη δημόσια ρητορική και την πραγματική διπλωματία.
Πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, πρώην δήμαρχος της Τεχεράνης και κοντινός στον ηγετικό κύκλο —ιδίως στον Μοτζταμπά Χαμενεΐ— ο Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ εμφανίζεται σήμερα ως ένας από τους πιο ισχυρούς πολιτικούς παράγοντες του καθεστώτος. Φέρεται να διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της πολεμικής προσπάθειας κατά τη διάρκεια της δωδεκαήμερης σύγκρουσης τον περασμένο Ιούνιο και πρόσφατα απείλησε με πλήγματα σε περιφερειακές ενεργειακές υποδομές ως απάντηση στα αμερικανικά τελεσίγραφα. Η εμπλοκή του δείχνει ότι οι συνομιλίες, έστω και έμμεσες, διεξάγονται σε πολύ υψηλό επίπεδο λήψης αποφάσεων.
Παραμένει, ωστόσο, ένα βασικό ερώτημα: ποιος μιλά πραγματικά εκ μέρους της Τεχεράνης; Ακόμη και οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δυσκολεύονται να εντοπίσουν μια σαφή αλυσίδα εντολών σε ένα καθεστώς που έχει αποδυναμωθεί από ισραηλινά πλήγματα και από τη σχετική απομάκρυνση του ανώτατου ηγέτη. Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει ότι διαπραγματεύεται με «έναν πολύ σεβαστό άνθρωπο», χωρίς να τον κατονομάζει, λέγοντας ότι θέλει να αποφύγει να «τον θέσει σε κίνδυνο δολοφονίας».
Πίσω από αυτή τη διπλωματική εξέλιξη, τα διακυβεύματα ξεπερνούν κατά πολύ το πλαίσιο των συνομιλιών. Η Ουάσινγκτον επιδιώκει να μετατρέψει τα στρατιωτικά της κέρδη σε πολιτική συμφωνία, ενώ η Τεχεράνη προσπαθεί να χαλαρώσει την πίεση χωρίς να εμφανιστεί αδύναμη. Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι βαλλιστικοί πύραυλοι και η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων που επικαλείται ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστηρίζει ότι το Ιράν είναι έτοιμο να εγκαταλείψει τα πυρηνικά όπλα και να ανοίξει ξανά τη στρατηγική θαλάσσια οδό — ισχυρισμοί που δεν έχουν επιβεβαιωθεί από την Τεχεράνη.
ΠΗΓΗ: Le Figaro