Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ένα ιδιαίτερα αποκαλυπτικό στιγμιότυπο για τη διάθεση των κοινωνιών του ΝΑΤΟ απέναντι στην εθνική άμυνα καταγράφει νέα μεγάλη διακρατική έρευνα που παρουσιάζει το Foreign Policy Research Institute. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2025, σε δείγμα άνω των 31.000 ατόμων, και εξετάζει κατά πόσο οι πολίτες των κρατών-μελών της Συμμαχίας δηλώνουν πρόθυμοι να πολεμήσουν για την υπεράσπιση της χώρας τους.
Η βασική ερώτηση ακολουθεί τη λογική παλαιότερων διεθνών μετρήσεων, όπως το World Values Survey και το European Values Study, επιτρέποντας σύγκριση ανάμεσα στις χώρες. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η «προθυμία για μάχη» δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στο ΝΑΤΟ, αλλά διαφοροποιείται έντονα ανάλογα με την ιστορική εμπειρία, το αίσθημα απειλής και την αμυντική κουλτούρα κάθε κοινωνίας.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Τουρκία με 88%, ενώ ακολουθούν η Αλβανία με 69%, η Σουηδία με 66%, η Φινλανδία με 64%, το Μαυροβούνιο και η Ελλάδα με 63%, η Νορβηγία με 61%, η Λιθουανία με 52%, καθώς και η Πολωνία και η Σλοβενία με 49%. Πιο χαμηλά βρίσκονται η Εσθονία με 45%, ο Καναδάς με 39%, η Λετονία και οι ΗΠΑ με 37%, η Ουγγαρία και η Τσεχία με 33%, η Ολλανδία με 30%, η Γερμανία με 27% και τελευταίες η Ιταλία και η Σλοβακία με 25%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Ελλάδας, η οποία καταγράφει ποσοστό 63% και τοποθετείται στις υψηλές θέσεις της κατάταξης, δίπλα σε χώρες που είτε έχουν πιο έντονη αίσθηση γεωπολιτικής πίεσης είτε διαθέτουν παραδοσιακά ισχυρότερη κουλτούρα άμυνας. Αντίθετα, χώρες της Δυτικής Ευρώπης όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Ολλανδία εμφανίζουν χαμηλότερη προθυμία, κάτι που το FPRI συνδέει με την απουσία άμεσης στρατιωτικής απειλής αλλά και με ιστορικούς παράγοντες, όπως η βαριά σκιά του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Οι συντάκτες της ανάλυσης επισημαίνουν, πάντως, ότι τέτοιου τύπου έρευνες δεν προβλέπουν με βεβαιότητα την πραγματική συμπεριφορά των πολιτών σε περίπτωση πολέμου. Όπως τονίζεται, η τελική στάση μιας κοινωνίας εξαρτάται και από πιο πρακτικούς παράγοντες, όπως η ένταση της σύγκρουσης, η αποτελεσματικότητα της άμυνας, η ηγεσία, αλλά και οι προσωπικές συνθήκες των πολιτών τη δεδομένη στιγμή.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι η αμυντική ετοιμότητα των κοινωνιών του ΝΑΤΟ δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη ή ενιαία. Αντίθετα, αποτελεί έναν καθρέφτη των απειλών που αντιλαμβάνονται οι πολίτες, της ιστορικής μνήμης που κουβαλά κάθε κράτος και του κατά πόσο η έννοια της εθνικής άμυνας παραμένει ζωντανή μέσα στη δημόσια συνείδηση.