Η επίδοση διαπιστευτηρίων του νέου Έλληνα πρέσβη στην Ουάσινγκτον, με «ενθουσιώδες» μήνυμα του Ντόναλντ Τραμπ για συνεργασία σε άμυνα–ενέργεια–υποδομές, έδωσε αφορμή για μια ψύχραιμη ανάγνωση από τον πρέσβη ε.τ. Δημήτρη Καραϊτίδη στην εκπομπή Review. Το κεντρικό του στίγμα ήταν καθαρό: κρατάμε τα θετικά, αλλά δεν παρασυρόμαστε. Στην πράξη, η εξίσωση των ελληνοαμερικανικών σχέσεων περνά πάντα από την Τουρκία, ενώ στο παρασκήνιο «δουλεύουν» και τα μεγάλα χαρτιά της περιοχής: Ισραήλ, Ιράν, Ινδία.
«Το θερμό κλίμα είναι τελετουργικό – ο τόνος όμως ήταν όντως αξιοσημείωτος»
Ο Καραϊτίδης ξεκαθάρισε ότι οι τελετές διαπιστευτηρίων, παραδοσιακά, έχουν εγκάρδια ατμόσφαιρα. Άρα, δεν πρέπει να μας φαίνεται περίεργο το «καλό κλίμα» ως εικόνα. Εκείνο που θεώρησε πιο ενδιαφέρον ήταν ο ιδιαίτερα θερμός τόνος του Τραμπ, με λόγια που παρουσίασαν τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις στο «καλύτερο επίπεδο που υπήρξαν ποτέ» και με δημόσια κολακευτική στάση προς την Ελλάδα.
Ταυτόχρονα όμως τόνισε το βασικό: δεν υπήρξε εξειδίκευση. Ο Τραμπ άφησε «ευνοϊκή διάθεση», χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις για το πώς θα μεταφραστεί αυτό σε πολιτική και στάση απέναντι στα ελληνικά αιτήματα.
Ψυχραιμία και ρεαλισμός: «Τα θερμά λόγια δεν επαληθεύονται πάντα»
Ο πρώην πρέσβης έβαλε φρένο στον ενθουσιασμό. Επισήμανε ότι οι υποσχέσεις, οι διαβεβαιώσεις και τα καλά λόγια συχνά δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη – και ότι αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για έναν πρόεδρο που «αλλάζει συχνά άποψη» και αναθεωρεί θέσεις με ευκολία. Συμπέρασμα: να αξιοποιούμε την καλή συγκυρία, αλλά χωρίς συναισθηματισμούς. Μόνο πολιτική, μόνο συμφέρον.
Η Τουρκία δεν “σβήνει” επειδή η Ελλάδα ακούει καλά λόγια
Μπαίνοντας στο κρίσιμο πεδίο, ο Καραϊτίδης ήταν κατηγορηματικός: οι ΗΠΑ διάκεινται ευνοϊκά προς την Τουρκία για γεωπολιτικούς και στρατηγικούς λόγους. Ο ίδιος ο Τραμπ –όπως τόνισε– έχει δείξει και δημόσια θερμή προσωπική σχέση με τον Τούρκο πρόεδρο. Άρα τα καλά λόγια προς την Ελλάδα δεν αναιρούν τη δομική αμερικανική χρησιμότητα της Τουρκίας.
Και εδώ έβαλε στο τραπέζι ένα δεύτερο «σήμα κινδύνου»: τις δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη στην Άγκυρα, ενός ανθρώπου που –όπως είπε– δεν είναι «τυχαίος» ούτε καριερίστας διπλωμάτης, αλλά πρόσωπο κοντά στον Τραμπ και φορέας αντίληψης της νέας γραμμής. Οι αναφορές του πρέσβη για «παραμερισμό διαφορών», και κυρίως ο χαρακτηρισμός της Κύπρου ως “αποστήματος”, περιγράφηκαν ως βαριά γλώσσα με πολιτική φόρτιση: αποστροφή, απαξίωση, αλλά και αίσθηση «επείγουσας αντιμετώπισης» – χωρίς να είναι καθαρό τι εννοείται ως «θεραπεία».
Το κεντρικό ερώτημα που ανέδειξε ο Καραϊτίδης είναι ωμό: όταν λένε «αφήστε τις διαφορές και πλησιάστε», τι σημαίνει πρακτικά; Με ποιους όρους; Με ποια ισορροπία; Και ποιος πληρώνει το κόστος;
Αμερικανικό ενδιαφέρον για Αιγαίο–Μεσόγειο: «θέλουν ηρεμία για να δουλέψουν τα σχέδιά τους»
Ο Καραϊτίδης ερμήνευσε την πίεση για «καλές ελληνοτουρκικές σχέσεις» ως ανάγκη της Ουάσινγκτον να «κλειδώσει» σταθερότητα σε μια περιοχή που τη νοιάζει στρατηγικά: Μεσόγειος, Αιγαίο, ενεργειακοί άξονες, υποδομές. Επισήμανε ότι για να αποδώσει το αμερικανικό ενδιαφέρον χρειάζεται κλίμα χωρίς τριβές ανάμεσα στους δύο συμμάχους.
Και εδώ έβαλε το πιο δύσκολο σημείο: επειδή ο Τραμπ λειτουργεί με συναλλακτική λογική επιχειρηματία (“δούναι–λαβείν”), ο κίνδυνος είναι να επιδιώξει «λύσεις» με όρους ισοζυγίου, όχι δικαίου. Δηλαδή να δώσει κάτι μόνο αν πάρει κάτι — και να ζητήσει τίμημα που για την ελληνική πλευρά μπορεί να είναι πολιτικά βαρύ.
Το Ισραήλ ως αντίβαρο, αλλά με ρεαλισμό
Στη συζήτηση μπήκε και το τρίγωνο Ισραήλ–Τουρκία–ΗΠΑ, με το ερώτημα «πώς διασφαλίζουμε τα εθνικά μας συμφέροντα». Ο Καραϊτίδης τοποθετήθηκε καθαρά: οι ελληνικές θέσεις απαιτούν διαρκή εγρήγορση και συμμαχίες. Το Ισραήλ το χαρακτήρισε σημαντικό, λόγω ισχύος στην περιοχή και λόγω επιρροής στην αμερικανική πολιτική (μέσω λόμπι), ενώ τόνισε ότι δεν έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία.
Δεν παρέκαμψε την κριτική για τη Γάζα: μίλησε για υπέρμετρη βία και «αποδοκιμαστέα» στάση, όμως διαχώρισε τη στρατηγική συνεργασία ως ξεχωριστή κατηγορία για την ελληνική ασφάλεια. Πρόσθεσε μάλιστα μια προειδοποίηση: οι ισραηλινοτουρκικές σχέσεις ήταν κάποτε καλές και τίποτα δεν αποκλείει να ξαναγίνουν. Γι’ αυτό «τώρα που οι συνθήκες προσφέρονται» είναι παράθυρο για στενότερη συνεργασία.
Ινδία: άνοιγμα που «έπρεπε να είχε γίνει νωρίτερα»
Στο τέλος, η συζήτηση πέρασε στην Ινδία ως ανερχόμενο κέντρο ισχύος στο δίπολο ΗΠΑ–Κίνας. Ο Καραϊτίδης είδε το άνοιγμα ως καθαρό κέρδος: περισσότερη οικονομική συνεργασία, ενίσχυση εμπορίου και πιθανές ωφέλειες και στον αμυντικό/βιομηχανικό τομέα (χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες). Υπογράμμισε ότι η Ινδία έχει διεθνές βάρος και «φωνή» που επηρεάζει εξελίξεις — άρα είναι θετικό να είναι φιλικά προσκείμενη.
Πολιτισμός ως κεφάλαιο: όχι άμεσο, αλλά μακροπρόθεσμο όπλο
Στο πιο «παραδοσιακό» σκέλος, ο πρέσβης ε.τ. στάθηκε στη σημασία του πολιτισμού ως παράγοντα που διαμορφώνει κλίμα στην κοινή γνώμη και άρα μπορεί να λειτουργήσει ως μακροπρόθεσμο γεωπολιτικό κεφάλαιο. Ειδικά με χώρες όπως η Ινδία, όπου υπάρχει αίσθηση ιστορικού βάθους και «προπατορικής μνήμης», η πολιτιστική εγγύτητα μπορεί να μετατραπεί σε τουρισμό, ανταλλαγές και σταδιακά σε πιο στέρεες σχέσεις.
Ιράν: αλλαγή καθεστώτος δεν είναι απλή υπόθεση
Για το Ιράν, ο Καραϊτίδης είπε ότι οι ΗΠΑ πιθανόν επιδιώκουν ανατροπή ή ισχυρό κλονισμό, όμως δεν βλέπει εύκολη «επόμενη μέρα»: οι ισλαμιστές είναι εδραιωμένοι, δεν υπάρχουν καθαρές ενδείξεις διαδόχου κατάστασης, ενώ ακόμη και σενάρια τύπου «γιου του Σάχη» δεν έχουν κοινωνική νομιμοποίηση. Άρα, εξελίξεις θα υπάρξουν, αλλά η μετάβαση δεν είναι θέμα εβδομάδων.
Δείτε το βίντεο: