Μια πυρηνικά οπλισμένη Τουρκία θα έθετε το NATO προ αδιεξόδου, καθώς οποιαδήποτε προληπτική ενέργεια εναντίον της από τρίτες δυνάμεις θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκη πολιτικά και στρατιωτικά.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ενώ το διεθνές ενδιαφέρον γύρω από την πυρηνική διασπορά παραμένει σταθερά προσηλωμένο στο Ιράν και τη Βόρεια Κορέα, μια νέα, αθόρυβη αλλά δυνητικά εκρηκτική απειλή αναδύεται στον ορίζοντα: η πιθανότητα απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τουρκία. Σε άρθρο του στους Times of Israel, ο Ιταλός γεωπολιτικός αναλυτής Σέρτζιο Ρεστέλι προειδοποιεί ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα άλλαζε απλώς τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, αλλά θα αποτελούσε άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια τόσο του Ισραήλ όσο και της Ινδίας.
Η ανησυχία εντείνεται από πρόσφατες δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων. Τον Ιούλιο του 2025, ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε τη Συνθήκη Μη Διασποράς (NPT) «δομικά άδικη», υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να διατηρηθεί όσο το Ισραήλ κατέχει πυρηνικά χωρίς διεθνή έλεγχο. Αυτό το αφήγημα περί «πυρηνικής αδικίας» φαίνεται να έχει απήχηση και στην τουρκική κοινή γνώμη. Όπως αναφέρει ο Μοχάμεντ Καβάς σε άρθρο του στο Progress Center of Policies, δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι το 71% των Τούρκων υποστηρίζει την ανάπτυξη εθνικού πυρηνικού όπλου.
Το «παράδοξο» του ΝΑΤΟ
Σύμφωνα με τον Ρεστέλι, η Τουρκία διαφέρει από τους παραδοσιακούς «παρίες» του πυρηνικού συστήματος. Ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα απολαμβάνει την προστασία του Άρθρου 5 περί συλλογικής άμυνας. Μια πυρηνικά οπλισμένη Τουρκία θα έθετε την Συμμαχία προ αδιεξόδου, καθώς οποιαδήποτε προληπτική ενέργεια εναντίον της από τρίτες δυνάμεις θα ήταν εξαιρετικά περίπλοκη πολιτικά και στρατιωτικά.
Αν και η Τουρκία δεσμεύεται από τη Συνθήκη Μη Διασποράς (NPT), οι δηλώσεις του Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν —ο οποίος έχει αμφισβητήσει δημόσια γιατί ορισμένα κράτη επιτρέπεται να κατέχουν πυρηνικά ενώ άλλα όχι— σε συνδυασμό με την επιθετική εξωτερική πολιτική του στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Συρία και τη Λιβύη, τροφοδοτούν τις ανησυχίες των αναλυτών.
Ισραήλ: Η ανατροπή της περιφερειακής υπεροχής
Για το Ισραήλ, οι συνέπειες θα ήταν άμεσες. Η ισραηλινή αμυντική στρατηγική βασίζεται στη διατήρηση της ποιοτικής στρατιωτικής υπεροχής. Μια πυρηνική Τουρκία, η οποία διατηρεί στενούς δεσμούς με ισλαμιστικά κινήματα και έχει συχνά τεταμένες σχέσεις με την Ιερουσαλήμ, θα δημιουργούσε ένα φαινόμενο «ντόμινο». Ήδη η Ιερουσαλήμ καλείται να συμπεριλάβει το σενάριο της τουρκικής πυρηνικής προόδου στον στρατηγικό της σχεδιασμό, καθώς η Άγκυρα βλέπει τα πυρηνικά ως μέσο προβολής ισχύος και «ανοσίας», όπως αναφέρει η Νόα Λαζιμί σε άρθρο της στην Israel Hayom με τίτλο «Το πυρηνικό μονοπάτι της Τουρκίας είναι ένας κίνδυνος που δεν μπορεί να αγνοήσει το Ισραήλ».
Ο Ρεστέλι επισημαίνει τον κίνδυνο μιας αλυσιδωτής διασποράς! Αν η Τουρκία περάσει το πυρηνικό κατώφλι, χώρες όπως η Σαουδική Αραβία θα μπορούσαν να ακολουθήσουν, διαλύοντας οριστικά την ήδη εύθραυστη αρχιτεκτονική ασφαλείας της περιοχής.
Ινδία: Ο άξονας Άγκυρας-Ισλαμαμπάντ
Η ανησυχία επεκτείνεται και στο Νέο Δελχί. Η Ινδία βλέπει με καχυποψία την αυξανόμενη στρατιωτική συνεργασία της Τουρκίας με το Πακιστάν. Ο Ρεστέλι υπογραμμίζει ότι μια πυρηνικά οπλισμένη Τουρκία θα αποτελούσε ουσιαστικά μια «δεύτερη ισλαμική πυρηνική δύναμη» που θα μπορούσε να στηρίξει τις επιδιώξεις του Πακιστάν, περιπλέκοντας δραματικά τους αμυντικούς υπολογισμούς της Ινδίας στη Δυτική Ασία.
Επίσης το Νέο Δελχί ανησυχεί επειδή η αυξανόμενη στρατιωτική συνεργασία της Τουρκίας με το Πακιστάν, η οποία περιλαμβάνει πλέον και οδικό χάρτη για συμπαραγωγή στρατηγικών όπλων . Ο Ρεστέλι και άλλοι αναλυτές, όπως ο Μάικλ Ρούμπιν, υπογραμμίζουν ότι μια πυρηνικά οπλισμένη Τουρκία θα αποτελούσε ουσιαστικά μια «δεύτερη ισλαμική πυρηνική δύναμη» που θα μπορούσε να στηρίξει το Πακιστάν, περιπλέκοντας δραματικά τους αμυντικούς υπολογισμούς της Ινδίας.
Πολιτική υποδομή και «στρατηγική επαγρύπνηση»
Η Τουρκία υποστηρίζει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα, με αιχμή τον σταθμό στο Ακούγιου (σε συνεργασία με τη Ρωσία), είναι αμιγώς ειρηνικό. Ωστόσο, το ρεπορτάζ του Ρεστέλι υπενθυμίζει ότι η πολιτική βούληση μπορεί να μετατρέψει γρήγορα τις πολιτικές υποδομές σε στρατιωτικές.
Το άρθρο καταλήγει με μια έκκληση για επαγρύπνηση: Ενόψει της επικείμενης επίσκεψης του Ινδού Πρωθυπουργού Μόντι στο Ισραήλ, το ζήτημα των τουρκικών φιλοδοξιών πρέπει να τεθεί ψηλά στην ατζέντα. Η πρόκληση δεν είναι αν η Τουρκία θα κατασκευάσει βόμβα «αύριο», αλλά αν η διεθνής κοινότητα είναι έτοιμη για το γεωπολιτικό ωστικό κύμα που θα προκαλούσε μια τέτοια απόφαση, η οποία θα σήμανε το τέλος της παγκόσμιας τάξης περί μη διασποράς των πυρηνικών.
Αυτό το βίντεο εξηγεί τη στρατηγική σημασία του πυρηνικού σταθμού στο Ακούγιου και πώς η συνεργασία με τη Ρωσία επηρεάζει τις ισορροπίες στο ΝΑΤΟ και την ευρύτερη περιοχή.