Γράφει η Αγγελική Βιλελμίνη Ορνστάιν
Στη χώρα που ελάχιστοι πολιτικοί ονομάζουν «πατρίδα» με το «δεν νομίζω» δε πάμε ακριβώς πουθενά. «Θα προσπαθήσω να …», «δε νομίζω να καταφέρεις». Δε χρειαζόμαστε κάποιους που δε νομίζουν, δεν είναι καινοτομία να μη νομίζεις. Η ελευθερία έρχεται από εκείνους που τη θέλουν. Οι εθνικές επέτειοι είναι δημιουργία εκείνων που τη θέλουν κι ας δε νομίζουν. Ο ηρωισμός είναι η αιτία θανάτου που δεν λέγεται δυστύχημα.
Γίνεται διακριτό σε όποιον διαθέσει τον χρόνο ότι συντελείται ένας πόλεμος χωρίς πεδίο μάχης, επικίνδυνος, συνεχής και υβριδικός. Με πλατφόρμες δράσης το εμπόριο, τον ενεργειακό τομέα, το real estate, αλλά βασικά τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η κατασκευή σαθρών νοοτροπιών θύματος/εγωισμού και η υποβάθμιση της παιδείας από εμάς τους ίδιους, δημιουργούν τρωτότητα και φόβο. Ως το πλέον σημαντικό προϊόν οπλισμού, η συνείδηση, καθιστά τα ΜΜΕ και μερικά προβεβλημένα δημόσια πρόσωπα, χρηματοδοτούμενα τηλεοπτικά jukeboxes. Τα ευρέως γνωστά σκάνδαλα είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Η ελίτ του πολιτικού συστήματος κατ’ εξαίρεση αντέδρασε εθνικά το 2020 [Καστανιές Έβρου] καθώς απειλήθηκε η ίδια κι όχι μόνο τα συμφέροντα της Ελλάδας. Αυτά απειλούνται συνέχεια. Ουσιαστικά πληρώνουμε φόρους μόνο για να δίνουμε ρευστότητα σε ξένες βιομηχανίες που αναπτύσσουν καινοτόμα συστήματα με αποκλειστικό σκοπό το κέρδος τους, όχι τις αμυντικές ανάγκες της χώρας μας. Τα εθνικά θέματα σκόπιμα βρέθηκαν επί σειρά ετών μόνο στην ατζέντα της ακροδεξιάς και εκεί με σαφή όρια, τόσο ώστε να φαίνονται ακραίοι όσοι ασχολούνται με εθνικά θέματα. Αυτή είναι η εικόνα, δυστυχώς δε συμβαίνει τίποτα άλλο.
Και αποτέλεσμα και αιτία όλων των παραπάνω βλέπουμε τον ποδοσφαιρικό διχασμό σε κάθε ερώτηση του τύπου: Ιράν ή ΗΠΑ, όπως Ρωσία ή Ουκρανία, κτλ. σαν να έχουν κάποιο νόημα αυτά τα δίπολα. Όσο πιο πολλή είναι η πίεση που δέχονται οι άνθρωποι καθημερινά –και είναι πολλή- τόσο περισσότερο έχουν ανάγκη δυστυχώς αυτή την «αρένα». Υπάρχουν εκείνοι που θέλουν να έχουν την ηθική ανωτερότητα για να δικαιολογούν τις δυσχέρειες, την κατάστασή τους και παίρνουν ευθύς το μέρος του Ιράν. Από την άλλη επηρεασμένοι από το τραύμα της τουρκοκρατίας βγάζουμε έντονα μία τάση δουλοπρέπειας και προσκόλλησης στον κατά τα φαινόμενα δυνατότερο. Κι έτσι αφενώς βρίσκεται νοηματοδότηση στην ηρωική αντίσταση των Ιρανών, αν και δεν πολεμούσαν όλα αυτά τα χρόνια, πολεμούσαν οι proxy powers και αφετέρου βρίσκεται νοηματοδότηση στην ισχύ, στη συγγενική Δύση, κτλ.
Ακριβώς για όλα τα παραπάνω πρέπει να δωθεί εξήγηση τι σημαίνουν για τον κόσμο οι εικοστές πέμπτες του Μαρτίου ημέρες διακοσίων και πλέον ετών.
1. Η Επανάσταση διέλυσε την ιδεολογία του Μέτερνιχ στην οποία όλοι οι άνθρωποι έπρεπε να υπακούν στους κυβερνήτες τους, ακόμα και αν είχαν θρησκευτικές διαφορές, καθώς θεωρούσε τη σταθερότητα πρωταρχική αρχή για την ίδρυση διεθνών σχέσεων εις βάρος της ελευθερίας των λαών.
2. Η Επανάσταση του 1821 ήταν η κυριότερη αιτία της πτώσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Καμία άλλη αυτοκρατορία δεν επέφερε τέτοιο πλήγμα στο χαλιφάτο. Η ναυμαχία του Ναυαρίνου εσφαλμένα θεωρείται ότι έκρινε την τύχη της Επανάστασης, καθώς ούτε η Επανάσταση τελείωσε με το αποτέλεσμά της, ούτε με το ναυτικό της η Οθωμανική Αυτοκρατορία υπερνικούσε τη θέληση και την επινοητικότητα του Γέρου του Μωριά.
3. Η Επανάσταση δημιούργησε πρωτοφανές κύμα συμπάθειας, τον φιλελληνισμό και ενέπνευσε σημαντικές προσωπικότητες όπως ο ποιητής Byron και ο ζωγράφος Delacroix οι οποίοι είχαν ιδιαίτερο ρόλο στην εξέλιξη των γεγονότων. Scène des massacres de Scio, [Σκηνή από τις Σφαγές της Χίου] είναι ο διάσημος πίνακας που φιλοτέχνησε ο Delacroix ύστερα από την Καταστροφή της Χίου της άνοιξη του 1822. Η πεμπτουσία του φιλελληνισμού όμως ήταν ότι πρόσφερε την οδό συσπείρωσης για εκείνους που πίστευαν στην αυτοδιάθεση των λαών και την αντίσταση στο σύστημα Μέτερνιχ.
4. Η Επανάσταση του 1821, όπως και η Γαλλική Επανάσταση κατέδειξαν, έθεσαν το παράδειγμα στους λαούς της Ευρώπης ότι η τύχη και η ζωή τους τούς ανήκει. Σαν αποτέλεσμα τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα δημιουργήθηκαν μία σειρά κρατών σε ολόκληρη την ήπειρο που διατηρούν την αυτονομία τους μέχρι σήμερα.
5. Οι εστεμμένοι αρχηγοί της δυτικής Ευρώπης αντιλήφθηκαν την αλλαγή που προκάλεσαν οι δύο Επαναστάσεις και μετατόπισαν τις απαιτήσεις τους από προσωποπαγή λατρεία σε κάτι ιδανικότερο. Ήταν η γέννηση του εθνικισμού και των εθνών κρατών. Οι βασιλείς ταύτισαν το αξίωμά τους με την αγάπη για το έθνος. Η λατρεία του στέμματος μεταμορφώθηκε από δυναστική σε συλλογική. Κι αυτό διατηρείται μέχρι σήμερα.
6. Το αποτέλεσμα ήταν τόσο θεμελιώδες ώστε να γίνει μία διόρθωση στο ιδεώδες και το κεκτημένο της δυτικής Ευρώπης από τη φεουδαρχική αυταρχικότητα στον ορθολογισμό. Δηλαδή ο Διαφωτισμός ήταν η ιδεολογική βάση και η Επανάσταση του 1821 η πρακτική εφαρμογή και παράδειγμα προς μίμηση. Έγινε το καθοριστικό βήμα από την εξουσία του βασιλιά στην ελευθερία του λαού.
7. Η Επανάσταση του 1821 φέρει το κύριο πλήγμα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Κι άλλες πολυεθνικές αυτοκρατορίες κατέρρευσαν [αργότερα] από την επαναστατική δράση υπηκόων τους διαφορετικής εθνικότητας, αλλά το μέγιστο χτύπημα έδωσε σε όλες ο Α’ΠΠ, εκτός από τη Σοβιετική Ένωση που υπέστη τον Ψυχρό Πόλεμο, κτλ. Η Οθωμανική Αυτοκρατορία είχε το πιο άδοξο τέλος ανάμεσα σε όλες τις αυτοκρατορίες της ανθρώπινης ιστορίας.
Ελευθερία είναι να σκέφτεσαι ελεύθερα κι όχι μόνο να μπορείς να εκφράσεις ό,τι σκέφτεσαι ελεύθερα. Δεν είναι υπερβολή να μην παίρνουμε μέρος σε ξένες διενέξεις εφόσον δεν έχουμε απτό όφελος, είναι κοινή λογική. Η Επανάσταση του 1821 έλαβε χώρα από τη Μολδαβία μέχρι το Λίβανο, το μήνυμα της 25ης Μαρτίου έχει παρόμοιο εύρος μεταφορικά. Δεν μας ταιριάζει μια αναιμική ελευθερία, ως ναρκωτικό. Χρειαζόμαστε το λάβαρο της ελευθερίας, το σύμβολο και τις θάλασσες. Κι αυτό είναι προσωπική επιλογή που χρειάζεται δουλειά μέσα μας.