Μια εκπομπή αφιερωμένη στον Ελληνισμό της Διασποράς παρουσίασε ο Γιώργος Σαχίνης στις «Αντιθέσεις» της Κρήτη TV, ανοίγοντας έναν μεγάλο διάλογο για τους Έλληνες όπου γης, τη σχέση τους με τη μητέρα πατρίδα, τη γλώσσα, την παιδεία, το brain drain, την ψήφο των αποδήμων και την ανάγκη εθνικής στρατηγικής.
Ο Γιώργος Σαχίνης ξεκαθάρισε από την αρχή ότι η συζήτηση δεν αφορά απλώς τον «απόδημο Έλληνα», αλλά τον ευρύτερο Ελληνισμό της Διασποράς. Δηλαδή όχι μόνο όσους έφυγαν κάποτε από την Ελλάδα, αλλά και όσους γεννήθηκαν, μεγάλωσαν και διαμορφώθηκαν σε χώρες του εξωτερικού, διατηρώντας όμως μέσα τους μια ζωντανή σχέση με την ελληνική ταυτότητα.
Στο στούντιο βρέθηκε ο Νίκος Λιωδάκης, αναπληρωτής καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Wilfrid Laurier University του Καναδά, με καταγωγή από το Ρέθυμνο. Ο καθηγητής ανέλυσε τον Ελληνισμό της Διασποράς ως κοινωνικό, πολιτικό και ιστορικό φαινόμενο, επισημαίνοντας ότι ο 21ος αιώνας αλλάζει ριζικά τα δεδομένα. Η παγκοσμιοποίηση, οι μεταναστευτικές ροές, οι νέες τεχνολογίες και οι αλλαγές ισχύος επηρεάζουν πλέον και τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες του εξωτερικού συνδέονται με την πατρίδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο μεγάλο πρόβλημα της καταγραφής. Όπως αναδείχθηκε στην εκπομπή, το ελληνικό κράτος δεν διαθέτει πλήρη και αξιόπιστη εικόνα για το πόσοι Έλληνες ζουν σήμερα στο εξωτερικό, πού βρίσκονται, ποια γενιά εκπροσωπούν, ποια γλώσσα μιλούν και ποια σχέση διατηρούν με την Ελλάδα. Αυτό το κενό δεν είναι τεχνικό. Είναι βαθιά πολιτικό και στρατηγικό.
Η συζήτηση άγγιξε και το brain drain, τη μαζική φυγή νέων και επιστημόνων από την Ελλάδα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Ο Νίκος Λιωδάκης τόνισε ότι η χώρα δεν μπορεί να μιλά σοβαρά για «αντιστροφή του brain drain», όταν οι αριθμοί όσων επέστρεψαν δεν συγκρίνονται με το κύμα φυγής της τελευταίας δεκαπενταετίας. Η εκπομπή ανέδειξε ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να χάνει ανθρώπινο κεφάλαιο, ενώ οι νέοι Έλληνες του εξωτερικού παλεύουν να σταθούν επαγγελματικά σε Καναδά, Γερμανία, Βρετανία, Φινλανδία, ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Στις παρεμβάσεις από το εξωτερικό αναδείχθηκε η καθημερινή πραγματικότητα των Ελλήνων της Διασποράς. Έλληνες από τη Γερμανία, τη Φινλανδία, τη Βόρεια Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ηνωμένο Βασίλειο περιέγραψαν τη σχέση τους με την Ελλάδα, τις δυσκολίες επιστροφής, τα προβλήματα με τη δημόσια διοίκηση, τα προξενεία, τη γραφειοκρατία, την εκπαίδευση των παιδιών και την αδυναμία του ελληνικού κράτους να οργανώσει ουσιαστική πολιτική για τον Ελληνισμό εκτός συνόρων.
Κεντρικό θέμα αποτέλεσε και η ελληνική γλώσσα. Ο ομότιμος καθηγητής Γλωσσολογίας του ΕΚΠΑ και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, υπογράμμισε τη σημασία της γλώσσας ως βασικού κρίκου ταυτότητας. Η εκπομπή ανέδειξε ότι οι Έλληνες δεύτερης και τρίτης γενιάς δυσκολεύονται συχνά να διατηρήσουν ζωντανή τη γλώσσα, ειδικά όταν δεν υπάρχουν επαρκή σχολεία, εκπαιδευτικοί και θεσμοθετημένες δομές στο εξωτερικό.
Η ψήφος των αποδήμων αποτέλεσε ακόμη ένα κρίσιμο σημείο. Οι καλεσμένοι έθεσαν το ερώτημα αν η σημερινή μορφή εκπροσώπησης των Ελλήνων του εξωτερικού αρκεί ή αν χρειάζεται ουσιαστικότερη σύνδεση με την ελληνική πολιτεία. Η συζήτηση ανέδειξε την ανάγκη να αποκτήσουν οι Έλληνες της Διασποράς πραγματική φωνή, όχι μόνο συμβολική παρουσία.
Στην εκπομπή παρουσιάστηκε επίσης έρευνα για τον Ελληνισμό της Διασποράς, με στόχο τη συγκέντρωση δεδομένων για τις κοινότητες, την εκκλησία, τη γλώσσα, την πολιτική συμμετοχή, την ταυτότητα και τη σχέση των Ελλήνων του εξωτερικού με την Ελλάδα. Ο Νίκος Λιωδάκης εξήγησε ότι το ερωτηματολόγιο θα μεταφραστεί σε αγγλικά, γερμανικά και πιθανώς ισπανικά, ώστε να φτάσει σε περισσότερες γενιές της Διασποράς.
Το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής ήταν σαφές: ο Ελληνισμός της Διασποράς δεν αποτελεί περιφερειακό θέμα. Αποτελεί εθνικό κεφάλαιο. Η Ελλάδα δεν μπορεί να τον θυμάται μόνο σε επετείους, κρίσεις ή προεκλογικές περιόδους. Χρειάζεται στρατηγικό σχέδιο, καταγραφή, σχολεία, γλώσσα, θεσμική εκπροσώπηση, διπλωματική στήριξη και πραγματική σχέση εμπιστοσύνης.
Οι «Αντιθέσεις» ανέδειξαν μια αλήθεια που η Αθήνα συχνά αποφεύγει: ο Ελληνισμός δεν τελειώνει στα σύνορα του κράτους. Απλώνεται σε ηπείρους, κουβαλά μνήμη, πληγές, δημιουργία, νοσταλγία και δύναμη. Και όσο η Ελλάδα δεν τον οργανώνει ως στρατηγικό της βάθος, τόσο χάνει ένα από τα ισχυρότερα όπλα της.