
Από την ίδρυσή της έως σήμερα η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν υπήρξε ποτέ ένα ουδέτερο ή «αθώο» πολιτικό εγχείρημα. Συγκροτήθηκε ως ένωση κρατών με βασικό προσανατολισμό τη σταθερότητα των αγορών, την ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, συχνά σε βάρος των εργασιακών δικαιωμάτων, των κοινωνικών παροχών και της λαϊκής κυριαρχίας.
Το κοινωνικό κράτος δεν αποτέλεσε ποτέ τον πυρήνα της, κατακτήθηκε αποσπασματικά μέσα από αγώνες των κοινωνιών.
Για δεκαετίες η άμυνα της Ευρώπης θεωρούνταν σχεδόν αποκλειστικό πεδίο του ΝΑΤΟ. Ακόμη και μετά τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) περιορίστηκε κυρίως σε ειρηνευτικές αποστολές χαμηλής έντασης. Η κατάσταση άρχισε να αλλάζει μετά το 2014 και επιταχύνθηκε ραγδαία μετά το 2020. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, το Brexit, η διεθνής αστάθεια και η εξάρτηση της Ευρώπης από τρίτους παράγοντες γέννησαν ένα νέο αφήγημα, αυτό της «στρατηγικής αυτονομίας».
Στην πράξη, όμως, η στρατηγική αυτονομία ταυτίζεται με έναν μαζικό επανεξοπλισμό της Ευρώπης, σε στενή συμπληρωματικότητα και όχι ανεξαρτησία από το ΝΑΤΟ.
Η ΕΕ περνά σε νέα φάση, όπου η στρατιωτικοποίηση δεν είναι παρεπόμενο αλλά κεντρική επιλογή.
Σήμερα η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν μιλά απλώς για άμυνα: επενδύει μαζικά σε αυτήν. Μέσα από προγράμματα όπως το EDIP, το SAFE, το ReArm Europe/Readiness 2030 και τη λεγόμενη στρατιωτική κινητικότητα «Στρατιωτικό Σένγκεν» δισεκατομμύρια ευρώ κατευθύνονται στην παραγωγή όπλων, πυρομαχικών, drones, πυραύλων και στρατιωτικών υποδομών. Παράλληλα, θεσμοί όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το ΕΚΤ+ διευρύνουν το πεδίο τους ώστε να χρηματοδοτούν άμεσα ή έμμεσα τον αμυντικό τομέα.
Η επιλογή αυτή δεν είναι τυχαία. Τη στιγμή που οι πολίτες συνθλίβονται από την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, τη διάλυση της δημόσιας υγείας και την επισφάλεια της εργασίας, η έννοια της «ασφάλειας» χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει τη μαζική μεταφορά δημόσιων πόρων προς τις πολεμικές βιομηχανίες.
Ετσι αλλάζει και το νόημα της ασφάλειας. Δεν σημαίνει πλέον κοινωνική συνοχή, δικαιώματα, ειρήνη και προστασία της ανθρώπινης ζωής. Σημαίνει εξοπλισμούς, αποτροπή και ετοιμότητα πολέμου. Οι πολίτες καλούνται να αποδεχτούν ότι η θυσία της κοινωνικής τους ζωής και ενδεχομένως της ίδιας τους της ζωής είναι «αναγκαίο κόστος».
Οσοι προωθούν αυτή την πορεία –από τη συμμαχία που κυβερνάει το Ευρωκοινοβούλιο σήμερα: Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΝΔ) – Σοσιαλιστές & Δημοκράτες (ΠΑΣΟΚ) – Φιλελεύθεροι (Κίνημα Δημοκρατίας) έως τους Πράσινους, τμήματα της Αριστεράς και της ακροδεξιάς– είναι οι ίδιοι που κατασκευάζουν ένα μόνιμο αφήγημα απειλής. Σήμερα ο «εχθρός» βαφτίζεται Ρωσία. Ο φόβος καλλιεργείται, ώστε να γίνει αποδεκτό ότι οι λαοί πρέπει να θυσιάσουν δικαιώματα και ζωές για μια Ευρώπη που επέλεξε να δώσει τα πάντα στις πολεμικές βιομηχανίες, τη στιγμή που οι ίδιοι δηλώνουν ότι «δεν σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τα όπλα».
Αυτή η Ευρώπη δεν είναι μονόδρομος. Η κριτική στην Ευρωπαϊκή Ενωση δεν ταυτίζεται με την απόρριψη της Ευρώπης των λαών. Αντίθετα, είναι προϋπόθεση για να υπάρξει.
karditsastakra.