Γράφει ο Σάι Γκαλ, Somaliland Chronicle
Στις 26 Δεκεμβρίου 2025, το Ισραήλ έκανε αυτό που κάθε πρωτεύουσα στη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας είχε υπολογίσει ιδιωτικά και είχε απορρίψει δημόσια: αναγνώρισε τη Σομαλιλάνδη.
Η αντίδραση ήταν άμεση και ενορχηστρωμένη.
Μέσα σε ώρες, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, Τζιμπουτί, Τουρκία, Σουδάν και Σομαλία υπέγραψαν κοινή απόρριψη επικαλούμενες κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα.
Λίγες ημέρες αργότερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέτεινε την αποστολή ναυτικής προστασίας έως τον Φεβρουάριο του 2027. Όχι συμβολικά. Με προϋπολογισμό. Με ανάπτυξη δυνάμεων. Μια παραδοχή: η θαλάσσια διέλευση παραμένει εκτεθειμένη και αμφισβητούμενη. Όταν οι ασφαλιστικές εταιρείες τιμολογούν τον κίνδυνο και τα ναυτικά παραμένουν ανεπτυγμένα, οι δηλώσεις δεν μετακινούν φορτία. Οι ακτογραμμές το κάνουν.
Αφαιρέστε τη ρητορική.
Η ευθυγράμμιση αλλάζει. Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος και Τζιμπουτί έχουν δομικό συμφέρον σε μια αυτοδιοικούμενη Σομαλιλάνδη που ήδη λειτουργεί ως τέτοια. Μπορεί να αποφεύγουν τη λέξη «αναγνώριση», αλλά οι σχεδιαστές τους, οι λιμενικές αρχές και τα κέντρα κρίσεων την αντιμετωπίζουν ως ξεχωριστή: μια ακτογραμμή προς σταθεροποίηση, ένα λιμάνι προς διατήρηση, ένα αεροδρόμιο προς προστασία, μια διοίκηση προς εμπιστοσύνη. Το Ισραήλ δεν δημιούργησε αυτή την πραγματικότητα. Την έφερε στο φως.
Η αντίδραση της Τουρκίας αποκαλύπτει τα διακυβεύματα. Ο πρόεδρος Ερντογάν καταδίκασε την κίνηση ως παράνομη και αποσταθεροποιητική, προειδοποιώντας για ξένο ανταγωνισμό στην περιοχή. Η προειδοποίηση θα είχε μεγαλύτερο βάρος αν η Άγκυρα δεν είχε περάσει μια δεκαετία εδραιώνοντας την παρουσία της στις αμυντικές, εκπαιδευτικές και παράκτιες δομές της Σομαλίας. Τα μαχητικά αεροσκάφη που αναπτύχθηκαν στη βάση της στο Μογκαντίσου δεν σηματοδότησαν ουδετερότητα. Σηματοδότησαν έλεγχο. Η Σομαλιλάνδη διαταράσσει αυτή τη δομή. Μια λειτουργική διοίκηση στο Χαργκέισα, ένα επεκτεινόμενο λιμάνι στη Μπερμπέρα και διαφοροποιημένες συνεργασίες μειώνουν τη μόχλευση της Άγκυρας ως φύλακα και διαιτητή.
Η Τουρκία ενισχύει το οικοσύστημα ασφαλείας του Μογκαντίσου, τοποθετείται ως μεσολαβητής και πλαισιώνει την ενότητα της Σομαλίας ως μη διαπραγματεύσιμη. Η διαμεσολαβητική διαδικασία που επαναβεβαίωσε την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας απέκλεισε τη Σομαλιλάνδη εκ σχεδιασμού. Η διαμεσολάβηση συρρικνώνει το τραπέζι μέχρι να απομείνει μόνο ο προτιμώμενος πελάτης. Αυτό δεν είναι επίλυση. Είναι μόχλευση.
Το πλεονέκτημα της Σομαλιλάνδης είναι επιχειρησιακό. Η επέκταση της Μπερμπέρα είναι κεφάλαιο επί τόπου. Τα κοντέινερ κινούνται. Τα ζώα εξάγονται. Οι εφοδιαστικές αλυσίδες λειτουργούν. Ακόμη και εν μέσω εντάσεων μεταξύ Μογκαντίσου και Αμπού Ντάμπι, οι επιχειρήσεις συνεχίστηκαν. Σε μια θαλάσσια διέλευση όπου η διακοπή μετριέται σε ώρες και κοστολογείται παγκοσμίως, η συνέχεια μετατρέπεται σε αξιοπιστία.
Το Ριάντ το γνωρίζει. Για τη Σαουδική Αραβία, η νότια είσοδος της Ερυθράς Θάλασσας είναι η προσέγγιση προς Τζέντα, Γιανμπού και το δυτικό βιομηχανικό τόξο του Βασιλείου. Η εκστρατεία των Χούθι έχει μετατρέψει τη θαλάσσια οδό σε μοχλό πίεσης για το παγκόσμιο εμπόριο. Η θαλάσσια προστασία δεν είναι πλέον περιστασιακή. Είναι δομική. Σε αυτό το πλαίσιο, μια ικανή διοίκηση στην αφρικανική ακτή απέναντι από την Υεμένη αποτελεί στρατηγικό βάθος.
Η σαουδαραβική εμπλοκή με τη Σομαλιλάνδη υπερβαίνει τη ρητορική. Το εμπόριο ζώντων ζώων είναι εποχικό, ευαίσθητο και πολιτικά φορτισμένο. Όταν το Ριάντ προσαρμόζει την πολιτική εισαγωγών, η Μπερμπέρα ανταποκρίνεται. Πρωτόκολλα καραντίνας, κτηνιατρική πιστοποίηση και χρονοδιαγράμματα αποστολών δημιουργούν δεσμούς που δεν σκηνοθετούνται. Το σαουδαραβικό εμπορικό ενδιαφέρον για εξορυκτική έρευνα ενισχύει τον υπολογισμό. Οι εταιρείες δεν αναλαμβάνουν ρίσκο εξερεύνησης σε δικαιοδοσίες που θεωρούν προσωρινές. Η εσωτερική πεποίθηση προηγείται της δημόσιας επιφύλαξης.
Γιατί να υπογράφουν απορρίψεις; Επειδή το προηγούμενο έχει σημασία. Το Ριάντ δεν θα εμφανιστεί ευθυγραμμισμένο με μια κίνηση που προήλθε από το Ισραήλ, ούτε θα προσφέρει στην Άγκυρα ή την Τεχεράνη εύκολο αφήγημα περί κατακερματισμού. Επίσης εξισορροπεί τον ανταγωνισμό με τα ΗΑΕ σε Υεμένη και Κέρας της Αφρικής. Κρατήστε τη Σομαλιλάνδη εμπλεκόμενη, οικονομικά χρήσιμη και στρατηγικά διακριτική. Χρήσιμη στην πράξη. Συγκρατημένη δημοσίως.
Η λογική της Αιγύπτου είναι ωμή. Η Διώρυγα είναι γραμμή ζωής. Η διαταραχή νότια του Σουέζ αντηχεί στα κρατικά οικονομικά και στον σχεδιασμό. Μια διοικούμενη ακτογραμμή απέναντι από την Υεμένη μειώνει ροές όπλων, εχθρική δραστηριότητα πληροφοριών και δίκτυα λαθρεμπορίου που τελικά επηρεάζουν τη ναυτιλία προς τη Διώρυγα. Το Κάιρο δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη Σομαλιλάνδη ως χαρτογραφική υποσημείωση. Μετρά τον κίνδυνο σε έλεγχο, προβλεψιμότητα και ικανότητα. Με αυτά τα κριτήρια, η Σομαλιλάνδη είναι ένα από τα πιο σταθερά τμήματα αυτής της ακτής.
Η προσέγγιση Τουρκίας–Αιγύπτου δεν εξαλείφει αυτή την ένταση. Ναυτικές ασκήσεις, επισκέψεις και αμυντική συμπαραγωγή είναι τακτικά εργαλεία. Πωλήσεις οπλικών συστημάτων και συντονισμός καλύπτουν άμεσες ανάγκες, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης του πολέμου στο Σουδάν. Δεν γεφυρώνουν το χάσμα για τη Μουσουλμανική Αδελφότητα. Για το Κάιρο, η Αδελφότητα είναι υπαρξιακή απειλή. Το ιστορικό της Άγκυρας στη φιλοξενία και ενίσχυση προσώπων συνδεδεμένων με αυτήν δεν διαγράφεται με πρωτόκολλα. Η ευθυγράμμιση είναι συναλλακτική. Κερδίζει χρόνο. Δεν δημιουργεί εμπιστοσύνη.
Το Σουδάν διαστρεβλώνει κάθε υπολογισμό. Ο πόλεμος είναι κατακερματισμένος και διάτρητος. Προμηθευτές διακινούν drones και πυρομαχικά μέσω μεταβαλλόμενων διαδρομών. Τα σύνορα θολώνουν. Τα λιμάνια γίνονται έπαθλα. Η αστάθεια κατά μήκος της σουδανικής ακτής μεταδίδεται στη θαλάσσια διέλευση. Για τα κράτη που διασφαλίζουν τη ναυτιλία, το Σουδάν πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο. Σε αυτό το τοπίο, η τάξη της Σομαλιλάνδης λειτουργεί ως άγκυρα. Όπου οι θεσμοί κυβερνούν ακτή και έδαφος, τα σημεία εισόδου περιορίζονται.
Για το Τζιμπουτί, πρόκειται για μόχλευση. Η εξάρτηση της Αιθιοπίας συντήρησε την κυριαρχία του λιμανιού του. Η Μπερμπέρα εισάγει εναλλακτικές. Η μόχλευση διαβρώνεται. Το ένστικτο υπεράσπισης του status quo είναι κατανοητό. Το στρατηγικό συμφέρον διαφέρει: να διασφαλιστεί ότι ένας αναδυόμενος γείτονας συντονίζεται σε έλεγχο συνόρων, τελωνειακή επιβολή και θαλάσσια εποπτεία. Μια απομονωμένη Σομαλιλάνδη προσκαλεί διείσδυση. Μια ενσωματωμένη Σομαλιλάνδη λειτουργεί ως ανάχωμα.
Η αλυσίδα εφοδιασμού των Χούθι διέρχεται από τουρκικό έδαφος. Κυρώσεις έχουν κατονομάσει χρηματοοικονομικούς διαύλους με έδρα την Κωνσταντινούπολη που συνδέονται με τη Δύναμη Κουντς του Ιράν και δίκτυα των Χούθι. Αποστολές όπλων μέσω τουρκικών διαμεσολαβητών έχουν εμφανιστεί σε επανειλημμένες ενέργειες επιβολής. Δεν ακολούθησαν διώξεις. Δεν υπήρξε δομική αποδόμηση. Το μοτίβο επιμένει.
Αυτό δεν είναι γραφειοκρατική παράλειψη. Είναι διαρκής ανοχή προς δίκτυα που χρηματοδοτούν και εξοπλίζουν δυνάμεις που επιτίθενται στη εμπορική ναυτιλία. Σε ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα που μεταφέρει σημαντικό μερίδιο του εμπορίου Ασίας–Ευρώπης, η ανοχή ισοδυναμεί με πολιτική.
Η ηγεσία των Χούθι έχει προειδοποιήσει ότι ξένη στρατιωτική παρουσία συνδεδεμένη με τη Σομαλιλάνδη θα αποτελέσει στόχο. Η προειδοποίηση επιβεβαιώνει τη σημασία. Οι δρώντες απειλούν αυτό που τους περιορίζει. Μια παρακολουθούμενη ακτογραμμή περιορίζει την ελευθερία εκτόξευσης και λαθρεμπορίου. Η συνάφεια της Σομαλιλάνδης έγκειται στην ικανότητά της να κλείνει κενά.
Για το Χαργκέισα, η αναγνώριση είναι έκθεση. Οι προσδοκίες αυξάνονται. Ο έλεγχος εντείνεται. Διαφοροποιήστε τις συνεργασίες χωρίς να εκχωρήσετε αυτονομία. Διατηρήστε ρυθμιστική σαφήνεια. Πλαισιώστε τη συνεργασία ασφάλειας ως προστασία εμπορίου και ακτογραμμής, όχι ως ευθυγράμμιση σε μακρινές αντιπαλότητες. Η δύναμη της Σομαλιλάνδης είναι η αξιοπιστία. Δεν μπορεί να ανταλλαγεί με εντυπωσιασμό.
Για τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και το Τζιμπουτί, το παράθυρο στενεύει. Να επαναλαμβάνουν φόρμουλες ενώ εξαρτώνται από τη σταθερότητα της Σομαλιλάνδης, ή να θεσμοθετήσουν εμπλοκή που αντανακλά την επιχειρησιακή πραγματικότητα. Η αναγνώριση είναι διαδικαστική. Η εμπλοκή είναι στρατηγική. Η καθυστέρηση δεν θα παγώσει το πεδίο. Η Τουρκία εδραιώνεται στους τομείς άμυνας και ενέργειας της Σομαλίας. Εξωτερικά δίκτυα διερευνούν χρηματοοικονομικά και εφοδιαστικά κενά. Η θαλάσσια διέλευση κινείται ανεξαρτήτως.
Η πραγματικότητα είναι ήδη ενεργή. Στη νότια είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, τα κράτη ενεργούν σαν να υπάρχει η Σομαλιλάνδη, είτε το λένε είτε όχι. Η σταθερότητα αυτής της ακτογραμμής εξυπηρετεί τα βασικά τους συμφέροντα. Η σιωπή μπορεί να είναι βολική. Δεν θα διαρκέσει.