Γράφει ο Παντελής Σαββίδης
Σε ένα άρθρο που έχω γράψει, και θα δημοσιευθεί το Σάββατο στην εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”, επισημαίνω δύο απο τις συμβουλές που έδωσε ο Κεμάλ στους διαδόχους του. (Μου τις υπενθύμισε ο Βασίλης Κυρατζόπουλος).
«Να μην έρθετε σε πόλεμο με το Ιράν. Να μην ανακατευτείτε στα εσωτερικά των Αράβων», είχε πει ο ιδρυτής του τουρκικού κράτους.
Τη δεύτερη ο Ερντογάν την παραβίασε εδώ και καιρό. Μπορεί να παραβεί και την πρώτη. Αν οι Αμερικανοί ανοίξουν την πόρτα του φρενοκομείου με το Ιράν, η Τουρκία μπορεί να επιχειρήσει να εισέλθει.
Η Τουρκία βρίσκεται σε μια μεταβατική φάση και οδεύει, αναγκαστικά, σε μια μορφή ομοσπονδίας με υποχώρηση του τουρκισμού και ανάδειξη του ισλαμικού στοιχείου. Για να συμπεριλάβει, έτσι, τους κούρδους στην λειτουργία της κρατικής της υπόστασης αλλά και άλλες εθνότητες ή θρησκευτικές μειονότητες που σήμερα καταπιέζονται απο την κυρίαρχη ιδεολογία της και τους κρατικούς θεσμούς.
Το κεμαλικό μοντέλο το ανέτρεψε ο Ερντογάν.
Ο ισλαμοεθνικισμός που εισήγαγε ο Ερμπακάν και συνέχισε ο Ερντογάν δεν ικανοποιεί τις προϋποθέσεις αποτελεσματικής λειτουργίας του κράτους και μια νέα λύση αναζητείται.
Η Τουρκία ήταν η διάδοχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όταν η Αυτοκρατορία κατέρρευσε και αναδύθηκαν τα εθνικά κράτη. Αλλά η σημερινή Τουρκία δεν ήταν ένα ενιαίο και ομοιογενές εθνικό κράτος. Είναι ένα σύνολο εθνοτήτων και λαοτήτων της περιοχής στις οποίες επιβλήθηκε ως ενοποιητικό στοιχείο ο τουρκισμός.
Η Οθωμανική Αυτοκρατορία για να επιβιώσει πέρασε απο διάφορες ιδεολογικές παραδοχές. Στην αρχή ως ισλαμικό σουλτανάτο, όταν χρειάστηκε επικράτησε ο οθωμανισμός (οθωμανοί πολίτες ανεξαρτήτως θρησκείας ή εθνότητας) και όταν δεν λειτούργησε και αυτό ως πανισλαμισμός του Αβδουλχαμίτ Β’
Σήμερα, η Τουρκία είναι ένα πολιτικό καζάνι που βράζει. Το τι θα προκύψει, σε σχέση με αυτό που επιδιώκεται, δεν ειναι ακόμη ορατό. Πάντως, τα παλιά κόμματα καταρρέουν. Νέα αναδύονται και ένα ισλαμικό δίπολο θα προκύψει μέσα απο την διάσπαση του AKP.
Το αν αυτό που θα προκύψει θα μας εξυπηρετήσει ή όχι είναι ζητούμενο.
Το βέβαιο είναι ότι σε επίπεδο ελληνικού κράτους και θεσμών του πρέπει να το παρακολουθήσουμε.
Και στην Ελλάδα έχω την εντύπωση πως τα παλιά κόμματα καταρρέουν.
Η αριστερά έχει γίνει πολλά κομμάτια. Το άλλοτε κραταιό ΠΑΣΟΚ έχει μείνει στο 12%. Η μοίρα της ΝΔ θα είναι τραγική.
Ένας νέος κόσμος θα αναδυθεί. Καλύτερος; Ας το ελπίσουμε. Μόνο ευχές μπορούμε να κάνουμε. Τα υπόλοιπα στο άρθρο της “Θεσσαλονίκης”.