Ιστορικά τεκμήρια καταδεικνύουν ότι οι εχθρικοί σχεδιασμοί βρίσκονταν σε εξέλιξη πολύ πριν από τα γεγονότα του 1974. Όπως αποκαλύπτει μια απόρρητη έκθεση του Επιτελικού Γραφείου, την οποία έφερε στη δημοσιότητα η εφημερίδα «Φιλελεύθερος», υπήρχε πρόβλεψη για ένα σχέδιο συνεργασίας με την Τουρκία που αφορούσε την «τουρκοποίηση».
Το συγκεκριμένο έγγραφο, το οποίο φέρει τον τίτλο «Παρουσιαζόμενη κατάσταση Τουρκοκυπρίων», περιγράφει με λεπτομέρεια κινήσεις οι οποίες, βάσει των διαπιστώσεων, αποτελούσαν μέρος ενός οργανωμένου και προμελετημένου σχεδίου με σαφείς πολιτικούς και στρατιωτικούς στόχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, υπήρξε προσπάθεια περικύκλωσης μέσω της εγκατάστασης ενόπλων δυνάμεων σε στρατηγικά σημεία:
- Προσπάθεια πλήρους κυκλώσεως
- Εγκατάσταση ενόπλων σε: Κιόνελι, Μπογάζι, Άγιο Ιλαρίωνα, Καζάφανι, Τέμπλος και πόλη Κερύνειας
- Παρουσία και εγκατάσταση
Ταυτόχρονα, καταγράφονται μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών Τουρκοκυπρίων. Οι κινήσεις αυτές δεν ήταν αυθόρμητες ούτε τυχαίες, αλλά πραγματοποιήθηκαν βάσει «καλώς προετοιμασθέντος σχεδίου», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το έγγραφο, με στόχο τη δημιουργία θυλάκων και τον γεωγραφικό διαχωρισμό.
Αναφορικά με τη Λευκωσία, το σχέδιο παρουσιάζεται ακόμη πιο αποκαλυπτικό:
- Συγκέντρωση μαχίμων σε Κιόνελι, Χαμίτ Μάνδρες και Παλιά Πόλη
- Συσσώρευση οπλισμού και πυρομαχικών
- Δυναμική ενίσχυση από την ΤΟΥΡΔΥΚ
- Παρακολούθηση ελληνικών φυλακίων που ελέγχονται από βρετανικά στρατεύματα
- Ενίσχυση και πολλαπλασιασμός τουρκοκυπριακών αμυντικών φυλακίων
- Εκφοβισμός και εξουδετέρωση μετριοπαθών Τουρκοκυπρίων
Η έκθεση καταλήγει σε ένα αδιαμφισβήτητο συμπέρασμα: Η Τουρκία εργαζόταν συστηματικά για τη δημιουργία ενός χωριστού τουρκοκυπριακού κράτους, υπονομεύοντας την Κυπριακή Δημοκρατία από τα θεμέλιά της. Τα γεγονότα που ακολούθησαν το 1974 δεν αποτέλεσαν κεραυνό εν αιθρία, αλλά την κορύφωση ενός σχεδίου που είχε ξεκινήσει δεκαετίες νωρίτερα.
Το απόρρητο αυτό έγγραφο, το οποίο προέρχεται από το αρχείο στο Κέντρο Μελετών Τάσσου Παπαδόπουλου, αποδεικνύει ότι η διχοτόμηση αποτελούσε στρατηγικό στόχο και εφαρμόστηκε βήμα προς βήμα.