Το Πακιστάν ήταν ο στενότερος φίλος των Αφγανών Ταλιμπάν εδώ και δεκαετίες. Ήταν το Ισλαμαμπάντ που βοήθησε στη γέννηση των Ταλιμπάν στις αρχές της δεκαετίας του 1990 – ως ένας τρόπος να δοθεί στο Πακιστάν «στρατηγικό βάθος» στην αντιπαλότητά του με την Ινδία.
Τι πήγε στραβά;
Οι αεροπορικές και χερσαίες επιδρομές, οι οποίες έπληξαν στρατιωτικές θέσεις, αρχηγεία και αποθήκες πυρομαχικών των Ταλιμπάν σε πολλούς τομείς κατά μήκος των συνόρων, ήρθαν μετά την επίθεση που εξαπέλυσε το Αφγανιστάν στις πακιστανικές συνοριακές δυνάμεις, ανέφεραν οι αξιωματούχοι.
Οι εντάσεις έχουν κλιμακωθεί από τότε που το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές σε στόχους ένοπλες ομάδες στο Αφγανιστάν το περασμένο Σαββατοκύριακο.
Νωρίτερα, οι συνοριακές συγκρούσεις μεταξύ των δύο χωρών σκότωσαν δεκάδες στρατιώτες τον Οκτώβριο, μέχρι που οι διαπραγματεύσεις στις οποίες διαμεσολάβησαν Τουρκία, Κατάρ και Σαουδική Αραβία τερμάτισαν τις εχθροπραξίες και τέθηκε σε ισχύ μια εύθραυστη εκεχειρία.
Η διαμάχη
Το Πακιστάν χαιρέτισε την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία το 2021, με τον τότε πρωθυπουργό Ιμράν Καν να δηλώνει ότι οι Αφγανοί είχαν «σπάσει τα δεσμά της δουλείας». Αλλά το Ισλαμαμπάντ σύντομα διαπίστωσε ότι οι Ταλιμπάν δεν ήταν τόσο συνεργάσιμοι όσο ήλπιζε. Το Ισλαμαμπάντ λέει ότι η ηγεσία της μαχητικής ομάδας Tehreek-e-Taliban Pakistan (TTP) και πολλοί από τους μαχητές της έχουν βάση στο Αφγανιστάν, και ότι ένοπλοι αντάρτες που επιδιώκουν ανεξαρτησία για τη νοτιοδυτική πακιστανική επαρχία Μπαλουχιστάν χρησιμοποιούν επίσης το Αφγανιστάν ως ασφαλές καταφύγιο.
Η ένταση αυξάνεται από το 2022, με τις επιθέσεις του TTP και των ανταρτών Μπαλούχ, σύμφωνα με το Armed Conflict Location & Event Data, έναν παγκόσμιο οργανισμό παρακολούθησης συγκρούσεων.
Η Καμπούλ από την πλευρά της έχει επανειλημμένα αρνηθεί ότι επιτρέπει στους μαχητές να χρησιμοποιούν το αφγανικό έδαφος για να εξαπολύσουν επιθέσεις στο Πακιστάν. Οι Αφγανοί Ταλιμπάν λένε ότι το Πακιστάν φιλοξενεί μαχητές του εχθρού του, το Ισλαμικό Κράτος, μια κατηγορία που το Ισλαμαμπάντ αρνείται.
Τι προκάλεσε τις τελευταίες συγκρούσεις
Την παραμονή των επιθέσεων του περασμένου Σαββατοκύριακου, πακιστανικές πηγές ασφαλείας δήλωσαν ότι είχαν «αδιάσειστες αποδείξεις» ότι ένοπλοι από το Αφγανιστάν βρίσκονταν πίσω από ένα πρόσφατο κύμα επιθέσεων και βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας που στόχευαν τον πακιστανικό στρατό και την αστυνομία.
Οι πηγές ανέφεραν επτά προγραμματισμένες ή επιτυχημένες επιθέσεις από μαχητές από τα τέλη του 2024, οι οποίες, όπως είπαν, συνδέονταν με το Αφγανιστάν.
Για μίαι επίθεση την περασμένη εβδομάδα που σκότωσε 11 μέλη του προσωπικού ασφαλείας και δύο πολίτες στην περιοχή Μπατζάουρ έγινε ανάληψη ευθύνςη από έναν Αφγανό υπήκοο, σύμφωνα με πακιστανικές πηγές ασφαλείας. Την ευθύνη για την επίθεση ανέλαβε το TTP.
Το TTP σχηματίστηκε το 2007 από διάφορες μαχητικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στο βορειοδυτικό Πακιστάν. Είναι κοινώς γνωστό ως Πακιστανοί Ταλιμπάν. Το TTP έχει επιτεθεί σε αγορές, τζαμιά, αεροδρόμια, στρατιωτικές βάσεις, αστυνομικά τμήματα και έχει επίσης κερδίσει εδάφη – κυρίως κατά μήκος των συνόρων με το Αφγανιστάν, αλλά και βαθιά μέσα στο Πακιστάν, συμπεριλαμβανομένης της κοιλάδας Σουάτ.
Η ομάδα βρισκόταν πίσω από την επίθεση του 2012 στην τότε μαθήτρια Μαλάλα Γιουσαφζάι, η οποία έλαβε το Νόμπελ Ειρήνης δύο χρόνια αργότερα.
Το TTP πολέμησε επίσης στο πλευρό των Αφγανών Ταλιμπάν εναντίον των δυνάμεων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και φιλοξένησε Αφγανούς μαχητές στο Πακιστάν.
Τι μπορεί να συμβεί από εδώ και πέρα
Το Πακιστάν είναι πιθανό να εντείνει τη στρατιωτική του εκστρατεία, λένε οι αναλυτές, ενώ τα αντίποινα της Καμπούλ θα μπορούσαν να εκδηλωθούν με επιδρομές σε συνοριακούς σταθμούς και περισσότερες διασυνοριακές επιθέσεις ενόπλων κατά των δυνάμεων ασφαλείας.
Στα χαρτιά, υπάρχει μεγάλη αναντιστοιχία μεταξύ των στρατιωτικών δυνατοτήτων των δύο πλευρών. Με 172.000 άνδρες, οι Ταλιμπάν έχουν λιγότερο από το ένα τρίτο του στρατιωτικού προσωπικού του Πακιστάν. Οι Ταλιμπάν διαθέτουν τουλάχιστον έξι αεροσκάφη και 23 ελικόπτερα, αλλά η κατάστασή τους είναι άγνωστη και δεν διαθέτουν μαχητικά αεροσκάφη ή αποτελεσματική αεροπορία.
Οι ένοπλες δυνάμεις του Πακιστάν περιλαμβάνουν περισσότερους από 600.000 ενεργό προσωπικό, περισσότερα από 6.000 θωρακισμένα οχήματα μάχης και περισσότερα από 400 μαχητικά αεροσκάφη, σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών για το 2025. Η χώρα είναι επίσης πυρηνικά όπλα.