Νέα ένδειξη ότι η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη καταγράφηκε την Παρασκευή, όταν δύο κινεζικά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων επιχείρησαν να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο, αλλά τελικά ανέστρεψαν πορεία, παρά τις διαβεβαιώσεις της Τεχεράνης ότι τα κινεζικά πλοία μπορούν να διέρχονται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, τα CSCL Indian Ocean και CSCL Arctic Ocean, αμφότερα με σημαία Χονγκ Κονγκ, βρίσκονταν εγκλωβισμένα στον Κόλπο από την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Τα δύο πλοία επιχείρησαν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ περίπου στις 03:50 GMT την Παρασκευή, ωστόσο λίγο αργότερα γύρισαν πίσω, σε μια κίνηση που αποτυπώνει το κλίμα αβεβαιότητας που εξακολουθεί να κυριαρχεί στην περιοχή.
Η συγκεκριμένη απόπειρα είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς ήταν η πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου που μεγάλος ναυτιλιακός όμιλος επιχείρησε να πραγματοποιήσει τέτοια διέλευση. Και ακριβώς για αυτό το λόγο, η αποτυχία της κίνησης ερμηνεύεται ως σαφές μήνυμα ότι η ασφαλής ναυσιπλοΐα δεν μπορεί ακόμη να θεωρείται διασφαλισμένη, ακόμη και για χώρες που η Τεχεράνη χαρακτηρίζει «φιλικές».
Η κινεζική COSCO, διαχειρίστρια των πλοίων, είχε ενημερώσει τους πελάτες της ήδη από τις 25 Μαρτίου ότι επανεκκινεί κρατήσεις για γενικά φορτία εμπορευματοκιβωτίων από την Ασία προς τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Κουβέιτ και το Ιράκ. Η εξέλιξη αυτή έδινε την εντύπωση ότι ίσως είχε αρχίσει να διαμορφώνεται ένα περιορισμένο παράθυρο ομαλοποίησης. Ωστόσο, η αναστροφή των δύο πλοίων έδειξε ότι η κατάσταση στο πεδίο παραμένει πολύ πιο εύθραυστη από όσο θα ήθελαν να πιστεύουν οι αγορές.
Η Τεχεράνη είχε διαμηνύσει μέσω του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ότι επιτρέπεται η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ για «φιλικές χώρες», μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία, το Ιράκ και το Πακιστάν. Μάλιστα, τα δύο πλοία εξέπεμπαν μέσω των συστημάτων AIS μηνύματα ότι ανήκουν σε κινεζικά συμφέροντα και επανδρώνονται από κινεζικά πληρώματα, κάτι που δείχνει ότι η ταυτότητά τους μόνο ασαφής δεν ήταν.
Παρά ταύτα, η εικόνα στη θαλάσσια ζώνη παραμένει χαοτική. Οι ιρανικές επιθέσεις και οι απειλές κατά της εμπορικής ναυτιλίας έχουν παγιδεύσει εκατοντάδες πλοία και περίπου 20.000 ναυτικούς μέσα στον Κόλπο, ενώ οι εξαγωγές ενέργειας, από το σαουδαραβικό αργό μέχρι το LNG του Κατάρ, έχουν ουσιαστικά παραλύσει. Αυτό εξηγεί γιατί ακόμη και πλοία που θεωρητικά θα μπορούσαν να περάσουν, τελικά αποφεύγουν να ρισκάρουν τη διέλευση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την Πέμπτη ότι το Ιράν επιτρέπει τη διέλευση δέκα πετρελαιοφόρων από το Ορμούζ, παρουσιάζοντας την κίνηση ως πιθανή ένδειξη καλής θέλησης στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν δοθεί σαφή στοιχεία για τα συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια ούτε έχει επιβεβαιωθεί ότι πράγματι πέρασαν το στενό μετά τις δηλώσεις του.
Υπήρξαν βέβαια ορισμένες μεμονωμένες κινήσεις άλλων πλοίων τις τελευταίες ημέρες. Ανάμεσά τους αναφέρονται ινδικά δεξαμενόπλοια που μετέφεραν υγροποιημένο αέριο πετρελαίου, καθώς και ένα ταϊλανδικό πετρελαιοφόρο που φέρεται να πέρασε μετά από διπλωματικό συντονισμό με την ιρανική πλευρά. Ωστόσο, αυτές οι λίγες διελεύσεις δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα: η ροή παραμένει ελάχιστη και σε μεγάλο βαθμό ελεγχόμενη από την Τεχεράνη.
Τα δεδομένα των ναυτιλιακών αναλυτών δείχνουν ότι το μεγαλύτερο μέρος της πρόσφατης κίνησης αφορά κυρίως ιρανικά πετρελαιοφόρα που αποχωρούν και φορτηγά πλοία που φθάνουν στο Ιράν μεταφέροντας σιτηρά και άλλα βασικά αγαθά. Με άλλα λόγια, αυτό που επιτρέπεται προς το παρόν είναι μια πολύ περιορισμένη και επιλεκτική ναυτιλιακή δραστηριότητα, όχι μια πραγματική επαναφορά της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί «μη εχθρική» μόνο τη διέλευση όσων δεν συνδέονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ ή συμμάχους τους. Σε σχετική εγκύκλιο προς τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, το Ιράν υποστήριξε ότι τα «επιτιθέμενα μέρη», δηλαδή οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά και όσοι συμμετέχουν στην επιθετικότητα, δεν δικαιούνται αθώα ή μη εχθρική διέλευση.
Το περιστατικό με τα δύο κινεζικά containerships δείχνει, συνεπώς, κάτι βαθύτερο: ακόμη και όταν υπάρχουν πολιτικά σήματα αποκλιμάκωσης ή επιλεκτικής ανοχής, η πραγματική κατάσταση στο Ορμούζ παραμένει τόσο ασταθής ώστε ούτε οι «φιλικές» σημαίες δεν αρκούν για να εξασφαλίσουν ασφαλές πέρασμα.
Την ίδια ώρα, η κινεζική πλευρά συνεχίζει να πιέζει πολιτικά για αποκλιμάκωση. Ο υπουργός Εξωτερικών της Κίνας Ουάνγκ Γι, σε επικοινωνία με τον Πακιστανό ομόλογό του, υπογράμμισε ότι μόνο η έναρξη ειρηνευτικών συνομιλιών μπορεί να οδηγήσει στην αποκατάσταση της κανονικής ναυσιπλοΐας μέσω του Ορμούζ.