Η σημερινή πολεμική σύγκρουση του Ισραήλ σε δύο μέτωπα δεν δείχνει σημάδια ότι θα ολοκληρωθεί σύντομα. Στον Λίβανο, οι ενδείξεις δείχνουν ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια διευρυμένη ζώνη ασφαλείας βόρεια των συνόρων, με την πρόθεση να τη διατηρήσουν όσο η κυβέρνηση στη Βηρυτό δεν εκπληρώνει τη δέσμευσή της για αφοπλισμό της Χεζμπολάχ. Στο Ιράν, οι ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις συνεχίζονται καθημερινά, την ώρα που οι πύραυλοι και τα drones της Τεχεράνης στοχεύουν κέντρα αστικού πληθυσμού στο Ισραήλ.
Καταρχάς, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η δημόσια υποστήριξη στο Ισραήλ για τις δύο αυτές εκστρατείες παραμένει υψηλή. Οι Ισραηλινοί δεν χρειάζονται πειθώ όσον αφορά τη φύση των προθέσεων του ιρανικού καθεστώτος απέναντί τους.
Το τρέχον έτος είναι εκλογικό έτος στο Ισραήλ, με τις εκλογές να πρέπει εκ του νόμου να διεξαχθούν έως τον Οκτώβριο. Ποια επίδραση, αν υπάρχει, έχουν οι συγκρούσεις στον πολιτικό διάλογο στο εσωτερικό του Ισραήλ; Είναι πιθανό να καθορίσουν τις μελλοντικές πολιτικές προοπτικές του μακροβιότερου πρωθυπουργού της χώρας, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και αν ναι, προς ποια κατεύθυνση;
Η υποστήριξη για τον πόλεμο ανέρχεται σήμερα σε ποσοστό άνω του 90% στις πιο πρόσφατες ισραηλινές δημοσκοπήσεις. Ανησυχίες σχετικά με τη σαφήνεια των πολεμικών στόχων του Ισραήλ και τον φαινομενικά ανοιχτό χαρακτήρα των επιχειρήσεων διατυπώνονται όλο και συχνότερα από σχολιαστές στα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα. Ωστόσο, αυτές οι ανησυχίες δεν έχουν ακόμη αρχίσει να διαβρώνουν τη γενική συναίνεση γύρω από τον ίδιο τον πόλεμο.
Ορισμένες από τις κοινότητες που έχουν πληγεί περισσότερο από τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις, τόσο στο βόρειο όσο και στο νότιο Ισραήλ, είναι παραδοσιακά προπύργια στήριξης του κόμματος Λικούντ του Νετανιάχου — περιοχές όπως η Κιριάτ Σμονά και η Ντιμόνα. Ωστόσο, οι ιρανικοί πύραυλοι φαίνεται να προκαλούν ένα φαινόμενο «συσπείρωσης γύρω από τη σημαία».
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι αυτή η σχεδόν καθολική συναίνεση στην κοινή γνώμη σχετικά με τον πόλεμο δεν φαίνεται να μεταφράζεται σε αύξηση της υποστήριξης προς την κυβέρνηση ή τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Η εικόνα του Νετανιάχου ως ηγέτη εν καιρώ πολέμου παραμένει ισχυρή. Ωστόσο, προς το παρόν, δεν του επιτρέπει να αποσπάσει υποστήριξη από το αντίπαλο πολιτικό στρατόπεδο. Η ισραηλινή κοινωνία παραμένει βαθιά διχασμένη σε μια σειρά από βασικά ζητήματα, με την εθνική ενότητα στο ζήτημα του Ιράν να μην αμβλύνει ούτε να συγκαλύπτει αυτές τις διαιρέσεις.
Είναι σαφές ότι μεταξύ των βασικών του υποστηρικτών, η θέση του Νετανιάχου παραμένει ακλόνητη και ένθερμη. Το πνεύμα αυτό αποτυπώνεται ίσως σε μια δήλωση του δημάρχου της Ντιμόνα, Μπένι Μπιτόν, μετά τις ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις στην πόλη του την περασμένη εβδομάδα. Ο Μπιτόν, μιλώντας στο φιλοκυβερνητικό Channel 14, ανέφερε ότι σε έναν παιδικό σταθμό που υπέστη ζημιές από πύραυλο, δύο εικόνες έμειναν ανέπαφες: μία του Νετανιάχου και μία του Baba Sali, ενός σεβαστού Μαροκινού εβραίου ραβίνου. «Θέλετε να μιλήσουμε για θαύματα;» είπε ο Μπιτόν στον δημοσιογράφο.
Και, πάντα παρόντες στις ισραηλινές συζητήσεις, αν και σπάνια αναφέρονται ανοιχτά, είναι και οι κοινοτικοί δείκτες ταυτότητας: το Μπιτόν είναι κατεξοχήν μαροκινό εβραϊκό επώνυμο, ενώ ο Baba Sali αποτελεί εμβληματική μορφή του μαροκινού εβραϊσμού.
Το απόσπασμα της συνέντευξης του δημάρχου Μπιτόν διαδόθηκε ευρέως τόσο από υποστηρικτές όσο και από αντιπάλους του Νετανιάχου. Τα διαφορετικά κίνητρα αυτών που το αναπαρήγαγαν αποτυπώνουν εύγλωττα το βαθύ χάσμα στα συναισθήματα των Ισραηλινών απέναντι στον πρωθυπουργό τους. Οι αντίπαλοι της κυβέρνησης επισήμαναν τη δήλωση του Μπιτόν επειδή φαινόταν να συμπυκνώνει όλα τα στοιχεία που τους εξοργίζουν σχετικά με τη συνεχιζόμενη απήχηση του Νετανιάχου.
Υπήρχε η εμφανής τάση να τοποθετηθεί η εικόνα και η ευημερία του Νετανιάχου στο επίκεντρο μιας συνέντευξης για εκτεταμένες καταστροφές δημόσιων υποδομών. Υπήρχε μια σχεδόν μυστικιστική πίστη στις ικανότητες του πρωθυπουργού. Υπήρχε έντονο θρησκευτικό στοιχείο, με την αναφορά στον ραβίνο. Και, όπως πάντα, υπήρχαν οι κοινοτικοί δείκτες: το Μπιτόν είναι χαρακτηριστικά μαροκινό εβραϊκό όνομα και ο Baba Sali μια εμβληματική μορφή. Η παραδοσιακή εκλογική βάση του Νετανιάχου και του Λικούντ περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό ψηφοφόρους αυτής της προέλευσης.
Έτσι, οι αντίπαλοι του Νετανιάχου διέδωσαν το απόσπασμα του Μπιτόν επειδή περιείχε όλα όσα τους ενοχλούν. Οι υποστηρικτές του, από την άλλη, το προώθησαν επίσης — εν μέρει επειδή γνωρίζουν ότι αυτά τα στοιχεία εκνευρίζουν τους αντιπάλους τους και απολαμβάνουν να τα αναδεικνύουν, και εν μέρει επειδή συμφωνούν με το πνεύμα των δηλώσεων του δημάρχου.
Αυτό το μικρό επεισόδιο αποτελεί ένδειξη του βαθμού στον οποίο η ενότητα εν καιρώ πολέμου δεν αρκεί για να γεφυρώσει βαθύτερες κοινωνικές και πολιτικές διαιρέσεις στο Ισραήλ. Τα καλά νέα για τον Νετανιάχου είναι ότι το κοινό παραμένει σε μεγάλο βαθμό ενωμένο πίσω του ως πολεμικού ηγέτη. Τα κακά νέα είναι ότι δεν παρατηρείται κάποια «πολεμική ώθηση» στην πολιτική του επιρροή. Αν διεξάγονταν εκλογές σήμερα, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το μπλοκ του θα δυσκολευόταν να σχηματίσει κυβέρνηση.
Η εικόνα δεν είναι απλή. Το κόμμα του πρωθυπουργού έχει καταγράψει αξιοσημείωτη ανάκαμψη τα τελευταία δύο χρόνια, εν μέρει χάρη και στον κατακερματισμό της αντιπολίτευσης. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, αν οι εκλογές γίνονταν αύριο, το Λικούντ θα αναδεικνυόταν πρώτο κόμμα με περίπου 28 έδρες στην Κνεσέτ των 120 μελών.
Ωστόσο, στο Ισραήλ οι κυβερνήσεις σχηματίζονται μέσω συνασπισμών. Και καμία από τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις δεν δείχνει ότι το μπλοκ κομμάτων που θα μπορούσε να στηρίξει μια κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου πλησιάζει τις 60 έδρες, που απαιτούνται για πλειοψηφία. Οι πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις τοποθετούν τη στήριξη στις υψηλές 50 έδρες, ενώ μία δημοσκόπηση δίνει στο μπλοκ του πρωθυπουργού μόλις 51 έδρες.
Τίποτα από αυτά δεν προμηνύει καταστροφή ή ακόμη και ήττα για τον Νετανιάχου και την κυβέρνηση στις εκλογές. Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι πάντα αξιόπιστες. Ο πρωθυπουργός είναι έμπειρος πολιτικός και εξαιρετικά ικανός στρατηγικά, όπως παραδέχονται ακόμη και οι αντίπαλοί του. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι δεν έχει εμφανές κίνητρο να επισπεύσει τις εκλογές. Προς το παρόν, τουλάχιστον, η εικόνα του ως ηγέτη εν καιρώ πολέμου δεν του προσφέρει κάποιο σαφές πολιτικό πλεονέκτημα.
Ίσως, αν οι εν εξελίξει επιχειρήσεις οδηγηθούν σε επιτυχή κατάληξη, αυτό να αλλάξει. Προς το παρόν όμως, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται άμεσα πιθανό σε κανένα από τα δύο μέτωπα. Έτσι, το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι οι εκλογές θα διεξαχθούν το φθινόπωρο. Ο πρωθυπουργός θα ελπίζει ότι μέχρι τότε θα έχει να παρουσιάσει απτά και διαρκή επιτεύγματα και στα δύο μέτωπα. Αυτό μένει να αποδειχθεί.
Middle East Forum