Σήμα κινδύνου για τα ελληνοτουρκικά, την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και το αδιέξοδο στον πόλεμο της Ουκρανίας εξέπεμψε ο αντιστράτηγος ε.α. και πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ, Ιωάννης Μπαλτζώης, μιλώντας στη Ναυτεμπορική.
Ο κ. Μπαλτζώης περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον γενικευμένης αστάθειας, με ανοιχτά μέτωπα από το Ιράν και τον Λίβανο μέχρι την Ουκρανία και το Αιγαίο. Όπως σημείωσε, η κατάσταση «αρρωσταίνει» όποιον την παρακολουθεί, καθώς οι εστίες έντασης όχι μόνο δεν αποκλιμακώνονται, αλλά δείχνουν να μπαίνουν σε νέα φάση.
Ιράν: «Αν απαντήσει, δεν πάμε για συμφωνία – Πάμε για κλιμάκωση»
Ξεκινώντας από το Ιράν, ο αντιστράτηγος ε.α. στάθηκε στις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν σε φαινομενικά καλύτερο κλίμα, αλλά υπονομεύονται από κινήσεις στο πεδίο. Αναφέρθηκε στο χτύπημα στο κύριο λιμάνι του Ιράν, το Μπαντάρ Αμπάς, τονίζοντας ότι πρόκειται για σοβαρή κλιμάκωση.
Κατά τον κ. Μπαλτζώη, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Τεχεράνη θα απαντήσει. «Αν το αποδώσει το Ιράν, δεν πάμε για συμφωνία. Πάμε για κλιμάκωση», υπογράμμισε, σημειώνοντας πως μέχρι στιγμής φαίνεται να υπάρχει αυτοσυγκράτηση, χωρίς όμως κανείς να μπορεί να προεξοφλήσει την εξέλιξη.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στη σύγκληση του αμερικανικού υπουργικού συμβουλίου, η οποία αρχικά επρόκειτο να γίνει στο Καμπ Ντέιβιντ, αλλά μεταφέρθηκε στον Λευκό Οίκο λόγω καιρικών συνθηκών. Όπως εκτίμησε, αυτό δείχνει ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε κρίσιμη απόφαση: είτε συνέχιση επιχειρήσεων είτε αναζήτηση τελικής συμφωνίας.
Ο ίδιος εξήγησε ότι η κρίση δεν αφορά μόνο το πετρέλαιο, αλλά συνολικά την οικονομική λειτουργία του Ιράν, καθώς υπάρχουν αποκλεισμοί σε κρίσιμα λιμάνια και στα στενά του Ορμούζ.
Λίβανος: «Πιο απαισιόδοξος για συμφωνία απ’ ό,τι με το Ιράν»
Αναφερόμενος στον Λίβανο, ο Ιωάννης Μπαλτζώης εμφανίστηκε ακόμη πιο απαισιόδοξος. Εκτίμησε ότι, ακόμη και εάν υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στο Ισραήλ και την επίσημη λιβανική κυβέρνηση, είναι αμφίβολο αν θα μπορέσει να εφαρμοστεί στην πράξη.
Ο λόγος, όπως είπε, είναι ότι ο Λίβανος ως κρατική οντότητα βρίσκεται ουσιαστικά «αιχμάλωτος» της Χεζμπολάχ, η οποία διαθέτει ισχυρότερη στρατιωτική δομή από τον λιβανικό στρατό. «Είναι μια υπέροχη χώρα που είναι διαλυμένη», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κατά την ανάλυσή του, το Ισραήλ δείχνει αποφασισμένο να τελειώσει με τη Χεζμπολάχ, όπως επιχείρησε να κάνει με τη Χαμάς στη Γάζα, ώστε να την καταστήσει ανίκανη να απειλήσει τον βόρειο τομέα του Ισραήλ.
Ουκρανία: «Η Ευρώπη δεν ήθελε να τελειώσει ο πόλεμος»
Για τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο αντιστράτηγος ε.α. ήταν ιδιαίτερα αιχμηρός. Υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν ήθελε πραγματικά να τελειώσει ο πόλεμος, παραπέμποντας σε όσα έχουν γραφτεί για τον ρόλο του Μπόρις Τζόνσον και τις παρεμβάσεις του προς το Κίεβο.
Ο κ. Μπαλτζώης υποστήριξε ότι οι πολεμικές βιομηχανίες διεθνώς κατέγραψαν τεράστια κέρδη από τη συνέχιση της σύγκρουσης, ενώ εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Ευρώπη έχει αντιληφθεί το πραγματικό στρατηγικό αδιέξοδο.
Μάλιστα, έκανε λόγο για πληροφορίες περί «μυστικού τελεσιγράφου» του Ντόναλντ Τραμπ προς το ΝΑΤΟ σχετικά με πιθανή απόσυρση αμερικανικών στρατηγικών όπλων από την Ευρώπη, κάτι που χαρακτήρισε «πάρα πολύ σοβαρό».
Ελληνοτουρκικά: «Να χτυπήσουν οι καμπάνες της διπλωματίας»
Το πιο βαρύ κομμάτι της παρέμβασης αφορούσε τα ελληνοτουρκικά και τη λεγόμενη πολιτική των «ήρεμων νερών». Με αφορμή και την παρέμβαση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή, ο Ιωάννης Μπαλτζώης τόνισε ότι η κατάσταση θα έπρεπε να έχει ήδη σημάνει συναγερμό στην Αθήνα.
«Θα έπρεπε η Ελλάδα να κινητοποιήσει τους πάντες και τα πάντα», είπε, χρησιμοποιώντας μια χαρακτηριστική εικόνα: όπως στα χωριά χτυπούν οι καμπάνες όταν συμβαίνει κάτι σοβαρό, έτσι και η Ελλάδα θα έπρεπε σήμερα να «χτυπά τις καμπάνες της διπλωματίας προς πάσα κατεύθυνση».
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΣΜΕ άσκησε σκληρή κριτική στην αδράνεια που, όπως είπε, διακρίνει την ελληνική στάση απέναντι στις τουρκικές κινήσεις. Απέρριψε το επιχείρημα ότι ο νόμος για τη «Γαλάζια Πατρίδα» είναι απλώς εσωτερικό τουρκικό ζήτημα, τονίζοντας ότι οι τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις και το Λιμενικό θα κληθούν να εφαρμόσουν τους εσωτερικούς νόμους της Τουρκίας στο πεδίο.
«Το διεθνές δίκαιο δεν είναι γαλαξιακή οντότητα»
Σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία της παρέμβασής του, ο κ. Μπαλτζώης κάλεσε την Ελλάδα να εγκαταλείψει τη «νοσηρή αντίληψη» ότι το διεθνές δίκαιο λειτουργεί αυτόματα υπέρ του δικαίου.
Όπως είπε, το διεθνές δίκαιο δεν είναι «γαλαξιακή οντότητα» που περιφέρεται πάνω από τη Γη και παρεμβαίνει υπέρ του αδυνάτου. Αντίθετα, ένα κράτος πρέπει να διαθέτει επαρκή ισχύ για να εφαρμόζει τις πρόνοιες του δικαίου του.
Οι τέσσερις κινήσεις που προτείνει
Ο Ιωάννης Μπαλτζώης παρουσίασε τέσσερις άμεσες κινήσεις που, κατά την άποψή του, πρέπει να κάνει η Ελλάδα.
Πρώτον, να διεθνοποιήσει το ζήτημα σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς: Ευρωπαϊκή Ένωση, ΝΑΤΟ και ΟΗΕ.
Δεύτερον, να απαντήσει με συγκεκριμένα νομικά και ιστορικά επιχειρήματα, επικαλούμενη και τη Συνθήκη της Λωζάνης, η οποία –όπως είπε– ορίζει ότι τα δικαιώματα της Τουρκίας τελειώνουν στα τρία μίλια από τις ακτές της.
Τρίτον, να ενεργοποιήσει πιο δυναμική παρουσία στο Αιγαίο.
Τέταρτον, να υπάρξει διακομματική συνάντηση υπό τον πρωθυπουργό, ώστε να διαμορφωθεί ενιαία εθνική γραμμή απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην τουρκική άσκηση EFES, την οποία χαρακτήρισε άσκηση κατάληψης νήσου, σημειώνοντας ότι τέτοιες κινήσεις θα έπρεπε να αξιοποιούνται από την Ελλάδα ακόμη και για έκτακτη σύγκληση οργάνων του ΝΑΤΟ.
Η παρέμβαση Μπαλτζώη στη Ναυτεμπορική ήταν καθαρή: η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρακολουθεί παθητικά την τουρκική στρατηγική. Για τον ίδιο, η Άγκυρα δεν κινείται επικοινωνιακά, αλλά θεσμικά, στρατιωτικά και μεθοδικά. Και απέναντι σε αυτό, όπως είπε, δεν αρκούν τα «ήρεμα νερά». Χρειάζεται εθνική αφύπνιση, διπλωματική κινητοποίηση και αποτρεπτική αποφασιστικότητα.