Ανώνυμα τηλεφωνήματα, πίεση στις οικογένειες, εκβιασμοί… Στριμωγμένοι από τις ισραηλινο-αμερικανικές επιδρομές, οι μουλάδες προσπαθούν περισσότερο από ποτέ να καταπνίξουν την αντιπολίτευση στο εξωτερικό.
Το όνομα της συζύγου του ή αυτό του παιδικού σταθμού της κόρης του ; Ο Farid Vahid, Γαλλο-Ιρανός και συνδιευθυντής του Παρατηρητηρίου Βορείου Αφρικής και Μέσης Ανατολής και της Fondation Jean Jaurès, δεν θα εκπλησσόταν αν τα έβλεπε «τις επόμενες μέρες στο Twitter». Την Πέμπτη 26 Μαρτίου, το Fars News, το επίσημο πρακτορείο ειδήσεων του ιρανικού καθεστώτος, ανακοίνωσε στο κοινωνικό δίκτυο την έναρξη λειτουργίας ενός συνεργατικού ιστοτόπου με τίτλο «Η Μνήμη μας». Σκοπός: η συλλογή «τεκμηριωμένων αποδείξεων» που επιτρέπουν «τον εντοπισμό εκείνων που γύρισαν την πλάτη στην πατρίδα και απειλούν την εθνική ασφάλεια, τη στιγμή που η χώρα αντιμετωπίζει εξωτερικές απειλές». Οι Ιρανοί καλούνται να δώσουν ονόματα, διευθύνσεις και κάθε άλλη πληροφορία που επιτρέπει να φτάσουν στους «προδότες», ακόμα και στο εξωτερικό.
«Όταν τελειώσει ο πόλεμος, αν το καθεστώς δεν πέσει, σίγουρα θα προσπαθήσουν να πραγματοποιήσουν επιθέσεις ή αντίποινα στη Γαλλία. Θα χρειαστεί να αποκαταστήσουν κάποια μορφή αποτροπής», υποστηρίζει ο Farid Vahid. Από την ισραηλινο-αμερικανική επίθεση στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, πριν από ακριβώς έναν μήνα, περίπου δέκα Ιρανοί ή Γαλλο-Ιρανοί διανοούμενοι έχουν τεθεί υπό αστυνομική προστασία στη Γαλλία, σύμφωνα με πολλές μαρτυρίες που συγκέντρωσε η Le Figaro, μεταξύ των οποίων και ο Emmanuel Razavi, μεγάλος ρεπόρτερ ιδίως στο Figaro Magazine.
Προσπάθειες δολοφονιών έχουν ήδη υπάρξει στη Γαλλία. Το 2023, χώροι συλλόγων που συνδέονται με το Εθνικό Συμβούλιο της Ιρανικής Αντίστασης (CNRI) δέχθηκαν επίθεση με πυροβόλα όπλα και μολότοφ στο Saint-Ouen-l’Aumône (Val-d’Oise). Πέντε χρόνια νωρίτερα, μια βομβιστική επίθεση που επρόκειτο να γίνει στη συγκέντρωση της ίδιας αντιπολίτευσης στο Villepinte είχε αποτραπεί, αποφεύγοντας οριακά εκατοντάδες θύματα. Τον Ιούλιο του 2025, η Γαλλία, μαζί με 13 δυτικές χώρες, υπέγραψε δήλωση που κατηγορεί το Ιράν ότι ακολουθεί πολιτική «δολοφονιών και απαγωγών στο εξωτερικό» δημοσιογράφων, αντιφρονούντων, Εβραίων πολιτών και υπαλλήλων «μέσω διεθνών εγκληματικών οργανώσεων».
«Αλλά το να τα απαριθμήσουμε απλώς θα σήμαινε ότι δεν βλέπουμε το ουσιαστικό πρόβλημα», επισημαίνει από την αρχή ο ερευνητής Farid Vahid. Από την ισλαμική επανάσταση του 1979, η απειλή του καθεστώτος κατά της διασποράς του – περίπου 40.000 άτομα σήμερα στη Γαλλία – είναι πολύ πιο διάχυτη, πιο ύπουλη. Για τα πρόσωπα των μέσων ενημέρωσης όπως και για τους «διαδηλωτές της Κυριακής στην Place du Trocadéro», αυτή η πίεση τους κρατά σε συνεχή εγρήγορση, παίρνει τη μορφή περίεργων αιτημάτων «σύνδεσης» στο Instagram ή ενός μηνύματος WhatsApp που ζητά νέα «εκ μέρους μιας μακρινής θείας». Και η παραμικρή συμμετοχή σε διαδήλωση κατά του καθεστώτος, εμφάνιση σε τηλεοπτικό πλατό ή υπογραφή άρθρου μπορεί να θέσει σε κίνηση ένα καλά οργανωμένο σύστημα εκφοβισμού.
«Αν νιώσουν ότι φοβάσαι, δεν σε αφήνουν πια»
Αυτό είναι που βίωσε η Shahla*, ενεργή στους κύκλους της αντιπολίτευσης κατά του καθεστώτος στη Γαλλία. Εδώ και σχεδόν 30 χρόνια έχει χτίσει τη ζωή της εκεί, έχει κάνει παιδιά, πίστευε ότι ήταν ασφαλής. Για πολύ καιρό δεχόταν οικογένεια από το Ιράν για διακοπές. Αλλά αυτό ήταν «πριν από αυτό που μου συνέβη τον Αύγουστο του 2024». «Εκείνη την ημέρα, έλαβα ένα τηλεφώνημα από τον θείο μου, ο οποίος μου εξηγούσε ότι είχε κληθεί από το γραφείο πληροφοριών στην Τεχεράνη». Κατά τη διάρκεια αυτής της συνάντησης, οι πράκτορες ζητούν τα ονόματα των Γάλλων φίλων της Shahla, τον αριθμό τηλεφώνου της, και της μεταφέρουν το μήνυμα ότι οι «μη συνιστώμενες» γνωριμίες της πρέπει να σταματήσουν, και ότι η συμμετοχή σε διαδηλώσεις επισύρει ποινή φυλάκισης, ακόμα και την ποινή του θανάτου. «Την επόμενη μέρα, έλαβα ένα μήνυμα στο Telegram, γραμμένο στα περσικά, που ξεκινούσε με “Καλημέρα κυρία, πώς είστε;”. Με το πατρικό μου όνομα που δεν χρησιμοποιούσα εδώ και χρόνια. Αμέσως μπλόκαρα τον αριθμό». Για να προστατεύσει τον θείο της και για να διατηρήσει την ελευθερία του λόγου της, στερείται πλέον κάθε επαφή με το Ιράν, όπως και το μεγαλύτερο μέρος εκείνων που έχουν φύγει από τη χώρα.
«Αν νιώσουν ότι φοβάσαι, δεν σε αφήνουν πια», αναλύει ο Hassan Habibi. Ιστορικός αντιφρονών του καθεστώτος, αυτός ο εβδομηντάρης έφυγε από το Ιράν λίγους μήνες μετά την ισλαμική επανάσταση και εντάχθηκε στον Εθνικό Απελευθερωτικό Στρατό του Ιράν (κίνημα αντιπολίτευσης τόσο κατά των μουλάδων όσο και κατά του Σάχη), μετά τις πρώτες εκτελέσεις αντιφρονούντων που διέταξε ο αγιατολάχ Χομεϊνί το 1982. Έχασε την πρώτη του σύζυγο, η οποία συνελήφθη τότε και εξαφανίστηκε στις ιρανικές φυλακές. Σαράντα χρόνια αργότερα, κάτοχος διπλής γαλλο-ιρανικής υπηκοότητας, εξακολουθεί να υφίσταται την πίεση της εξουσίας. «Άρχισε το 2004. Αρχικά, έλαβα μηνύματα που μου έλεγαν “είσαι παιδί της χώρας, έχεις υποφέρει. Αν δεχτείς να γυρίσεις πίσω, στην Τεχεράνη, και να στραφείς εναντίον των παλιών σου συντρόφων, ο Ανώτατος Ηγέτης θα σου δώσει μια σημαντική θέση”», θυμάται. Και μετά το καθεστώς «διευκόλυνε» ένα ταξίδι για την αδελφή του, η οποία είχε αναλάβει να του φέρει «ένα πολύ όμορφο μεταξωτό χαλί», σημάδι «συμφιλίωσης». Η επιστροφή του δώρου τελικά πυροδότησε ανοιχτά τις εχθροπραξίες. «Από τότε, έλαβα ανώνυμα τηλεφωνήματα από ψεύτικα προφίλ στο Instagram. Μου έλεγαν “τους γιους σου, τους βλέπουμε στον δρόμο για το σχολείο”, μετά “Νομίζεις ότι είσαι έξυπνος, θα σε βάλουμε μέσα σε ένα σάκο με μπάζα και θα σε γυρίσουμε πίσω στο Ιράν”. Είναι τόσο συνηθισμένο που στα περσικά η έκφραση έχει μπει στην καθημερινή γλώσσα».
Η πρεσβεία στο Παρίσι «γρανάζι του συστήματος»
Για όσους αποφασίζουν να αντιταχθούν δημόσια στο καθεστώς, οι συνέπειες είναι άμεσες και πολύ συγκεκριμένες : οποιαδήποτε σχέση με την ιρανική πρεσβεία στο Παρίσι γίνεται αδύνατη. «Μόλις κάποιος απευθυνθεί σε αυτούς, για να μεταφράσει ένα πιστοποιητικό γέννησης, να πάρει ένα διοικητικό έγγραφο πέφτει σε παγίδα. Τους καλούν καθημερινά, τους προτρέπουν να δώσουν μια επαφή στο Ιράν για να διευκολυνθεί η διαδικασία. Έτσι γίνονται ευάλωτοι», εξηγεί ο Matthieu Ghadiri, πρώην αστυνομικός και πρώην διεισδυτικός πράκτορας της γαλλικής αντικατασκοπείας μέσα στις ιρανικές μυστικές υπηρεσίες. Οι ιρανικές πρεσβείες στη Δύση είναι «ουσιαστικός τροχός του ιρανικού συστήματος», συμπληρώνει ο Emmanuel Razavi, ειδικός στο Ιράν και συγγραφέας του βιβλίου Paris–Téhéran, le grand dévoilement (Cerf, 2026). «Κάθε πρεσβευτής που διορίζεται στην Ευρώπη, και αυτό ισχύει και για το Παρίσι, πρέπει να εγκριθεί τόσο από το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών όσο και από το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης», διευκρινίζει.
Στον θάνατο του πατέρα της πριν από μερικά χρόνια, η Mahtab*, Γαλλο-Ιρανή εγκατεστημένη στη Γαλλία εδώ και πάνω από 40 χρόνια, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την κληρονομιά της. «Ο μόνος τρόπος για να ξεκινήσω τις διαδικασίες ήταν να πάω στην πρεσβεία. Είναι αδύνατο, δεν πήγα ποτέ. Ακόμα και για να αποκτήσεις διαβατήριο, σου ζητούν να υπογράψεις για να παραιτηθείς από τη γαλλική υπηκοότητα. Οι πραγματικοί αντιφρονούντες δεν πατάνε το πόδι τους στην πρεσβεία», υποστηρίζει. Τα περιουσιακά στοιχεία του πατέρα της, όπως και εκείνα των οικογενειών πολλών αντιφρονούντων, πέρασαν στα χέρια του καθεστώτος, το οποίο τα χρησιμοποιεί ως ακόμα ένα μέσο πίεσης. Στο Ιράν, ένας νόμος επιτρέπει την κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν σε άτομα που συνεργάζονται με κυβερνήσεις ή ομάδες «εχθρικές» προς τα «ασφαλειακά συμφέροντα» της χώρας. Ένα εργαλείο που χρησιμοποιήθηκε στα μέσα Μαρτίου από το γραφείο του γενικού εισαγγελέα του Ιράν, ο οποίος απηύθυνε «προειδοποίηση» στους «Ιρανούς που ζουν στο εξωτερικό και που, με διάφορους τρόπους, συμπαθούν, υποστηρίζουν ή συνεργάζονται με τον αμερικανο-σιωνιστικό εχθρό». «Θα εκτεθούν σε κατάσχεση όλων των περιουσιακών τους στοιχείων και σε άλλες νομικές κυρώσεις σύμφωνα με τον νόμο», δήλωσε, σύμφωνα με πληροφορίες του Time France.
«Η ξαδέλφη σας δίνει ίσως πληροφορίες»
Αν το καθεστώς προσπαθεί με κάθε κόστος να πιάσει εκείνους που του γύρισαν την πλάτη, είναι επειδή οι προσωπικότητες των μέσων ενημέρωσης της διασποράς του προκαλούν «τεράστια ζημιά», επισημαίνει ο πρώην πράκτορας Matthieu Ghadiri. Το 2022, το εξωτερικό έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», που ξεκίνησε στο Ιράν μετά τη δολοφονία της Mahsa Amini, η οποία συνελήφθη από την αστυνομία ηθών και ξυλοκοπήθηκε μέχρι θανάτου για ένα μαντίλι στραβά φορεμένο. «Πρέπει οι διανοούμενοι που παίρνουν τον λόγο να αναρωτιούνται πάντα αν αξίζει τον κόπο», συνοψίζει ο καθηγητής στο Sciences Po Farid Vahid. Γύρω του, διαβεβαιώνει ότι πολλοί Γαλλο-Ιρανοί πανεπιστημιακοί αποφεύγουν τα τηλεοπτικά πλατό.
Ειδικά καθώς με τα χρόνια, το έργο υπονόμευσης των υπηρεσιών πληροφοριών και του «Υπουργείου Πληροφοριών» του Ιράν κατάφερε να θολώσει τα νερά μέσα στην ιρανική κοινότητα. Η αμφιβολία έχει εγκατασταθεί : ποιος είναι αντιφρονών ; Ποιος δεν είναι ; «Η ξαδέλφη σας είναι ίσως κάποια που δίνει πληροφορίες. Εγώ δεν μπορώ να εμπιστευτώ όλους. Ιδιαίτερα κάποιον που κατάφερε να πάει στο Ιράν και να επιστρέψει τα τελευταία χρόνια», εμπιστεύεται η Mahtab. Φτάνοντας στη Γαλλία το 2017, ο Farid Vahid, παντρεμένος με Γαλλίδα και προσηλυτισμένος στον καθολικισμό, παραδέχεται από την πλευρά του ότι «δεν γυρίζει όταν ακούει περσικά στον δρόμο». «Αντίθετα, συνεχίζω τον δρόμο μου. Δεν συχνάζω ούτε σε ιρανικά εστιατόρια». Τον Ιούλιο του 2024, ο Bashir Biazar, πρώην στέλεχος της ιρανικής τηλεόρασης, εντοπίστηκε από τις γαλλικές αρχές. Εγκατεστημένος εδώ και δύο χρόνια στη Dijon, συνελήφθη και απελάθηκε από το έδαφος, κατηγορούμενος ότι είχε αποστολή να «δράσει εναντίον Ιρανών αντιφρονούντων ή εβραϊκών ή ισραηλινών στόχων» στη Γαλλία υπό το κάλυμμα αντιφρονούντος.
«Το πρόβλημα είναι ότι η καχυποψία έχει γίνει ψύχωση : για πολλούς Γαλλο-Ιρανούς, αριστερούς ή δεξιούς, όποιος δεν σκέφτεται όπως αυτοί είναι αναγκαστικά πράκτορας του καθεστώτος με κάλυμμα αντιφρονούντος» λέει ο Farid Vahid. Ένα φαινόμενο που εμποδίζει αναγκαστικά την αντιπολίτευση να οργανωθεί: «όσο οι Ιρανοί δεν μπορούν να εμπιστευτούν ο ένας τον άλλον, δεν θα υπάρξει αλλαγή καθεστώτος», προειδοποιεί. Το γεγονός παραμένει ότι, σε αυτό το άρθρο, όλοι δέχτηκαν να πάρουν το ρίσκο.
Le Figaro
28/3/26