Γράφει ο Μανώλης Σκούληκας
Ο Νετανιάχου δε σκοπεύει να σταματήσει τον πόλεμο μέχρι να εξοντώσει το Ιρανικό καθεστώς των μουλάδων, τον μεγαλύτερο άσπονδο εχθρό του Ισραήλ στην περιοχή. Αλλά ούτε και πριν αμνηστευθεί για τις επικείμενες καταδίκες που σοβούν εις βάρος του μόλις σταματήσουν οι εχθροπραξίες. Γι αυτό φροντίζει να έχει ενεργά μέτωπα στη Γάζα και το Λίβανο. Ακόμα όμως και αν αυτά τα μέτωπα κλείσουν, οι σιϊτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ, η Συρία και η Τουρκία αποτελούν πεδίο δόξης λαμπρό για μια επίδοξη κλιμάκωση.
Το Ισραήλ είναι καταραμένο με μια πλειάδα αντιπάλων στα σύνορά του, ενώ αντιθέτως ο Νετανιάχου είναι, για τον ίδιο λόγο, ευλογημένος με προφάσεις για τη συνέχιση του πολέμου μέχρι τελικής αμνηστεύσεως. Ωστόσο η πεισματική εμμονή της εβραϊκής ψυχής με τη δικαιοσύνη είναι πιθανόν να εξαντλήσει όλα αυτά τα όρια προτού του απονείμει την πολυπόθητη «χάρη». Το κυβερνητικό του σχήμα δε, συμπεριλαμβάνει ακραίους πολεμοκάπηλους που εγγυούνται τη συνεχιζόμενη υποστήριξή τους -εναλλακτική της οποίας είναι η πτώση της παρούσας κυβέρνησης και η παραπομπή του- μόνο υπό τον όρο της συνέχισης των εχθροπραξιών με μια Αποκαλυπτική προοπτική.
Είναι άλλωστε και σε αυτά τα πλαίσια που το Αμερικανο-Ισραηλινό λόμπι επηρέασε τον Τραμπ να «υποστηρίξει» την Ισραηλινή επιχείρηση κατά του Ιράν. Η εξόφθαλμη υποχωρητικότητα του Αμερικανού προέδρου στις Ισραηλινές μοχλεύσεις, παρά το βαρύτατο πολιτικό και εθνικό τίμημα, διακινεί βάσιμες υποψίες για την εμπλοκή του στους φάκελους Επστάιν ή σε κάποιο άλλο τοξικό σκάνδαλο, το οποίο καθιστά την άρνησή του «πολιτικά» ανέφικτη.
Διαφαίνεται όμως και το ακούσιο της αμερικανικής ανάμειξης, τόσο από τις αρχικές δηλώσεις περί των σκοπών της αμερικανικής συμμετοχής και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες διαπραγμάτευσης, όσο και από την αναβλητικότητα της ολοκλήρωσης των τελικών φάσεων της επιχείρησης: της κατάληψης στρατηγικών νήσων στον Περσικό Κόλπο, την εξουδετέρωση ή απομάκρυνση του ραδιενεργού υλικού και την έναρξη της ανατροπής του καθεστώτος στο έδαφος. Βέβαια και οι τρεις αυτοί στόχοι είναι αρκετά επισφαλείς καθώς κατ’ αντιστοιχία τα αμερικανικά στρατεύματα πάνω νησιά θα είναι ευάλωτα σε πλήγματα από την ενδοχώρα, η επιχείρηση για το ραδιενεργό υλικό είναι αρκετά παρακινδυνευμένη και οι Ιρανοί πολίτες -μειονοτικοί και άλλοι- δεν έχουν κάνει αισθητή την παρουσία τους ακόμα.
Εξάλλου οποιοδήποτε από τα τρία αυτά εγχειρήματα εμπερικλείει και την αυξημένη προοπτική για βαθύτερη εμπλοκή των ΗΠΑ σε μια χερσαία επίθεση για μακροπρόθεσμη αλλαγή καθεστώτος. Οι απώλειες για την κατάληψη των στρατηγικών νησιών και τα συνεχιζόμενα πλήγματα στις δυνάμεις κατοχής, θα προκαλέσουν το αμερικανικό κοινό να εκδικηθεί το αμερικανικό κοινό να εκδικηθεί τους νεκρούς του και να εφαρμόσει αποτελεσματικότερα μέτρα που απηχούν στην αμερικανική ψυχή. Μια αποτυχημένη απόπειρα για την απομάκρυνση του ραδιενεργού υλικού θα επιβάλλει τη χερσαία εισβολή για την αποκατάσταση του πληγωμένου γοήτρου των ΗΠΑ. Ενώ μια πολύνεκρη εξέγερση θα παρέσερνε τις ΗΠΑ σε μια χερσαία εισβολή για την αποτροπή άλλης μιας εκατόμβης που αυτή τη φορά θα χρεώνονταν σε αυτούς που προέτρεψαν τους διαδηλωτές να εξεγερθούν εκ νέου.
Από την άλλη όμως, η επιτυχία οποιασδήποτε από αυτές επιχειρήσεις θα έδινε στον Τραμπ την δικαιολογία να αποχωρήσει «ευσχήμως» χωρίς να πληγεί ανεπανόρθωτα το γόητρο του. Στην περίπτωση της κατάληψης ενός ή περισσότερων νησιών οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να στεφθούν με επιτυχία αλλά με βαρύ τίμημα για τις ΗΠΑ και πολύ περισσότερο για το Ισραήλ. Η φαντασμαγορική τηλεπαρουσίαση άλλης μιας «αδύνατης αποστολής» μετά τη Βενεζουέλα, θα παρείχε το απαραίτητο επικοινωνιακό κρεσέντο για την «επιτυχημένη» αποχώρηση των ΗΠΑ. Ο έλεγχος των περιοχών όπου φυλάσσεται το ραδιενεργό υλικό και των κοντινών αεροδρομίων από την 82η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία, μέχρι οι Ειδικές Δυνάμεις Delta να καταλάβουν τις απόρθητες εγκαταστάσεις και να μεταφέρουν το επικίνδυνο ραδιενεργό υλικό στα γιγαντιαία μεταγωγικά αεροπλάνα που θα επιχειρήσουν μια φαντασμαγορική απόδραση από την Ιρανική αεράμυνα, αποτελεί ένα άθλο που θα δικαιούται την μιντιακή αποθέωση. Μια επιτυχημένη μάλιστα ανατροπή του καθεστώτος με τους διαδηλωτές να καλύπτονται από ειδικές δυνάμεις που εξουδετερώνουν μέσα στους δρόμους της Τεχεράνης τους φανατικούς παραστρατιωτικούς εγκληματίες θα εκτόξευε τις ΗΠΑ και ιδιαιτέρως τον Τραμπ στο απόγειο της διεθνούς αίγλης.
Φαίνεται ότι οι ΗΠΑ έχουν πολλά να χάσουν ή πολλά να κερδίσουν σε αυτήν επιχείρηση. Όμως μια πιο ενδελεχής ανάλυση θα επιδείκνυε ότι οι πιθανότητες για το πρώτο είναι σαφώς μεγαλύτερες από το δεύτερο ενδεχόμενο. Ο Τραμπ προσπαθεί εις μάτην λοιπόν να απεμπλακεί από την επισφαλή αυτή περίσταση στην οποία παρασύρθηκε από το Ισραήλ. Όμως πέραν από το Ισραήλ που τρέμει στην προοπτική της αποχώρησης των ΗΠΑ από την περιοχή, και το Ιράν δεν φαίνεται διατεθειμένο να εξυπηρετήσει τον Τραμπ για τρεις τουλάχιστον λόγους.
Αρχικά, Η Κίνα, αν και έχει πληχθεί από την ενεργειακή έλλειψη, έχει πολύ περισσότερα να κερδίσει με μια μόνιμη αναταραχή στην περιοχή, που θα προκαλούσε μια μακρόχρονη χερσαία εμπλοκή των ΗΠΑ, καθώς αυτή θα σήμαινε την de facto ακύρωση της εμπορικής οδού του IMEC και την έστω και βραχυπρόθεσμη αδυναμία επέμβασης των ΗΠΑ στο καίριο μέτωπο του Ειρηνικού, καθώς το εφιαλτικό σενάριο των δύο ανοικτών μετώπων δεν θα μπορούσε, σε καμία περίπτωση, να επιτρέψει τη διάνοιξη και τρίτου. Οπότε έχει κάθε λόγο να επηρεάζει αλλά και να ενισχύει τον Ιράν προς την κλιμάκωση. Κατόπιν, η φονταμενταλιστική νοοτροπία των μουλάδων απαιτεί της «θεία δίκη» επί των απίστων εχθρών τους, όσες θυσίες και αν αυτό απαιτήσει. Το Ιράν υπέμεινε την υπονόμευση των ΗΠΑ και τον επεκτατισμό του Ισραήλ για πολλές δεκαετίες, και δεν είναι ακόμα έτοιμο να συγχωρήσει, πόσο μάλλον να ξεχάσει. Και τελικά, η οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ, η οποία δεν θα είναι μια ταπεινωτική ήττα για τους Αμερικανο-Ισραηλινούς, θα μπορούσε άνετα να ερμηνευθεί ως σαφής ένδειξη αδυναμίας και θα σήμαινε, κατά πάσαν πιθανότητα, το τέλος του καθεστώτος των μουλάδων.
Πέραν όμως του Ιράν, της Κίνας, της Ρωσίας και του Ισραήλ, πρόσφατα προστέθηκαν και άλλοι τοπικοί παράγοντες που απαιτούν την χερσαία εμπλοκή των ΗΠΑ με στόχο την κατάλυση του ιρανικού φονταμενταλισμού. Παρά τις πρόσφατες συνεννοήσεις της Σαουδικής Αραβίας με το Ιράν και το Πακιστάν (βλ. «Η Σαουδική Αραβία πετάει εκτός διαμεσολάβησης το Πακιστάν») και τις ουδέτερες στάσεις των μικρών πετρομοναρχιών, η αντεκδικητική μανία του Ιράν τις έπληξε εκεί που είναι πιο ευάλωτες-στις υποδομές εξόρυξης, επεξεργασίας και αποθήκευσης υδρογοναθράκων. Η επισφαλής θέση των κοσμικών πετρομοναρχιών καθιστά αδιανόητη γι αυτές προοπτική, την αποχώρηση των ΗΠΑ από την περιοχή, χωρίς την πρότερη ανατροπή του φονταμενταλιστικού καθεστώτος του Ιράν. Διότι σε αυτή την περίπτωση ένας συνεχιζόμενος βομβαρδισμός των πετρελαϊκών τους εγκαταστάσεων από το Ιράν, θα μπορούσε άνετα να προκαλέσει πτώση των καθεστώτων αυτών και την ριζική αναδόμηση των -ούτως ή άλλως κατ’ επίφαση επινενοημένων- συνόρων της περιοχής και την πιθανή αντικατάσταση των κοσμικών αυτών μοναρχιών με πολύ πιο ριζοσπαστικοποιημένα θεοκρατικά καθεστώτα, που άλλωστε απηχούν περισσότερο στους ιθαγενείς αλλά και ετερόχθονες πληθυσμούς των.
Όταν ο Clausewitz πρότεινε τον πόλεμο ως συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα, προϋπέθετε και την προσαρμογή των μέσων αυτών στην επίτευξη του πολιτικού στόχου. Όμως, επί του προκειμένου, τα μέσα που χρησιμοποιούνται δεν είναι ούτε κατάλληλα, ούτε, προς το παρόν τουλάχιστον, αρκετά για την επίτευξη του πολιτικού στόχου, ο οποίος είναι, εν πάση περιπτώσει, και για τις ΗΠΑ και για το Ισραήλ, το οριστικό κλείσιμο του μετώπου του Ιράν και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Οι ΗΠΑ, όπως και το Ισραήλ, φαίνεται να χρησιμοποίησαν ότι είχαν και όχι ότι χρειαζόταν. Ίσως μάλιστα να μπορούσαν να επιτύχουν το σκοπό τους με ότι είχαν, χωρίς χερσαία επίθεση, αλλά φαίνεται να έδρασαν αποσπασματικά, εσπευσμένα και άκαιρα. Μια πιο ενδελεχής ανάλυση της στρατηγικής τους θα μπορούσε, πάντα με το ευεργέτημα της εκ των υστέρων κατανοήσεως, να επιδείξει τα στρατηγικά αυτά λάθη, αλλά ορισμένα από αυτά είναι εκ πρώτης όψεως πασιφανή.
Σε οποιαδήποτε περίπτωση, μια ευρεία χερσαία εμπλοκή της Αμερικής στην περιοχή θα σήμαινε αφενός την ταφόπλακα της στην κούρσα για την τεχνητή νοημοσύνη-με την επερχόμενη άλωση της Ταϊβάν από την Κίνα- και αφετέρου, την άμεση εμπλοκή-σε πρώτη φάση- του Ιράκ, του Λιβάνου και της Συρίας, ενώ σε δεύτερη φάση ενδέχεται να συμπαρασυρθούν οι πετρομοναρχίες, το Πακιστάν, το Αφγανιστάν και η Τουρκία. Στην ευρύτερη ζώνη κινδύνου βρίσκονται η Αίγυπτος, η Σομαλία, η Ινδία, η Ελλάδα και η Κύπρος. Πιθανότατα η προβαλλόμενη ημερομηνία του 2030, ως όριο για την πολεμική μας προπαρασκευή, να είναι πολύ επιεικής ως πρόβλεψη και να συνομιλήσουμε με την ιστορία πολύ νωρίτερα.