Τραγικές προβλέψεις και στοιχεία από τον OCHA
Η κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν περιορίζεται γεωγραφικά, αλλά επηρεάζει δραματικά ευάλωτες περιοχές του πλανήτη. Σύμφωνα με ανάλυση του Γραφείου Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών (OCHA), περισσότεροι από 17 εκατομμύρια άνθρωποι στη Νότια και Ανατολική Αφρική κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με οξέα επίπεδα πείνας, εάν συνεχιστεί η αποσταθεροποίηση της παγκόσμιας οικονομίας.
Η κατάσταση είναι ήδη κρίσιμη. «Σε πολλά μέρη του Σουδάν, οι ζωές των παιδιών κρέμονται από μια κλωστή και κάποια ήδη πεθαίνουν από αιτίες που σχετίζονται με την πείνα», προειδοποιεί ο Mohamad Abdiladif, διευθυντής της Save the Children στο Σουδάν.
Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα, χώρες όπως το Σουδάν και η Σομαλία, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές τροφίμων, είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες. Ο λιμός έχει ήδη επιβεβαιωθεί σε περιοχές του Σουδάν, ενώ στο Νότιο Σουδάν παραμένει άμεση απειλή.
Στην Ανατολική Αφρική, σχεδόν 36 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν επισιτιστική ανασφάλεια σε επίπεδα κρίσης ή και χειρότερα, ενώ στη Νότια Αφρική άλλοι 12,2 εκατομμύρια βρίσκονται σε αντίστοιχη κατάσταση. Οι επιπτώσεις είναι καταστροφικές για τα παιδιά: πάνω από 8 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών και 1,3 εκατομμύρια έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες πάσχουν από οξύ υποσιτισμό. Στη Νότια Αφρική, 180.000 παιδιά αντιμετωπίζουν σοβαρό οξύ υποσιτισμό.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι πρόκειται όχι μόνο για ανθρωπιστική κρίση, αλλά για μια βαθιά «γενεαλογική» απειλή, με μακροπρόθεσμες συνέπειες στην υγεία, τη σταθερότητα και την ανάπτυξη ολόκληρων κοινωνιών.
Περιοχή υπό πίεση
Η Νότια και Ανατολική Αφρική βρίσκεται στο επίκεντρο πολλαπλών κρίσεων: κλιματική αλλαγή, ένοπλες συγκρούσεις και ακραία φτώχεια συνδυάζονται, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα. Οι επιπτώσεις είναι αλυσιδωτές: εκτοπισμοί πληθυσμών, διαταραχή αγορών και κατάρρευση εύθραυστων κοινωνικών δομών.
Παράλληλα, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις αντιμετωπίζουν σοβαρές περικοπές χρηματοδότησης, γεγονός που τις αναγκάζει να περιορίζουν ακόμη και σωτήριες παρεμβάσεις. Ο Abdiladif απευθύνει επείγουσα έκκληση προς τις κυβερνήσεις δωρητών να αποκαταστήσουν άμεσα τη χρηματοδότηση και να εντείνουν τη διπλωματική πίεση για την προστασία των αμάχων και την απρόσκοπτη παροχή βοήθειας.
Το Σουδάν αποτελεί το επίκεντρο της κρίσης, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 10% των παγκόσμιων ανθρωπιστικών αναγκών. Το 2026 καταγράφεται ως η μεγαλύτερη ανθρωπιστική κρίση και κρίση εκτοπισμού παγκοσμίως, με 9,5 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένους και ακόμη 4,3 εκατομμύρια πρόσφυγες σε γειτονικές χώρες.
Κλιματική κρίση και καταστροφές
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση. Στο Κέρας της Αφρικής, η ξηρασία απειλεί την επιβίωση ολόκληρων κοινοτήτων, ενώ στη Νότια Αφρική οι πλημμύρες λόγω του φαινομένου Λα Νίνια έχουν προκαλέσει εκτεταμένες καταστροφές.
Στη Σομαλία, η αποξήρανση του ποταμού Shabelle έχει ανατρέψει ζωές. «Ο ποταμός είναι πλέον απλώς μια ανάμνηση. Τα χωράφια μου είναι ξερά και σκονισμένα», λέει ο κτηνοτρόφος Abdiwahid.
Στη Μοζαμβίκη, οι πλημμύρες έχουν οδηγήσει σε δραματικές καταστάσεις. «Γέννησα στην ταράτσα, ενώ το σπίτι είχε ήδη πλημμυρίσει», περιγράφει η Ολίβια Αουρέλιο Μπάμπο.
Χωρίς ουσιαστικές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι κάθε νέο σοκ θα επιδεινώνει την κρίση.
Συγκρούσεις και εκτοπισμός
Οι ένοπλες συγκρούσεις συνεχίζουν να προκαλούν μαζικούς εκτοπισμούς. Πάνω από 25 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί στην Ανατολική Αφρική.
«Επτά ημέρες μετά τη γέννηση της κόρης μου, ξέσπασε ο πόλεμος και αναγκαστήκαμε να φύγουμε», λέει η Χασνίγια από το Σουδάν, περιγράφοντας ένα εξαντλητικό ταξίδι επιβίωσης.
Οι χώρες υποδοχής, όπως η Αιθιοπία, η Κένυα και η Ουγκάντα, βρίσκονται στα όριά τους, ενώ η ανάγκη για διεθνή στήριξη γίνεται ολοένα και πιο επιτακτική.
Επιδημίες και περιορισμένη βοήθεια
Η επιδείνωση των συνθηκών υγείας αποτελεί ακόμη μία απειλή. Κρούσματα χολέρας, ιλαράς και άλλων ασθενειών αυξάνονται ραγδαία, ιδιαίτερα σε περιοχές με εκτοπισμένους πληθυσμούς. Το 2025, η περιοχή κατέγραψε πάνω από το 50% των παγκόσμιων κρουσμάτων χολέρας.
Ταυτόχρονα, η πρόσβαση στην ανθρωπιστική βοήθεια γίνεται ολοένα δυσκολότερη λόγω συγκρούσεων, ανασφάλειας και γραφειοκρατικών εμποδίων.
Ο Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Τομ Φλέτσερ, περιγράφει την κατάσταση ως «τέλεια καταιγίδα»: αυξανόμενες ανάγκες, μειωμένη χρηματοδότηση και περιορισμένη πρόσβαση. Το 2025 καλύφθηκε μόλις το ένα τρίτο των απαιτούμενων πόρων για την περιοχή.
Έκκληση για άμεση δράση
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις τονίζουν ότι υπάρχουν τα εργαλεία και τα δεδομένα για την αντιμετώπιση της κρίσης, αλλά απαιτείται άμεση και συντονισμένη δράση: επαρκής χρηματοδότηση, ενίσχυση της διπλωματίας και επενδύσεις στην ανθεκτικότητα.
Η Νότια και Ανατολική Αφρική παραμένει στο επίκεντρο μιας κρίσης που δεν είναι αναπόφευκτη, αλλά αποτέλεσμα παρατεταμένης αδράνειας. Το τίμημα, όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, θα μετρηθεί σε ανθρώπινες ζωές.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΓΕΙΩΤΗΣ