Η Γενεύη έγινε για μια μέρα το επίκεντρο έντονης πίεσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση να επανεξετάσει το εμπορικό καθεστώς GSP+ που απολαμβάνει το Πακιστάν, ένα σύστημα προτιμησιακής πρόσβασης στην αγορά της ΕΕ που δεσμεύεται με αυστηρές προϋποθέσεις σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στο περιθώριο της 61ης συνόδου του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, διοργανώθηκε ειδική εκδήλωση με τίτλο «Το καθεστώς GSP+ του Πακιστάν: ανθρώπινα δικαιώματα, συνθήκες και λογοδοσία». Στο βήμα πέρασαν Ευρωπαίοι ευρωβουλευτές, Έλληνας βουλευτής, πρώην υπουργός της κυβέρνησης Ιμράν Χαν, ο γιος του πρώην πρωθυπουργού και εκπρόσωπος του βαλουχικού εθνικού κινήματος.
«Το GSP+ δεν είναι μόνιμο προνόμιο»
Η Ευρωβουλευτής Μπάρμπαρα Μπόντε έθεσε τον τόνο της εκδήλωσης τονίζοντας ότι το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ τα εμπορικά συμφέροντα. Η προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά, είπε, είναι από τη φύση της υπό αίρεση και όχι δεδομένη — και το Πακιστάν οφείλει να αποδεικνύει συμμόρφωση με τις διεθνείς του υποχρεώσεις με συγκεκριμένα στοιχεία και πράξεις, όχι με υποσχέσεις.
Ο Έλληνας βουλευτής και οι νόμοι περί βλασφημίας
Ο βουλευτής της Βουλής των Ελλήνων Νικόλαος Βρεττός εστίασε στη μοίρα των θρησκευτικών μειονοτήτων, και ιδίως των Χριστιανών. Επεσήμανε ότι οι νόμοι περί βλασφημίας του Πακιστάν λειτουργούν ως εργαλείο καταστολής, όπου μια απλή κατηγορία αρκεί για να πυροδοτήσει ομαδική βία, φυλάκιση και διαρκή κλίμα τρόμου. Κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να κάνει χρήση των εξουσιών που ήδη διαθέτει και να συνδέσει τους μηχανισμούς εφαρμογής με μετρήσιμους δείκτες. «Δεν ζητάμε τιμωρία», είπε χαρακτηριστικά. «Ζητάμε δικαιοσύνη και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις».
Ο γιος του Ιμράν Χαν: «960 μέρες σε απομόνωση»
Την πιο συγκλονιστική μαρτυρία της εκδήλωσης έδωσε ο Κάσιμ Χαν, γιος του φυλακισμένου πρώην πρωθυπουργού. Περιέγραψε τον πατέρα του να κρατείται επί 960 και πλέον ημέρες σε κελί μοναχικού περιορισμού, γεμάτο έντομα και υπό διαρκή επιτήρηση, χωρίς επαρκή ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και με περιορισμένη επικοινωνία με την οικογένειά του. «Η περίπτωση του πατέρα μου δεν είναι μεμονωμένη», είπε. «Είναι απλώς το πιο ορατό παράδειγμα ενός πολύ ευρύτερου μοντέλου καταπίεσης».
Ο πρώην υπουργός Ζούλφι Μπουχάρι συμπλήρωσε την εικόνα μιλώντας για μαζικές συλλήψεις, δίκες πολιτών ενώπιον στρατοδικείων και δημοσιογράφους που έχουν δολοφονηθεί ή εξοριστεί.
Η φωνή του Μπαλουχιστάν — και η πιο άβολη αλήθεια
Η πιο πολιτικά ενοχλητική παρέμβαση ήρθε από τον Δρ. Νάσιμ Μπαλόχ, πρόεδρο του Εθνικού Κινήματος Μπαλούχ, ο οποίος διεύρυνε το πλαίσιο της συζήτησης με έναν τρόπο που δεν άφησε κανέναν αδιάφορο. Ανέφερε στοιχεία για 1.355 βίαιες εξαφανίσεις και 229 εξωδικαστικές εκτελέσεις μόνο το 2025, και υπογράμμισε ότι η καταπίεση στο Μπαλουχιστάν δεν είναι φαινόμενο της σημερινής κυβέρνησης — συνεχίστηκε απρόσκοπτα και επί Ιμράν Χαν. «Όταν η αδικία αγνοείται επειδή τα θύματα είναι περιθωριοποιημένα ή πολιτικά άβολα, δεν εξαφανίζεται. Εξαπλώνεται», είπε.
Ήταν μια ευθεία πρόκληση απέναντι σε οποιαδήποτε απόπειρα παρουσίασης της σημερινής κατάστασης ως αποκλειστικά νέου φαινομένου.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η εκδήλωση στη Γενεύη δεν κατέληξε σε ψηφίσματα ή αποφάσεις. Αυτό που άφησε πίσω της είναι ένα ερώτημα που πλέον δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: είναι η Ευρώπη διατεθειμένη να εφαρμόσει τις ίδιες τις προϋποθέσεις που η ίδια έχει θέσει στην εμπορική της πολιτική, όταν οι παραβιάσεις είναι σοβαρές, επίμονες και συστηματικές;