Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ένα νέο και ιδιαίτερα ενδιαφέρον κεφάλαιο φαίνεται να ανοίγει στις αμυντικές σχέσεις Ιταλίας και Τουρκίας. Όπως αναφέρει ρεπορτάζ του Ραγίπ Σοϊλού για το Middle East Eye το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό εξετάζει την προμήθεια του τουρκικού Bayraktar TB3, ενός οπλισμένου μη επανδρωμένου αεροσκάφους που έχει σχεδιαστεί για επιχειρήσεις από πλοία.
Την αποκάλυψη έκανε ο αρχηγός του επιτελείου του ιταλικού ναυτικού, ναύαρχος Giuseppe Berutti Bergotto, κατά τη διάρκεια κοινοβουλευτικής ακρόασης την περασμένη εβδομάδα. Ο Ιταλός αξιωματούχος ανέφερε ότι η χώρα του παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τα μη επανδρωμένα συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των drones, και ξεχώρισε ειδικά το τουρκικό TB3.
Κατά την παρουσίασή του στους Ιταλούς βουλευτές, προβλήθηκαν πλάνα με το Bayraktar TB3 να απονηώνεται από το τουρκικό ελαφρύ αεροπλανοφόρο TCG Anadolu. Στη συνέχεια, ο Bergotto ανέφερε ότι το ιταλικό ναυτικό ενδιαφέρεται για αυτό το, όπως το χαρακτήρισε, «κάπως σύνθετο» σύστημα, υπογραμμίζοντας μάλιστα πως η προμήθεια θα μπορούσε να προχωρήσει μέσω της Leonardo, εξαιτίας της συμφωνίας συνεργασίας που έχει ήδη υπογραφεί ανάμεσα στην ιταλική εταιρεία και την τουρκική Baykar.
Η συγκεκριμένη συνεργασία, που συμφωνήθηκε πέρυσι, επιτρέπει στις δύο εταιρείες να δουλέψουν από κοινού πάνω σε προγράμματα όπως το TB3. Αυτό δίνει στην Ιταλία έναν πρακτικό και βιομηχανικά διαχειρίσιμο δρόμο για να αποκτήσει το σύστημα, αλλά και να το ενσωματώσει στο αεροπλανοφόρο Cavour, τη ναυαρχίδα του ιταλικού στόλου.
Το Cavour έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει μαχητικά F-35 πέμπτης γενιάς με κάθετη απονήωση, καθώς και στρατιωτικά ελικόπτερα. Από την άλλη πλευρά, το τουρκικό TCG Anadolu είναι ένα πλοίο αντίστοιχης φιλοσοφίας. Αρχικά είχε σχεδιαστεί για να μεταφέρει επίσης F-35, όμως μετά τον αποκλεισμό της Άγκυρας από το σχετικό πρόγραμμα, η Τουρκία το προσαρμόζει ώστε να λειτουργεί ως φορέας του Bayraktar TB3. Και τα δύο πλοία ανήκουν στην κατηγορία Landing Helicopter Dock (LHD) και έχουν τροποποιηθεί για να μεταφέρουν εναέρια μέσα.
Καθοριστικό ρόλο στην ιταλική στροφή φαίνεται πως έπαιξε η πρόσφατη επίδοση του TB3 κατά τη διάρκεια της νατοϊκής άσκησης Steadfast Dart 2026. Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν το θέμα, οι επιδόσεις του τουρκικού drone εντυπωσίασαν ευρωπαϊκές συμμαχικές χώρες, μεταξύ αυτών και την Ιταλία.
Το TB3 κατάφερε να απονηωθεί και να προσνηωθεί αυτόνομα στο TCG Anadolu μέσα σε συνθήκες πολικού ψύχους στη Βαλτική, σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν, την ώρα που άλλα συμμαχικά αεροσκάφη δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν από πλοία στην περιοχή τον Φεβρουάριο. Παράλληλα, τα drones πέτυχαν και επιτυχημένες βολές πυραύλων κατά στόχων κατά τη διάρκεια της άσκησης.
Εάν τελικά προχωρήσει η συμφωνία, η πώληση θα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς θα αποτελεί ακόμη μία έμπρακτη επιβεβαίωση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του TB3. Θα σηματοδοτεί επίσης ότι μία ακόμη νατοϊκή χώρα επιλέγει να επενδύσει σε τουρκική πλατφόρμα, δίνοντας στην Άγκυρα ισχυρό επιχείρημα ότι δεν προσφέρει απλώς φθηνές λύσεις, αλλά ώριμα και επιχειρησιακά δοκιμασμένα συστήματα.
Αναλυτές που παρακολουθούν τις εξελίξεις εκτιμούν ότι το Bayraktar TB3 ίσως είναι ακριβώς η λύση που έψαχναν αρκετά ευρωπαϊκά ναυτικά. Η Ευρώπη, παρά τη μακρά συζήτηση γύρω από τα μη επανδρωμένα αεροπορικά μέσα που μπορούν να επιχειρούν από αεροπλανοφόρα ή LHD, δεν έχει μέχρι σήμερα πετύχει να αναπτύξει και να βάλει σε πλήρη υπηρεσία ένα ανάλογο σύστημα δικής της παραγωγής. Η Τουρκία, αντιθέτως, όχι μόνο έχει ήδη ένα τέτοιο σύστημα, αλλά το έχει φέρει και σε σημείο πρακτικής διαθεσιμότητας.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η Ιταλία δεν καλύπτει απλώς ένα τεχνολογικό κενό. Καλύπτει ένα κρίσιμο επιχειρησιακό έλλειμμα στον τομέα των μη επανδρωμένων ναυτικών επιθετικών συστημάτων, ένα πρόβλημα που εδώ και χρόνια ταλαιπωρεί τα ευρωπαϊκά ναυτικά. Και επειδή αυτή η κάλυψη έρχεται μέσα από σύμπραξη με την Τουρκία, η σχέση Ρώμης–Άγκυρας αποκτά και μια ποιοτικά διαφορετική βαρύτητα.
Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να έχει επιπτώσεις και πέρα από το καθαρά αμυντικό επίπεδο. Δηλαδή όχι μόνο στον εξοπλιστικό σχεδιασμό της Ιταλίας, αλλά και στον ευρύτερο τρόπο με τον οποίο η Ρώμη θα προσεγγίζει την Άγκυρα σε ζητήματα ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.
Το Bayraktar TB3 αποτελεί αναβαθμισμένη έκδοση του ευρύτερα γνωστού Bayraktar TB2, το οποίο είχε γίνει παγκοσμίως γνωστό από τη χρήση του στους πολέμους της Ουκρανίας, της Λιβύης και της Συρίας. Το TB3 μπορεί να μεταφέρει φορτίο 280 κιλών και έχει σχεδιαστεί ώστε να φέρει περισσότερα από έξι πυρομαχικά καθοδήγησης λέιζερ, κυρίως έξυπνα πυρομαχικά αέρος-εδάφους, πυραύλους, περιφερόμενα πυρομαχικά και υπερηχητικούς πυραύλους.
Η Ινδονησία έγινε τον Φεβρουάριο ο πρώτος ξένος αγοραστής της πλατφόρμας, γεγονός που δείχνει ότι το τουρκικό drone αρχίζει ήδη να αποκτά εξαγωγική δυναμική.
Στην ίδια κοινοβουλευτική ακρόαση, ο ναύαρχος Bergotto χαρακτήρισε συστήματα όπως το TB3 ως «πολλαπλασιαστές ισχύος», επειδή ενισχύουν τόσο την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα όσο και τις δυνατότητες επιτήρησης. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η υπόθεση ξεπερνά μια απλή αγορά οπλικού συστήματος: ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να εντάξει πιο ουσιαστικά την Τουρκία στον στρατηγικό της αμυντικό σχεδιασμό, αντί να συνεχίζει με αποσπασματικές διμερείς συνεργασίες.