Ο γεωστρατηγικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης, σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη που παραχώρησε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΚΥΠΕ), προέβη σε μια εκτενή και εις βάθος αποτίμηση των ραγδαίων γεωπολιτικών εξελίξεων που διαμορφώνονται στο ρευστό σκηνικό της Μέσης Ανατολής.
Στο επίκεντρο της αναλυτικής του τοποθέτησης βρέθηκε η εξωτερική πολιτική της Άγκυρας, με τον ίδιο να επισημαίνει χαρακτηριστικά πως η Τουρκία «πατάει σε πολλές βάρκες». Παράλληλα, ο κύριος Καλεντερίδης έκανε εκτενή αναφορά στις ευρύτερες ανακατατάξεις στην περιοχή, εστιάζοντας ιδιαίτερα στην πρόσφατη είσοδο των ανταρτών Χούθι στο πολεμικό μέτωπο. Στο πλαίσιο αυτό, δεν παρέλειψε να μιλήσει για τις λανθασμένες στρατηγικές εκτιμήσεις στις οποίες έχουν προβεί οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, επισημαίνοντας με έμφαση, παράλληλα, ότι στην παρούσα συγκυρία ο χρόνος λειτουργεί εναντίον τους.
Οι Επιπτώσεις για την Κυπριακή Δημοκρατία και οι Βρετανικές Βάσεις
Επεκτείνοντας την ανάλυσή του στο κρίσιμο ζήτημα της ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο και ειδικότερα στην Κυπριακή Δημοκρατία, ο γεωστρατηγικός αναλυτής εξέφρασε σαφείς και κατηγορηματικές θέσεις. Συγκεκριμένα, χαρακτήρισε επίσης «μεγάλο κεκτημένο» την αποστολή στρατευμάτων στην Κύπρο, εστιάζοντας στο καθεστώς και τη λειτουργία που διέπει τις Βρετανικές Βάσεις στο νησί. Αναλύοντας περαιτέρω τη συγκεκριμένη παράμετρο, ο κύριος Καλεντερίδης είπε ότι απαιτούνται «αριστοτεχνικοί χειρισμοί» προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά πιθανά ανεπιθύμητα παιχνίδια προερχόμενα από την πλευρά της Μεγάλης Βρετανίας, με ιδιαίτερη έμφαση στην ευαίσθητη περιοχή.
Το Ενεργειακό Παιχνίδι, το Νησί Χαργκ και οι Διπλωματικές Διεργασίες
Εισχωρώντας στα ενδότερα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, ο αναλυτής τοποθετήθηκε με τη φράση «Είναι γνωστό ότι ο πόλεμος βρίσκεται σε αδιέξοδο. Το αδιέξοδο αυτό αναδείχθηκε ακόμη περισσότερο όταν οι Ιρανοί έκλεισαν τα στενά πιο ισχυρό όπλο, ακόμα και από τους πυραύλους», κάνοντας την αρχική του αναφορά στις τελευταίες καταιγιστικές εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα στο πεδίο των συγκρούσεων. Στη συνέχεια, πρόσθεσε μια κρίσιμη παράμετρο σχετικά με τη ρητορική της Ουάσιγκτον. Ειδικότερα, ανέφερε ότι, για να δημιουργήσει ένα ισοδύναμο, ο πρώην Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, είπε ότι θα καταλάβει το στρατηγικής σημασίας νησί Χαργκ. Ο απώτερος στόχος μιας τέτοιας ενέργειας θα ήταν για να αφαιρέσει από το Ιράν τη δυνατότητα να εξάγει πετρέλαιο.
Η σημασία του συγκεκριμένου νησιού είναι τεράστια για την ιρανική οικονομία, καθώς, όπως εξήγησε, από το νησί Χαργκ το Ιράν εξάγει το 94% των πετρελαϊκών του πόρων. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της ανάλυσής του επί του θέματος, ο κύριος Καλεντερίδης διευκρίνισε περαιτέρω τα δεδομένα. «Ο Τραμπ, για να επιταχύνει τις εξελίξεις, έκανε τη δήλωση με το τελεσίγραφο των 48 ωρών και τόνισε ότι, εάν δεν ανοίξετε τα στενά σε 48 ώρες, θα καταστρέψω με βομβαρδισμό το νησί Χαργκ», πρόσθεσε συνεχίζοντας την τοποθέτησή του.
Αναλύοντας το χρονικό πλαίσιο των τελεσιγράφων που τέθηκαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως υπέδειξε ο κύριος Καλεντερίδης, λίγες ώρες πριν ολοκληρωθούν οι 48 ώρες της αρχικής προθεσμίας, υπήρξε μια κρίσιμη δήλωση για παράταση πέντε ημερών αυτού του τελεσιγράφου. Εξηγώντας το σκεπτικό πίσω από αυτή τη διπλωματική εξέλιξη, ο αναλυτής εξήγησε: «Εν τω μεταξύ, μπήκε στη μέση το Πακιστάν, υποβοηθούμενο από τη Σαουδική Αραβία, την Αίγυπτο και την Τουρκία, δίνοντας χώρο στη διπλωματία».
Συνεχίζοντας την ενδελεχή περιγραφή του παρασκηνίου, ο Σάββας Καλεντερίδης τόνισε ότι κατά τη διάρκεια αυτής της κρίσιμης χρονικής περιόδου, το Ιράν προέβη σε μια κίνηση τακτικής. Συγκεκριμένα, έδωσε την άδεια για δέκα αμερικανικά δεξαμενόπλοια να περάσουν με ασφάλεια, μια ενέργεια που ερμηνεύτηκε ως κίνηση καλής θέλησης από την πλευρά της Τεχεράνης. Στη συνέχεια, επισήμανε ότι η Αμερική ανταποκρίθηκε, καθώς έστειλε έναν αναλυτικό κατάλογο με 15 σημεία για την επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας. Μετά από αυτό το γεγονός, εντάθηκαν οι διαδικασίες μέσω της διαμεσολάβησης, με την ενεργή ανταλλαγή μηνυμάτων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν να βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Επιπλέον, ο γεωστρατηγικός αναλυτής συμπλήρωσε ότι το Ιράν, από την πλευρά του, έστειλε στη σειρά πέντε συγκεκριμένα αιτήματα προκειμένου να προχωρήσει η όποια συμφωνία με την Ουάσιγκτον. Αναφερόμενος σε αυτή τη διπλωματική ανταλλαγή, ανέφερε: «Και μόλις φτάσαμε στο πλήρωμα , είχαμε μια δεύτερη παράταση δέκα ημερών μέχρι τις 6 Απριλίου».
Οι Επιχειρησιακές Κινήσεις των ΗΠΑ και οι Βομβαρδισμοί
Όσον αφορά τις ευρύτερες στρατηγικές κινήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή, ο κύριος Καλεντερίδης εξήγησε αναλυτικά ότι η Ουάσιγκτον κινείται ταυτόχρονα σε δύο διακριτά επίπεδα, το διπλωματικό και το επιχειρησιακό. Την ίδια στιγμή, όπως υπογράμμισε, συνεχίζεται με αμείωτους ρυθμούς η μεταφορά στρατευμάτων και στρατιωτικού υλικού στην ευρύτερη περιοχή. Σχολιάζοντας αυτή τη διττή προσέγγιση, ο κύριος Καλεντερίδης είπε: «Υπό τον φόβο το Ιράν να βρεθεί αδύναμο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, χρησιμοποίησε το επόμενο όπλο του, που είναι οι Χούθι. Πλέον, το Ιράν βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από τις ΗΠΑ». Αμέσως μετά, συμπληρώνοντας τη σκέψη του, πρόσθεσε: «Τώρα οι Χούθι έκαναν επίθεση στο Ισραήλ και απειλούν να κλείσουν τα στενά που επιτρέπουν την είσοδο στην Ερυθρά Θάλασσα».
Όπως εξήγησε διεξοδικά ο αναλυτής, η πρώτη έμπρακτη απάντηση στον ακήρυχτο αυτό πόλεμο ήταν οι χθεσινοί σφοδροί βομβαρδισμοί. Οι συγκεκριμένες αεροπορικές επιδρομές χτύπησαν καίριες μονάδες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, βυθίζοντας στο απόλυτο σκοτάδι μεγάλο μέρος των υποδομών. Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ο Σάββας Καλεντερίδης ανέφερε ότι υπάρχει έντονη κινητικότητα και στο αυστηρά διπλωματικό επίπεδο. Επί τούτου, σημείωσε: «Την ίδια στιγμή, έχουμε και τις εξελίξεις στο επιχειρησιακό επίπεδο, που περιλαμβάνουν την είσοδο των Χούθι στο ισοζύγιο συγκέντρωσης στρατευμάτων από τις ΗΠΑ». Ολοκληρώνοντας την αναφορά του σε αυτό το σκέλος, συμπλήρωσε: «Επίσης, έχουμε την επέκταση των βομβαρδισμών σε δομές , πλέον πέραν των στρατιωτικών στόχων, κυρίως από το Ισραήλ».
Οι Στρατηγικές Αστοχίες των ΗΠΑ και η Ανθεκτικότητα της Τεχεράνης
Κληθείς από το Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων να σχολιάσει εάν έγιναν σοβαρά στρατηγικά λάθη από τις ΗΠΑ σε σχέση με την αρχική τους εκτίμηση για το Ιράν, ο κύριος Καλεντερίδης ήταν κατηγορηματικός. Είπε ότι έγιναν πάρα πολλά λάθη σε επίπεδο στρατηγικού σχεδιασμού, τα οποία, μάλιστα, έχουν ήδη ομολογήσει ανοιχτά και οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι. Ανέφερε συγκεκριμένα ότι οι ΗΠΑ δεν είχαν υπολογίσει καθόλου σωστά την πραγματική ανθεκτικότητα του αντιπάλου, ούτε τις πραγματικές του δυνατότητες. Επί τούτου, ανέφερε: «Κυρίως για το Ιράν, δεν είχαν υπολογίσει ούτε τη διαχείριση επιθέσεις και με μη επανδρωμένα αεροσκάφη αμερικανικούς, αραβικούς και ισραηλινούς στόχους».
Στη συνέχεια της ανάλυσής του, ο γεωστρατηγικός αναλυτής σημείωσε ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες των ΗΠΑ πίστευαν εσφαλμένα πως, αμέσως μετά τον σφοδρό βομβαρδισμό, θα εμφανίζονταν έντονα διαλυτικά φαινόμενα στο εσωτερικό σύστημα της χώρας. Διαψεύδοντας αυτές τις προσδοκίες, ο κύριος Καλεντερίδης είπε: «Δεν παρατηρήθηκαν τέτοια, ίσα ίσα έχουμε συσπείρωση».
Προχωρώντας σε μια ανατομία του ιρανικού καθεστώτος και όσον αφορά τους βασικούς πυλώνες εξουσίας στο εσωτερικό του Ιράν, ο κύριος Καλεντερίδης ανέφερε ότι η δομή στηρίζεται σε τρεις βασικούς άξονες: υπάρχουν η πολιτική, η ιερατική και η πανίσχυρη εξουσία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Αναλύοντας την αλληλεπίδραση αυτών των πυλώνων, επισήμανε: «Τώρα το ισοζύγιο έχει γύρει προς τους Φρουρούς, οι οποίοι καθορίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις εξελίξεις».
Το Εσωτερικό Μέτωπο των ΗΠΑ, ο Ντόναλντ Τραμπ και οι Αγορές
Όσον αφορά τη γενικότερη εξέλιξη των πραγμάτων στο γεωπολιτικό στερέωμα, ο κύριος Καλεντερίδης επανέλαβε τη θέση του, λέγοντας ότι ο χρόνος λειτουργεί ξεκάθαρα εις βάρος των εμπλεκομένων. Σχετικά με τις κρίσιμες αποφάσεις που λαμβάνονται στο ανώτατο επίπεδο, ο κύριος Καλεντερίδης επισήμανε ότι αυτές επηρεάζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό, και ίσως περισσότερο από κάθε άλλο παράγοντα, από τις τεράστιες οικονομικές απώλειες που έχουν οι δισεκατομμυριούχοι φίλοι του Ντόναλντ Τραμπ, ενόψει της πιθανότητας να ξαναγίνει Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι αποφάσεις αυτές, συμπλήρωσε ο αναλυτής, αντικατοπτρίζονται άμεσα στα διεθνή χρηματιστήρια και στις ραγδαίες αυξομειώσεις που παρατηρούνται στις τιμές των καυσίμων στις αντλίες των πρατηρίων.
Εξετάζοντας το πολιτικό κόστος στο εσωτερικό των ΗΠΑ, ο Σάββας Καλεντερίδης ανέφερε ότι το υπερσυντηρητικό κίνημα MAGA στηρίζει τον Ντόναλντ Τραμπ σε ένα συντριπτικό ποσοστό της τάξης του 80%, ενώ στο σύνολο της εκλογικής τους βάσης, οι Ρεπουμπλικάνοι τον στηρίζουν σε ένα εξίσου ισχυρό ποσοστό που κυμαίνεται στο 65–70%. Σχολιάζοντας αυτά τα στατιστικά δεδομένα, σημείωσε: «Είναι υψηλά ακόμα τα ποσοστά ». Ακολούθως, εξήγησε περαιτέρω τη δυναμική αυτή, λέγοντας: «Το πρόβλημα θα είναι στις ενδιάμεσες εκλογές. Πάντως, η κατάσταση για τον Τραμπ είναι μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα».
Το Εσωτερικό Ρήγμα στο Ιράν και οι Στόχοι της Ουάσιγκτον
Επιστρέφοντας στην εσωτερική πολιτική κατάσταση που επικρατεί στο Ιράν, ο κύριος Καλεντερίδης ανέφερε ότι η αντιπολίτευση υποστηρίζει ανοιχτά πως υπάρχει ένα βαθύ ρήγμα στην εξουσία, και πιο συγκεκριμένα μεταξύ του Προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και του σκληροπυρηνικού σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης. Αναφερόμενος σε αυτή την εσωτερική τριβή, παρέθεσε τη φράση: «Ο Πεζεσκιάν λέει ότι σε μία έως δύο εβδομάδες θα έχουμε πλήρη κατάρρευση μέσα , που δεν είναι και αξιόπιστα». Και συνέχισε λέγοντας: «Αυτό λοιπόν είναι ένα ζήτημα που πρέπει να παρακολουθήσουμε για να δούμε κατά πόσο θα υπάρξουν εξελίξεις στο εσωτερικό μέτωπο».
Σχετικά με τους μακροπρόθεσμους και βραχυπρόθεσμους στόχους των ΗΠΑ, ο γεωστρατηγικός αναλυτής υπογράμμισε πως, παρότι ο πρωταρχικός γεωστρατηγικός στόχος της Ουάσιγκτον παραμένει η Κίνα, υπάρχει ταυτόχρονα και ο κρίσιμος ενεργειακός στόχος. Αυτός ο στόχος αφορά τον απόλυτο και αδιαμφισβήτητο έλεγχο των τεράστιων πετρελαϊκών αποθεμάτων της Μέσης Ανατολής. Εξηγώντας αυτή τη διπλή στόχευση, ανέφερε: «Θέλουν να αφήσουν την περιοχή υπεργολαβία στο Ισραήλ και στην Τουρκία και να στραφούν απερίσπαστοι μετά από 1–2 χρόνια στο ζήτημα ».
Η Διπλή Στρατηγική της Άγκυρας και ο Ρόλος του Ραντάρ στο Κιουρετσίκ
Περνώντας στην ανάλυση της στάσης που τηρεί η Άγκυρα, και ειδικότερα σχετικά με την πολιτική της, ο κύριος Καλεντερίδης ανέφερε ότι αυτή χαρακτηρίζεται ως η «κλασική πολιτική που πατάει σε πολλές βάρκες». Εξήγησε αναλυτικά πως η Τουρκία διατηρεί διαύλους επικοινωνίας και συνεργάζεται στενά με το Ιράν όσον αφορά τη διαχείριση του ακανθώδους κουρδικού ζητήματος. Επί αυτού του σημείου, σημείωσε: «Δεν θέλει να υπάρξουν εξελίξεις που θα επιτρέψουν στους Κούρδους να αποκτήσουν αυτονομία. Αυτός είναι στρατηγικός στόχος και συνεργάστηκε και στην εξέγερση ».
Αποκαλύπτοντας περαιτέρω πτυχές της τουρκικής εμπλοκής, ο αναλυτής ανέφερε ότι το νατοϊκό ραντάρ που βρίσκεται εγκατεστημένο στην περιοχή του Κιουρετσίκ διαδραματίζει κομβικό ρόλο, καθώς εντοπίζει εγκαίρως τις εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων που πραγματοποιούνται από το Ιράν με κατεύθυνση προς αμερικανικούς ή ισραηλινούς στρατιωτικούς και πολιτικούς στόχους. Υπογραμμίζοντας τη σημασία αυτής της εγκατάστασης, επισήμανε: «Άρα η Τουρκία συνεργάζεται με τις ΗΠΑ και δια ».
Παράλληλα, ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε μια φαινομενική αντίφαση στην τουρκική εξωτερική πολιτική, τονίζοντας ότι η Τουρκία, στην πραγματικότητα, θέλει να συνεχιστεί ο καταστροφικός πόλεμος στη Μέση Ανατολή, με απώτερο σκοπό να αποδυναμωθεί στρατιωτικά και οικονομικά το γειτονικό της Ιράν. Εξηγώντας αυτή την κυνική προσέγγιση της Άγκυρας, εξήγησε: «Όσο αποδυναμώνεται το Ιράν και ο σιητικός άξονας, τόσο δημιουργείται χώρος για τον σουνιτικό άξονα Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν, ενώ είναι στα σχέδια να ενταχθεί και η Αίγυπτος». Και κατέληξε στο συγκεκριμένο θέμα αναφέροντας: «Το θέμα είναι ότι, αν ενισχυθεί ο σουνιτικός άξονας, το Ισραήλ θα τον θεωρήσει μεγαλύτερη απειλή από το Ιράν. Θα δούμε πώς θα τον διαχειριστεί το επόμενο διάστημα».
Η Στρατιωτική Παρουσία στην Κύπρο και τα Κοκκινοχώρια
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξής του, ο γεωστρατηγικός αναλυτής αναφέρθηκε εκτενώς στις επιπτώσεις της κρίσης για την Κυπριακή Δημοκρατία. Σχετικά με την αυξημένη στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο, η οποία περιλαμβάνει τη στάθμευση ελληνικών μαχητικών αεροσκαφών F16 και φρεγατών του Πολεμικού Ναυτικού, όπως φυσικά και την παρουσία πολεμικών πλοίων διαφόρων άλλων συμμαχικών χωρών, ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε πως αυτό το γεγονός είναι «το μεγάλο κεκτημένο από αυτήν την κρίση». Δίνοντας περαιτέρω έμφαση στη σημασία αυτής της στρατιωτικής συγκέντρωσης, υπογράμμισε: «De facto ήταν η ενεργοποίηση 42, όπως λένε εδώ και στο Υπουργείο Εξωτερικών θεσμική απόφαση στις Βρυξέλλες, όμως τα τηλεφωνήματα ’ επίκληση 42».
Τέλος, όσον αφορά το εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα των Βρετανικών Βάσεων στο νησί, το οποίο έχει τεθεί το τελευταίο διάστημα στον δημόσιο διάλογο, ο κύριος Καλεντερίδης το χαρακτήρισε απερίφραστα ως ένα «ευαίσθητο» ζήτημα. Η κρισιμότητα του θέματος, όπως εξήγησε, έγκειται κυρίως στη γεωγραφική εγγύτητα και τη σύνδεση με τα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως εξήγησε αναλυτικά, απαιτείται τεράστια προσοχή από την πλευρά της Λευκωσίας και πρέπει να γίνουν απολύτως αριστοτεχνικοί διπλωματικοί και πολιτικοί χειρισμοί, προκειμένου να αποφευχθεί το χείριστο σενάριο, δηλαδή να μην βρεθούν τα χωριά της περιοχής, και συγκεκριμένα τα Κοκκινοχώρια, απολύτως εγκλωβισμένα «σε περίπτωση που η Βρετανία παίξει τα γνωστά ».