Ένα αποκαλυπτικό, αλλά και έντονα προπαγανδιστικό, δημοσίευμα της Daily Sabah παρουσιάζει τη νέα αρχιτεκτονική των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών υπό τον Ιμπραήμ Καλίν, επικεφαλής της MIT, περιγράφοντας μια υπηρεσία που περνά από την παρακολούθηση των απειλών στην προληπτική δράση, από την κλασική αντικατασκοπεία στην τεχνητή νοημοσύνη και από τις σκιώδεις επιχειρήσεις στη λεγόμενη «διπλωματία των πληροφοριών».
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Το άρθρο, που υπογράφει ο Αμπντουραχμάν Σιμσέκ, έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για όσα γράφει, αλλά και για το πού δημοσιεύεται. Η Sabah, μαζί με την αγγλόφωνη Daily Sabah, θεωρείται από πολλούς αναλυτές και επικριτές της Άγκυρας ένα από τα βασικά φιλοκυβερνητικά μέσα του καθεστώτος Ερντογάν και συχνά χαρακτηρίζεται ως εφημερίδα-φερέφωνο των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών. Άρα, τέτοια κείμενα δεν πρέπει να διαβάζονται απλώς ως δημοσιογραφικές αναλύσεις, αλλά ως μηνύματα ισχύος, αυτοπαρουσίασης και ψυχολογικών επιχειρήσεων προς το εσωτερικό και το εξωτερικό.
Στον πυρήνα του δημοσιεύματος βρίσκεται το λεγόμενο «Δόγμα Καλίν», δηλαδή η προσπάθεια να παρουσιαστεί η MİT ως μια υπηρεσία νέας γενιάς, με παγκόσμια εμβέλεια, τεχνολογικό βάθος και ρόλο όχι μόνο στην ασφάλεια, αλλά και στη διαμόρφωση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.
Οι πέντε πυλώνες του νέου τουρκικού δόγματος πληροφοριών
Το δημοσίευμα συνοψίζει τη νέα στρατηγική της MIT σε πέντε βασικούς πυλώνες.
Πρώτον, η τουρκική υπηρεσία πληροφοριών φέρεται να περνά σε μοντέλο προληπτικής πληροφοριακής δράσης. Δηλαδή, σύμφωνα με τη Sabah, στόχος δεν είναι πλέον η MİT να αντιδρά αφού συμβεί ένα γεγονός, αλλά να παρεμβαίνει πριν αυτό μετατραπεί σε απειλή.
Δεύτερον, το επόμενο πεδίο αναμέτρησης θα είναι η λεγόμενη «κυβερνοπατρίδα», η νέα αντικατασκοπεία και η τεχνητή νοημοσύνη. Στο τουρκικό αφήγημα, η εθνική άμυνα δεν περιορίζεται πια σε στεριά, θάλασσα και αέρα. Περιλαμβάνει servers, data centers, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, κινητά τηλέφωνα, βάσεις δεδομένων και ψηφιακές υποδομές.
Τρίτον, η MIT προβάλλεται πλέον ως όργανο διπλωματίας πληροφοριών. Δηλαδή ως υπηρεσία που δεν συλλέγει μόνο μυστικές πληροφορίες, αλλά μεσολαβεί, οργανώνει ανταλλαγές κρατουμένων, διαχειρίζεται κρίσεις και κάθεται στο ίδιο τραπέζι με αντίπαλες υπηρεσίες πληροφοριών.
Τέταρτον, η Τουρκία επιχειρεί να δημιουργήσει τη δική της θεωρητική σχολή στον χώρο των μυστικών υπηρεσιών. Το δημοσίευμα μιλά για μια «τουρκική σχολή» πληροφοριών, η οποία δεν θα αντιγράφει τη βρετανική, την αμερικανική ή τη ρωσική παράδοση, αλλά θα παράγει δικούς της όρους, δόγματα και εργαλεία.
Πέμπτον, οι πρόσφατες τοποθετήσεις υψηλόβαθμων στελεχών στη MIT παρουσιάζονται ως ένδειξη ότι η υπηρεσία θα ενισχύσει ταυτόχρονα την επιχειρησιακή της οξύτητα και το διπλωματικό της βάρος.
Από τη MIT του Φιντάν στη MIT του Καλίν
Το άρθρο κάνει εκτενή αναφορά στην κληρονομιά του Χακάν Φιντάν, νυν υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας και πρώην επικεφαλής της MİT. Σύμφωνα με τη Sabah, ο Φιντάν ήταν εκείνος που έβαλε τα θεμέλια του μετασχηματισμού της υπηρεσίας, ενισχύοντας τις εξωτερικές επιχειρήσεις, τη μάχη κατά του FETÖ, του PKK/YPG και των εχθρικών δικτύων στο εξωτερικό.
Η μετάβαση στον Καλίν περιγράφεται ως πέρασμα από την αμιγώς επιχειρησιακή ενίσχυση στην επιχειρησιακή και διπλωματική ωρίμανση. Με απλά λόγια, η MİT δεν αρκείται πλέον να δρα στο πεδίο. Θέλει να διαμορφώνει και το τραπέζι των διαπραγματεύσεων, δηλαδή να ασκεί διπλωματία…
Η εικόνα που επιχειρεί να περάσει το δημοσίευμα είναι σαφής! Ο Φιντάν έχτισε τη σκληρή μηχανή, ο Καλίν της δίνει διεθνή φωνή, γλώσσα και δόγμα.
Η «προληπτική πληροφορία» ως κεντρικό όπλο
Η Sabah δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της προληπτικής πληροφοριακής δράσης. Σύμφωνα με το κείμενο, η παλιά MİT ήταν μια υπηρεσία που συχνά κατέγραφε, αρχειοθετούσε και ανέλυε μετά τα γεγονότα. Η νέα MİT, κατά το τουρκικό αφήγημα, αναλύει δεδομένα, προβλέπει σενάρια και εξουδετερώνει κινδύνους πριν γίνουν απειλές.
Αυτό παρουσιάζεται ως βαθιά πολιτισμική αλλαγή στο εσωτερικό της υπηρεσίας. Η ποσότητα πληροφορίας δεν θεωρείται πια αρκετή. Το ζητούμενο είναι η ποιότητα της ανάλυσης, η διασταύρωση, η αξιοποίηση μεγάλων δεδομένων και η μετατροπή τους σε στρατηγική πληροφορία.
Στο ίδιο πλαίσιο, το δημοσίευμα επιτίθεται στην παλιά περίοδο της MİT, ιδίως στην εποχή Σενκάλ Ατασαγκούν, υποστηρίζοντας ότι η υπηρεσία τότε δεχόταν ανεπαρκώς διασταυρωμένες πληροφορίες, ακόμη και υλικό που αργότερα συνδέθηκε με τις υποθέσεις Ergenekon και FETÖ.
Η γραμμή είναι εμφανής. H Sabah επιχειρεί να παρουσιάσει τη σημερινή MIT ως εξαγνισμένη, ισχυρή, τεχνολογικά προηγμένη και απαλλαγμένη από τα εσωτερικά ρήγματα του παρελθόντος.
Αντικατασκοπεία νέας γενιάς: Εταιρείες-βιτρίνες, μαφία και ιδιωτικοί ντετέκτιβ
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η MİT θεωρεί ότι τα ξένα δίκτυα κατασκοπείας δεν κινούνται πλέον με τις παλιές μορφές. Ο κατάσκοπος δεν είναι απαραίτητα ο κλασικός διπλωμάτης με βαλίτσα και κωδικούς. Μπορεί να είναι λογιστής, ιδιωτικός ερευνητής, επιχειρηματίας, στέλεχος εταιρείας-βιτρίνας ή μέλος οργανωμένου εγκλήματος.
Η αναφορά αυτή έχει ειδικό βάρος, διότι η Τουρκία τα τελευταία χρόνια έχει ανακοινώσει σειρά επιχειρήσεων κατά δικτύων που αποδίδει στη Mossad, στο Ιράν, στη Ρωσία ή σε άλλες υπηρεσίες. Η Sabah παρουσιάζει αυτές τις υποθέσεις ως απόδειξη ότι η MİT έχει περάσει σε νέο επίπεδο αντικατασκοπείας.
Στην πραγματικότητα, το μήνυμα απευθύνεται και προς ξένες υπηρεσίες. H Τουρκία δηλώνει ότι θεωρεί το έδαφός της ενεργό πεδίο μυστικών επιχειρήσεων και ότι πλέον απαντά με πιο επιθετικό τρόπο.
«Κυβερνοπατρίδα»: Η νέα τουρκική εμμονή
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία του άρθρου είναι η έννοια της cyber homeland, δηλαδή της «κυβερνοπατρίδας».
Η τουρκική πλευρά θέλει να εντάξει τον κυβερνοχώρο στον ίδιο στρατηγικό χάρτη με τη στεριά, τη θάλασσα και τον αέρα. Αυτό σημαίνει ότι οι τηλεπικοινωνίες, τα δίκτυα, οι βάσεις δεδομένων, οι κρατικές πλατφόρμες, τα κινητά τηλέφωνα των πολιτών και οι ψηφιακές υποδομές θεωρούνται πλέον μέρος του εθνικού πεδίου άμυνας.
Η σύνδεση με την τεχνητή νοημοσύνη είναι άμεση. Το δημοσίευμα παρουσιάζει τη MİT ως υπηρεσία που συνδυάζει ανθρώπινες πηγές, τεχνικές υποκλοπές, ανοιχτές πηγές πληροφόρησης και AI, ώστε να αποκτά ταχύτερη εικόνα του πεδίου και να προλαβαίνει εξελίξεις.
Με απλά λόγια, η Άγκυρα θέλει μια MİT που θα μπορεί να συλλέγει, να διασταυρώνει, να προβλέπει και να χτυπά πριν ο αντίπαλος κινηθεί.
Η Άγκυρα ως κέντρο μυστικής διπλωματίας
Το πιο φιλόδοξο κομμάτι του άρθρου αφορά τη λεγόμενη διπλωματία των πληροφοριών.
Η Sabah παρουσιάζει την Τουρκία ως χώρα που μπορεί να βάζει στο ίδιο τραπέζι αντίπαλες μυστικές υπηρεσίες. Ως κορυφαίο παράδειγμα προβάλλεται η μεγάλη ανταλλαγή κρατουμένων στην Άγκυρα, την 1η Αυγούστου 2024, την οποία το δημοσίευμα χαρακτηρίζει ως τη μεγαλύτερη επιχείρηση ανταλλαγής της μεταψυχροπολεμικής περιόδου.
Σύμφωνα με την περιγραφή, στην επιχείρηση συμμετείχαν υπηρεσίες όπως η CIA, η ρωσική SVR και FSB, η γερμανική BND, καθώς και χώρες όπως η Πολωνία, η Σλοβενία, η Νορβηγία και η Λευκορωσία. Η MİT παρουσιάζεται ως ο απόλυτος συντονιστής της διαδικασίας, από την ασφάλεια και τη λογιστική υποστήριξη μέχρι την ταυτοποίηση και την επιβίβαση των κρατουμένων στα αεροσκάφη.
Εδώ το τουρκικό μήνυμα είναι ότι η MİT δεν είναι πια μόνο υπηρεσία συλλογής πληροφοριών, αλλά εργαλείο υψηλής κρατικής διαμεσολάβησης. Όπου η κλασική διπλωματία δεν μπορεί να φτάσει, εμφανίζεται η υπηρεσία πληροφοριών.
Η MİT ως μηχανισμός ισχύος της «νέας Τουρκίας»
Το άρθρο συνδέει ανοιχτά τη MİT με την τουρκική αμυντική βιομηχανία. Αναφέρει Aselsan, Roketsan, Havelsan και Turkish Aerospace Industries, παρουσιάζοντας ένα μοντέλο όπου η υπηρεσία πληροφοριών εντοπίζει τον στόχο, η αμυντική βιομηχανία παρέχει τα μέσα και η πολιτική ηγεσία καθορίζει τη στρατηγική.
Αυτή είναι η ουσία του νέου τουρκικού μοντέλου ισχύος. Drones, ηλεκτρονικός πόλεμος, πυραυλικά συστήματα, κυβερνοχώρος, πληροφορίες, τεχνητή νοημοσύνη και διπλωματική διαμεσολάβηση εντάσσονται στο ίδιο σύστημα.
Η Sabah το παρουσιάζει ως «ασφάλεια της νέας Τουρκίας». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια εικόνα κρατικής ισχύος όπου οι μυστικές υπηρεσίες βρίσκονται στο κέντρο της εξωτερικής πολιτικής, της άμυνας και της περιφερειακής επιρροής.
Το άρθρο ως μήνυμα προς φίλους και αντιπάλους
Το δημοσίευμα δεν είναι ουδέτερο. Είναι κείμενο αυτοπροβολής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών και κάτι ακόμα, το οποίο θα εξηγήσουμε παρακάτω. Η γλώσσα του είναι θριαμβευτική. Περιγράφει τη MİT ως υπηρεσία που κατάφερε να ξεπεράσει το παρελθόν, να σπάσει ξένα δίκτυα, να κινηθεί παγκοσμίως, να φέρει πίσω φυγάδες του FETÖ, να διαμεσολαβεί μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και να παράγει δική της θεωρία.
Είναι, δηλαδή, ένα κείμενο που δεν απευθύνεται μόνο στους Τούρκους αναγνώστες. Απευθύνεται και σε ξένες υπηρεσίες, κυβερνήσεις, αντιπάλους και συμμάχους.
Το μήνυμα προς τη Δύση είναι: η Τουρκία δεν είναι απλώς χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά αυτόνομος παίκτης πληροφοριών.
Το μήνυμα προς τη Ρωσία, το Ιράν, το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες είναι: η Άγκυρα γνωρίζει, παρακολουθεί και παρεμβαίνει.
Το μήνυμα προς την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο είναι ακόμη πιο σαφές: η MİT δεν περιορίζεται στα τουρκικά σύνορα. Βλέπει την περιφέρεια ως ενιαίο πεδίο δράσης.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Αθήνα, η ανάγνωση ενός τέτοιου δημοσιεύματος δεν πρέπει να γίνεται με επιπολαιότητα. Η Τουρκία επενδύει σε μια υπηρεσία πληροφοριών που θέλει να συνδυάζει επιχειρήσεις, τεχνολογία, δίκτυα, κυβερνοχώρο, ψυχολογικές επιχειρήσεις, παραπληροφόρηση και διπλωματία.
Αυτό αφορά άμεσα το Αιγαίο, την Κύπρο, τη Θράκη, τη μεταναστευτική πίεση, τις μουσουλμανικές μειονότητες, τις τουρκικές ΜΚΟ, τα δίκτυα επιρροής στα Βαλκάνια, τη Λιβύη, τη Συρία και τη Νότια Μεσόγειο.
Η Τουρκία δηλώνει, μέσα από τη δική της φιλοκυβερνητική και φιλοϋπηρεσιακή αρθρογραφία, ότι δεν αρκείται στην κλασική στρατιωτική ισχύ. Θέλει να ελέγχει το πληροφοριακό πεδίο πριν ξεσπάσει η κρίση.
Και αυτό είναι ίσως το πιο σοβαρό σημείο του δημοσιεύματος! H Άγκυρα δεν κρύβει ότι βλέπει την πληροφορία ως όπλο πρώτης γραμμής.
Κολακεύει τον Καλίν
Το άρθρο της Daily Sabah για το «Δόγμα Καλίν» είναι περισσότερο από ένα εγκωμιαστικό κείμενο για τον επικεφαλής της MİT. Με απλά λόγια, πρόκειται για στεγνή κολακεία προς τον νέο διοικητή της υπηρεσίας, η οποία αναδομήθηκε υπό τον νυν Υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν. Παράλληλα αποτελεί και πολιτικό μήνυμα της Άγκυρας για το πώς αντιλαμβάνεται τον ρόλο των μυστικών υπηρεσιών στον 21ο αιώνα.
Η Τουρκία θέλει μια MİT που να προβλέπει, να χτυπά, να διαμεσολαβεί, να επηρεάζει, να κατασκευάζει αφηγήματα και να λειτουργεί ως αόρατος βραχίονας της εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν.
Η Sabah, ως μέσο που λειτουργεί ουσιαστικά ως φωνή του τουρκικού κρατικού και παρακρατικού μηχανισμού πληροφόρησης, δεν γράφει τυχαία τέτοια κείμενα. Τα δημοσιεύει για να στείλει μήνυμα.