Επιμέλεια: Γιάννης Πεγειώτης
Μέσα σε έναν πόλεμο που μαίνεται αδιάκοπα και συχνά μένει στη σκιά της διεθνούς επικαιρότητας, ο ΟΗΕ εκπέμπει νέο σήμα συναγερμού για το Σουδάν, καταγράφοντας μια δραματική επιδείνωση της κατάστασης τόσο στο μέτωπο των συγκρούσεων όσο και στο πεδίο της ανθρωπιστικής επιβίωσης. Η μεγάλη ανησυχία εστιάζεται πλέον στη θανατηφόρα χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, με τις επιθέσεις να πολλαπλασιάζονται και τους αμάχους να πληρώνουν βαρύ τίμημα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το OCHA και το Γραφείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, μόνο από τον Ιανουάριο έως τα μέσα Μαρτίου περισσότεροι από 500 άμαχοι φέρονται να έχουν σκοτωθεί σε επιθέσεις με drones. Ο αριθμός αυτός αποτυπώνει με ωμό τρόπο τη νέα φάση του πολέμου, όπου όπλα υψηλής τεχνολογίας, όλο και πιο προσβάσιμα, χρησιμοποιούνται σε κατοικημένες περιοχές, με καταστροφικές συνέπειες για πληθυσμούς που ήδη ζουν στα όρια της αντοχής τους.
Η εικόνα στο πεδίο είναι εφιαλτική. Στο Ανατολικό Νταρφούρ, επίθεση σε πομπή εμπορικών οχημάτων στο Εντ Νταέιν κόστισε τη ζωή σε τουλάχιστον 23 ανθρώπους, ανάμεσά τους γυναίκες και παιδιά. Στο Δυτικό Κορντοφάν, τοπικές αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 17 νεκρούς και 25 τραυματίες από επιθέσεις με drones σε κατοικημένες γειτονιές της πόλης Λαγκάουα. Στη Βόρεια Πολιτεία, νέα χτυπήματα στην Αντ Ντάμπα φέρονται να σκότωσαν έξι ανθρώπους και να έπληξαν πολιτικές υποδομές, μεταξύ των οποίων σχολή μηχανικών και υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος.
Ιδιαίτερα βαριά είναι η κατάσταση και στην Πολιτεία του Γαλάζιου Νείλου. Τοπικές πηγές αναφέρουν ότι περισσότεροι από 30 άμαχοι σκοτώθηκαν μέσα σε μία μόνο ημέρα στην πόλη Κουρμούκ, η οποία βρέθηκε περικυκλωμένη και σφυροκοπήθηκε από σφοδρούς βομβαρδισμούς και επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Μπροστά στη νέα αυτή κλιμάκωση, κάτοικοι φέρονται να αναζήτησαν καταφύγιο πέρα από τα σύνορα, στην Αιθιοπία.
Παράλληλα, οι συγκρούσεις κατά μήκος των συνόρων του Σουδάν με γειτονικά κράτη επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο την ήδη διαλυμένη ανθρωπιστική εικόνα. Το OCHA προειδοποιεί ότι οι αυξανόμενες εντάσεις στα σύνορα με το Τσαντ και την Αιθιοπία αυξάνουν τους κινδύνους για τους αμάχους και απειλούν ευθέως τις παραδόσεις ανθρωπιστικής βοήθειας. Κοντά στα σύνορα με την Αιθιοπία, η βία έχει επηρεάσει σοβαρά την πρόσβαση προς τις πόλεις Κουρμούκ, Σάλι και Ντιντράου, νότια του Εντ Νταμαζίν, ενώ οι νέοι εκτοπισμοί σπρώχνουν πληθυσμούς τόσο προς την πρωτεύουσα της Πολιτείας του Γαλάζιου Νείλου όσο και εκτός χώρας.
Σαν να μην έφτανε η πολεμική βία, οι εσωτερικά εκτοπισμένοι έρχονται αντιμέτωποι και με μια δεύτερη, σιωπηλή καταστροφή: τις πυρκαγιές στους χώρους φιλοξενίας. Ο υπερπληθυσμός, οι υψηλές θερμοκρασίες, τα εύφλεκτα υλικά των πρόχειρων καταλυμάτων, οι ανοιχτές φωτιές για μαγείρεμα και οι ξηροί εποχιακοί άνεμοι δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Τη Δευτέρα, μία πυρκαγιά στον χώρο εκτοπισμένων στο Αλ Αφάντ, στην Αντ Ντάμπα, σκότωσε ένα τρίχρονο παιδί και άφησε χωρίς στέγη 15 οικογένειες. Την ίδια ημέρα, άλλη φωτιά στο χωριό Αλ Μπνία Αλζάιν, στη Βόρεια Κορντοφάν, φέρεται να εκτόπισε ακόμη 30 οικογένειες.
Ο ΟΗΕ επαναλαμβάνει ότι το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει ρητά τις επιθέσεις κατά αμάχων και πολιτικών υποδομών, καθώς και τις αδιάκριτες επιθέσεις. Ταυτόχρονα, καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη να αποκλιμακώσουν άμεσα την ένταση, να προστατεύσουν τους αμάχους και να εξασφαλίσουν ταχεία, ασφαλή, απρόσκοπτη και διαρκή ανθρωπιστική πρόσβαση σε όλες τις περιοχές που βρίσκονται σε ανάγκη σε ολόκληρο το Σουδάν.
Πίσω από τους αριθμούς, ωστόσο, υπάρχει η ουσία: το Σουδάν βυθίζεται σε μια τεράστια ανθρωπιστική κρίση που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ξεχασμένη από τη διεθνή κοινή γνώμη. Και όσο ο πόλεμος γίνεται πιο άγριος, πιο τεχνολογικός και πιο ανεξέλεγκτος, τόσο περισσότεροι άμαχοι εγκλωβίζονται ανάμεσα στις γραμμές πυρός, χωρίς προστασία, χωρίς ασφάλεια και συχνά χωρίς καν ορατό διάδρομο διαφυγής.
Το δραματικό στοιχείο είναι ότι η ενημέρωση για πολλά από αυτά τα περιστατικά προέρχεται συχνά απευθείας από κινδυνεύοντες εθελοντές ανθρωπιστικών οργανώσεων και δίκτυα που παραμένουν στο πεδίο όταν σχεδόν όλοι οι υπόλοιποι έχουν αποχωρήσει. Αυτή η πληροφόρηση, σε συνδυασμό με τα στοιχεία διεθνών οργανισμών, επιτρέπει να αποτυπώνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια το πραγματικό μέγεθος μιας σύγκρουσης που δεν μετριέται μόνο με στρατιωτικούς όρους, αλλά κυρίως με ανθρώπινες απώλειες, εκτοπισμούς και ερείπια.