Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να οικοδομήσουν ισχύ πέρα από την Ουάσιγκτον
Γιατί η Ανατολική Μεσόγειος χρειάζεται ένα δόγμα «Λισαβόνα 2.0», πριν η Τουρκία, η Ρωσία και η αμερικανική αβεβαιότητα επαναχαράξουν τον χάρτη ασφαλείας της Ευρώπης
Γράφει ο Σάι Γκαλ, RIEAS
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες μια περιοχή ανακαλύπτει ότι το πιο επικίνδυνο λάθος της δεν αφορούσε τους εχθρούς της, αλλά τους φίλους της.
Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος έχουν φτάσει σε αυτήν τη στιγμή.
Η Ελλάδα το έχει αντιμετωπίσει στο Αιγαίο, σε νησιά που η Άγκυρα παρουσιάζει ως διαπραγματεύσιμη γεωγραφία, και υπό μια διαρκή απειλή πολέμου για δικαιώματα τα οποία δικαιούται να ασκήσει.
Η Κύπρος το έχει ζήσει μέσα από την κατοχή, τη διαίρεση, τις γεωτρήσεις και την κανονικοποίηση μιας παράνομης πραγματικότητας πάνω σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Το Ισραήλ έφτασε σε αυτό μέσα από τη Συρία, τη Γάζα, τη ρητορική της Άγκυρας και την εμφάνιση της Τουρκίας ως στρατηγικού παράγοντα κοντά στην επιχειρησιακή του περίμετρο.
Οι διαφορές χρησιμοποιούνται ως θέατρο πίεσης. Η Ευρώπη κατανοεί αποσπάσματα. Η Ουάσιγκτον το αντιλαμβάνεται διαφορετικά. Αυτό το χάσμα είναι πλέον καθοριστικό.
Η Ευρώπη επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία μέσα σε λίγες ώρες, όμως αποφεύγει να κατονομάσει την Τουρκία για αυτό που είναι. Τιμωρεί την εξωτερική απειλή και απορροφά την εσωτερική.
Ένα σύστημα, όχι μια κρίση
Η τουρκική πρόκληση δεν είναι κρίση. Είναι σύστημα.
Η Τουρκία δεν αξιολογείται ανά φάκελο. Πρέπει να διαβάζεται ως δομή.
Από το Αιγαίο έως τη Συρία, από την Κύπρο έως τη Λιβύη, αυτά δεν είναι ξεχωριστά πεδία. Συνθέτουν έναν ενιαίο στρατηγικό φάκελο.
Οι κατεχόμενες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Αιγαίο, η Συρία, η Λιβύη, ο Βόσπορος, οι ενεργειακές οδοί, οι διεκδικήσεις στον βυθό, η μεταναστευτική πίεση, τα drones, οι αμυντικές εξαγωγές, η ισλαμιστική επιρροή, οι ρωσικοί δίαυλοι, η δύναμη βέτο στο ΝΑΤΟ.
Κάθε φάκελος χρησιμοποιείται για να μοχλεύει τους άλλους.
Η Ρωσία πιέζει απ’ έξω. Η Τουρκία λειτουργεί από μέσα. Το Ιράν εξαναγκάζει μέσω ισχύος. Η Τουρκία επιβάλλει όρους μέσω ελέγχου.
Η Άγκυρα δεν δοκιμάζει όρια. Εκμεταλλεύεται κενά.
Δοκιμάζονται μοτίβα κλιμάκωσης. Μετρώνται τα κατώφλια αντίδρασης. Ο έλεγχος καθιστά το κλείσιμο περιττό. [1]
Ο εξαναγκασμός αρχίζει με τον έλεγχο.
Κάθε σοβαρό δόγμα για την Ανατολική Μεσόγειο ξεκινά με μία γραμμή: Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν μπορούν να αναθέτουν την ασφάλειά τους στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρέπει να συνεργάζονται με την Ουάσιγκτον. Δεν μπορούν να εξαρτώνται από αυτήν.
Όχι τώρα. Όχι υπό τον Ντόναλντ Τραμπ. Όχι όταν η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει έναν επικίνδυνο περιφερειακό δρώντα ως χρήσιμο, επειδή εξυπηρετεί έναν άλλο σκοπό.
Η Ινδία το έμαθε αυτό εδώ και πολύ καιρό.
Η Ουάσιγκτον γνώριζε τι ήταν το Πακιστάν. Γνώριζε το διπλό παιχνίδι, τους στρατηγούς, τους πληρεξουσίους, τη χειραγώγηση. Επέστρεφε, όμως, κάθε φορά, επειδή το Πακιστάν προσέφερε πρόσβαση, διαύλους και χρησιμότητα.
Η Ινδία πλήρωσε το τίμημα μιας σχέσης που είχε νόημα στην Ουάσιγκτον και κανένα νόημα στο Δελχί.
Το μάθημα είναι απλό: οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αναγνωρίζουν την απειλή σου και ταυτόχρονα να τη συντηρούν. [2]
Η Τουρκία δεν είναι Πακιστάν. Η δομή, όμως, είναι οικεία.
Κάνε τον εαυτό σου αρκετά χρήσιμο και η αντίφαση απορροφάται.
Η Άγκυρα το εφαρμόζει αυτό μέσα στο ΝΑΤΟ. Αγοράζει ρωσικά συστήματα και επιδιώκει δυτικά. Μεσολαβεί μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, αποφεύγοντας ταυτόχρονα την ευθυγράμμιση. Καταδικάζει το Ισραήλ, ενώ παραμένει χρήσιμη για την Ουάσιγκτον στη Συρία, στη Γάζα, στο ΝΑΤΟ, στη Μαύρη Θάλασσα και στο μεταναστευτικό.
Πιέζει την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ παρουσιάζει τον εαυτό της ως απαραίτητο για την Ευρώπη.
Είναι μόχλευση.
Υπό τον Τραμπ, ο κίνδυνος οξύνεται. Η ισχύς και η συναλλαγή συγκλίνουν. Οι σύμμαχοι δεν μπορούν να διαχωρίσουν το κρατικό συμφέρον από το προσωπικό ένστικτο.
Η επιχειρηματική του ιστορία στην Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων των Trump Towers Istanbul και της παλαιότερης παραδοχής του περί σύγκρουσης συμφερόντων, δεν είναι ανεκδοτολογική λεπτομέρεια. [3] Ορίζει την αβεβαιότητα.
Ο κίνδυνος είναι δομικός. Η εξάρτηση καθίσταται απερισκεψία.
Η Ευρώπη, παρά τους δισταγμούς της, είναι ο ασφαλέστερος εταίρος.
Όχι επειδή είναι ταχύτερη. Δεν είναι. Όχι επειδή είναι γενναιότερη. Σπάνια είναι. Είναι ασφαλέστερη επειδή τα συμφέροντά της είναι δομικά.
Η Ελλάδα και η Κύπρος δεν είναι πελάτες της Ευρώπης. Είναι Ευρώπη. Η κυριαρχία τους βρίσκεται μέσα στην Ένωση.
Η Ουάσιγκτον μπορεί να στραφεί αλλού. Η Ευρώπη δεν μπορεί.
Η πίεση στην Ελλάδα και στην Κύπρο είναι πίεση στην ίδια την Ένωση. Αυτό είναι το επιχείρημα που πρέπει να επιβάλουν η Αθήνα, η Λευκωσία και η Ιερουσαλήμ.
Η Τουρκία δεν είναι περιφερειακή υπόθεση. Είναι η νότια δοκιμασία της ευρωπαϊκής κυριαρχίας.
Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να υπερασπιστεί την Κύπρο, να ασφαλίσει τον ελληνικό εναέριο και θαλάσσιο χώρο, να προστατεύσει τις υποδομές που συνδέουν Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα ή να απαντήσει στον εξαναγκασμό από ένα μέλος του ΝΑΤΟ, τότε η Ευρώπη δεν έχει αυτονομία. Έχει λεξιλόγιο (σ.σ. εννοεί ότι έχει αυτονομία μόνο στα λόγια).
Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να προστατεύσει τα δικά της, η κυριαρχία της είναι ψευδαίσθηση.
Η επίσκεψη του Μακρόν στην Κύπρο και στην Ελλάδα έθεσε αυτό το ζήτημα εκεί όπου ανήκει. [4]
Το Άρθρο 42.7, η αμοιβαία συνδρομή μεταξύ κρατών-μελών της ΕΕ σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης, δημιουργεί υποχρέωση. Η μετάβαση είναι από τη γλώσσα στην εφαρμογή.
Το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να το λύσει αυτό. Δεν οικοδομήθηκε για να αντιμετωπίζει πίεση από το εσωτερικό της ίδιας του της συμμαχίας.
Το Άρθρο 5 δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να διευθετεί διαφορές εντός του ΝΑΤΟ. [5]
Το ΝΑΤΟ δεν δρα εναντίον των ίδιων του των μελών. Το Άρθρο 5, η συλλογική άμυνα έναντι εξωτερικής επίθεσης, παράγει ασάφεια. Το Άρθρο 4, η διαβούλευση, παράγει καθυστέρηση. [6]
Η Κύπρος αποκαλύπτει το ελάττωμα.
Μέλος της ΕΕ. Όχι μέλος του ΝΑΤΟ. Η Τουρκία μέσα στο ΝΑΤΟ. Εκτός ΕΕ.
Η Άγκυρα λειτουργεί διαπερνώντας τα πλαίσια. Η Ευρώπη περιμένει μέσα σε αυτά. Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι παράλυση.
Λισαβόνα, όχι ψευδαίσθηση
Η Λισαβόνα είναι διαφορετική, επειδή η Τουρκία δεν μπορεί να την μπλοκάρει με βέτο.
Το Άρθρο 42.7, η αμοιβαία συνδρομή, δημιουργεί υποχρέωση. Το Άρθρο 222, η αλληλεγγύη σε κρίσεις, δημιουργεί κινητοποίηση. Το Άρθρο 46 επιτρέπει τον συνασπισμό των προθύμων.
Η δομή υπάρχει. Η αποτυχία είναι πολιτική.
Η Λισαβόνα δημιουργεί νομική υποχρέωση. Το Άρθρο 5 δημιουργεί πολιτική επιλογή. [7]
Η «Λισαβόνα 2.0» πρέπει να μετατρέψει τη γλώσσα των Συνθηκών σε επιχειρησιακή πολιτική.
Πρέπει να δρα πριν από την κλιμάκωση, όχι μετά.
Πρέπει να ορίσει ως ενεργοποιήσιμο τον εξαναγκασμό κάτω από το κατώφλι: εχθρικές γεωτρήσεις, ένοπλες συνοδείες, παραβιάσεις εναέριου χώρου, απειλές πολέμου, πίεση σε καλώδια, εκφοβισμός πλοίων, κυβερνοεπιθέσεις σε υποδομές, εργαλειοποιημένη μετανάστευση, θαλάσσια διαγραφή.
Αυτά δεν είναι περιστατικά. Είναι μέθοδος.
Η τουρκική κατοχή της Κύπρου επιστρέφει στο επίκεντρο.
Ο κατεχόμενος βορράς δεν λειτουργεί πλέον ως παγωμένη σύγκρουση. Λειτουργεί ως προωθημένος κόμβος.
Αυτό δεν είναι πλέον μόνο κυπριακό ή ελληνικό ζήτημα. Είναι μέρος του περιβάλλοντος ασφαλείας του Ισραήλ.
Η απειλή δεν είναι αφηρημένη. Είναι ενσωματωμένη και επιχειρησιακή.
Η ενέργεια ακολουθεί το ίδιο μοτίβο. Γεωτρήσεις, πίεση, καθυστέρηση.
Ο διάδρομος που συνδέει Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα δεν είναι οικονομικός. Είναι κυρίαρχη υποδομή. Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να τον ασφαλίσει, η συνδεσιμότητα είναι μυθοπλασία.
Η Λιβύη είναι μέρος του συστήματος. Το θαλάσσιο μνημόνιο δεν είναι τεχνικό. Επαναχαράσσει τον χάρτη μέσω ενός εύθραυστου κράτους.
Το Αιγαίο δεν είναι διμερές. Είναι δομικό. Μια μόνιμη γκρίζα ζώνη γύρω από ένα κράτος-μέλος της ΕΕ είναι στρατηγική αποτυχία.
Η Συρία φέρνει την Τουρκία στον επιχειρησιακό υπολογισμό του Ισραήλ. Η τουρκική εγγύτητα επηρεάζει την ελευθερία δράσης. Αυτό και μόνο συνδέει άμεσα το Ισραήλ με την ισορροπία της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Βόσπορος επεκτείνει το σύστημα στη Μαύρη Θάλασσα. Η Τουρκία ελέγχει τη διέλευση υπό τη Σύμβαση του Μοντρέ και ρυθμίζει τη ροή χωρίς να την παραβιάζει. [8]
Ο έλεγχος αντικαθιστά το κλείσιμο.
Ο έλεγχος στρατηγικών υποδομών ορίζει την κυριαρχία στην πράξη. [9]
Το Άκουγιου αντανακλά την ίδια λογική. Ένα πυρηνικό έργο που κατασκευάζεται από τη Ρωσία και είναι ενσωματωμένο σε ένα κράτος του ΝΑΤΟ. Πόλεμος, κυρώσεις, πίεση — τίποτα δεν το αποκολλά. Είναι τοποθέτηση.
Η Τουρκία είναι δυσκολότερο να αποτραπεί, επειδή είναι δυσκολότερο να αγνοηθεί.
Βιομηχανία, εξαγωγές, εμβέλεια. Δεν χρειάζεται νίκη. Χρειάζεται να αυξήσει το κόστος της αντίστασης.
Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να οικοδομήσουν ικανότητα πριν από τα μηνύματα.
Θαλάσσια επίγνωση, αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα, ενοποίηση αντι-drone δυνατοτήτων, προστασία υποθαλάσσιου χώρου, κυβερνοενσωμάτωση, νομική προληπτική δράση, συντονισμένος σχεδιασμός, θωρακισμένες υποδομές, ευθυγραμμισμένες προμήθειες.
Η δομή έχει σημασία.
Στον σοβαρό σχεδιασμό, τα σενάρια θαλάσσιας κλιμάκωσης είναι δομημένα. Υπό ένα καθορισμένο πλαίσιο έκτακτης ανάγκης με την ονομασία Poseidon’s Wrath, [10] μια συντονισμένη απάντηση θα εξουδετέρωνε προωθημένες υποδομές, θα υποβάθμιζε την επιχειρησιακή εμβέλεια και θα αποκαθιστούσε την αποτελεσματική κυριαρχία της Κυπριακής Δημοκρατίας, εφόσον ξεπεραστούν τα κατώφλια.
Όχι επιθετικότητα. Επιβολή.
Η αποτροπή σημαίνει προετοιμασμένο κόστος.
Κάθε κίνηση να απαντάται σε άλλο πεδίο.
Πίεση στην Κύπρο ενεργοποιεί την Ευρώπη. Πίεση στην Ελλάδα ενεργοποιεί το Ισραήλ. Στοχοποίηση υποδομών ενεργοποιεί κυρώσεις. Χρήση του ΝΑΤΟ ενεργοποιεί τη Λισαβόνα. Χρήση της μετανάστευσης ενεργοποιεί απάντηση.
Ο έλεγχος ορίζει την αποτροπή.
Η Ευρώπη πρέπει να οδηγηθεί σε αυτόν τον ρόλο. Να οδηγηθεί από την πραγματικότητα.
Σήμερα η πίεση είναι νότια. Αύριο μετατοπίζεται.
Η Γροιλανδία έδειξε ήδη ότι η κυριαρχία μπορεί να πιεστεί από έναν σύμμαχο.
Αν η Ευρώπη δεν μπορεί να ορίσει απάντηση επειδή ο δρών είναι άβολος, τότε δεν έχει δόγμα.
Η «Λισαβόνα 2.0» γίνεται ηπειρωτική λογική.
Απέναντι στη Ρωσία, απέναντι στην Τουρκία και σε ένα μέλλον όπου οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να καταστούν πηγή πίεσης.
Κανένας εξωτερικός δρών δεν αποφασίζει τι είναι διαπραγματεύσιμο στην Ευρώπη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν αναγκαίες, αλλά δεν αποτελούν πλέον θεμέλιο.
Η Ευρώπη διστάζει, όμως τα συμφέροντά της θα την υποχρεώσουν να ευθυγραμμιστεί.
Η Τουρκία εκμεταλλεύεται και τις δύο πλευρές, διαμορφώνοντας αποτελέσματα ενώ οι άλλοι τα συζητούν.
Το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος δεν μπορούν να περιμένουν κάτι ξεκάθαρο από το εξωτερικό.
Πρέπει να οικοδομήσουν δομή εκεί όπου οι άλλοι προσφέρουν διαδικασία, ισχύ εκεί όπου οι άλλοι προσφέρουν γλώσσα.
Η Ανατολική Μεσόγειος δεν χρειάζεται προστάτη. Χρειάζεται κέντρο.
Μπορούν να είναι αυτό το κέντρο. Και όταν αυτό υπάρξει, η Ευρώπη θα ευθυγραμμιστεί μαζί του και η Τουρκία θα αναγκαστεί να το αντιμετωπίσει.