Δύο βραβεία στη μνήμη του Ευαγόρα Παλληκαρίδη, του μαθητή, ποιητή και αγωνιστή της ΕΟΚΑ που οδηγήθηκε στην αγχόνη για την ελευθερία και την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, προκηρύσσει για το 2026 η Επιτροπή Ελληνισμού.
Τα «Βραβεία Ευαγόρας Παλληκαρίδης» απευθύνονται σε μαθητές και σπουδαστές από την Ελλάδα, την Κύπρο και την ελληνική διασπορά, με στόχο η νέα γενιά να προσεγγίσει τη ζωή, τον αγώνα και τη θυσία μιας από τις φωτεινότερες μορφές του Κυπριακού Ελληνισμού.
Το συνολικό χρηματικό ποσό της βράβευσης ανέρχεται στα 600 ευρώ και θα κατανεμηθεί σε δύο διακριτές κατηγορίες:
- Ένα βραβείο ύψους 300 ευρώ για κατοίκους της Ελλάδας και της Κύπρου.
- Ένα βραβείο ύψους 300 ευρώ για κατοίκους του εξωτερικού, δηλαδή εκτός Ελλάδας και Κύπρου.
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν μαθητές ή σπουδαστές, Έλληνες αλλά και ελληνομαθείς μη ελληνικής καταγωγής, στοιχείο που διευρύνει τον χαρακτήρα της πρωτοβουλίας και μεταφέρει το μήνυμα του Ευαγόρα Παλληκαρίδη πέρα από τα γεωγραφικά όρια του Ελληνισμού.
Το θέμα του διαγωνισμού
Οι υποψήφιοι καλούνται να υποβάλουν έκθεση ιδεών ή ποίημα στην ελληνική γλώσσα, έκτασης έως 1.000 λέξεων, με θέμα:
«Ευαγόρας Παλληκαρίδης. Το νόημα της θυσίας του σήμερα»
Μαζί με το έργο τους θα πρέπει να αποστείλουν και αποδεικτικό της μαθητικής ή σπουδαστικής τους ιδιότητας.
Η αίτηση συμμετοχής πρέπει να υποβληθεί ηλεκτρονικά προς το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Ελληνισμού, στη διεύθυνση info@epitropiellinismou.gr.
Καταληκτική ημερομηνία υποβολής είναι η 28η Οκτωβρίου 2026, ενώ η ανακοίνωση των νικητών θα πραγματοποιηθεί μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της Επιτροπής Ελληνισμού έως τις 18 Δεκεμβρίου 2026.
Την επιλογή των έργων και των προσώπων που θα βραβευθούν θα πραγματοποιήσει το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Ελληνισμού.
Δύο ημερομηνίες με βαρύ συμβολισμό
Τίποτα στην προκήρυξη δεν έχει επιλεγεί τυχαία. Τόσο η καταληκτική ημερομηνία όσο και η ημέρα ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων συνδέονται με κρίσιμες στιγμές της ελληνικής Ιστορίας.
Η 28η Οκτωβρίου παραπέμπει στο ιστορικό «ΟΧΙ» του Ιωάννη Μεταξά προς την ιταλική απαίτηση παράδοσης, στις 28 Οκτωβρίου 1940, και στην είσοδο της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Η 18η Δεκεμβρίου είναι η ημέρα της τελευταίας σύλληψης του Ευαγόρα Παλληκαρίδη από τους Βρετανούς, το 1956. Η σύλληψη εκείνη αποτέλεσε την αρχή της πορείας που τον οδήγησε στην καταδίκη και τελικά στον απαγχονισμό του.
Η πρώτη σύλληψή του ως μέλους των ανταρτικών ομάδων της ΕΟΚΑ είχε πραγματοποιηθεί στις 17 Νοεμβρίου 1955.
Με αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή Ελληνισμού συνδέει συμβολικά τον αγώνα του 1940 με τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ και την αυτοθυσία του νεαρού Ευαγόρα. Δύο διαφορετικές ιστορικές περίοδοι, ενωμένες από την ίδια άρνηση υποταγής.
«Πάω χαρούμενος – Μην κλαίτε για μένα»
Μία ημέρα πριν από την εκτέλεσή του, στις 13 Μαρτίου 1957, ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης απηύθυνε στην οικογένειά του ένα τελευταίο γράμμα. Δεν ζήτησε οίκτο, δεν εξέφρασε φόβο και δεν μετάνιωσε για τον δρόμο που είχε επιλέξει.
Έγραψε:
«Αγαπημένοι μου, πάω χαρούμενος. Η σκέψη μου πάντα κοντά σας. Μην κλαίτε για μένα. Να είστε περήφανοι γιατί ο γιος σας πάει να πεθάνει για την πατρίδα. Θέλω να με θάψετε σε μέρος ελληνικό. Ζήτω η Ένωσις! Σας φιλώ όλους. Ευαγόρας.»
Οι λιτές αυτές λέξεις αποτυπώνουν το μέγεθος της πίστης του στο ιδανικό της ελευθερίας. Ένας μαθητής αποχαιρετούσε τους γονείς και τους συγγενείς του γνωρίζοντας ότι θα οδηγηθεί στην αγχόνη, αλλά δήλωνε χαρούμενος και τους καλούσε να μη θρηνήσουν, αλλά να αισθανθούν υπερηφάνεια.
«Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου»
Στις 14 Μαρτίου 1957, λίγο πριν από την εκτέλεσή του, ο Ευαγόρας άφησε ένα ακόμη συγκλονιστικό μήνυμα:
«Θ’ ακολουθήσω με θάρρος τη μοίρα μου. Ίσως αυτό νά ’ναι το τελευταίο μου γράμμα. Μα πάλι δεν πειράζει. Δεν λυπάμαι για τίποτα. Ας χάσω το κάθε τι. Μια φορά κανείς πεθαίνει. Θα βαδίσω χαρούμενος στην τελευταία μου κατοικία. Τι σήμερα, τι αύριο; Όλοι πεθαίνουν μια μέρα. Είναι καλό πράγμα να πεθαίνει κανείς για την Ελλάδα. Ώρα 7:30. Η πιο όμορφη μέρα της ζωής μου. Η πιο όμορφη ώρα. Μη ρωτάτε γιατί.»
Η βρετανική αποικιακή διοίκηση μπορούσε να του στερήσει τη ζωή, αλλά δεν κατάφερε να λυγίσει το φρόνημά του. Ο ίδιος βάδισε προς την αγχόνη χωρίς να αποκηρύξει τον αγώνα του, μετατρέποντας την εκτέλεσή του σε διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας και εθνικής αξιοπρέπειας.
Η θυσία του στο σήμερα
Το ερώτημα που θέτει ο διαγωνισμός είναι ουσιαστικό: τι σημαίνει σήμερα η θυσία του Ευαγόρα Παλληκαρίδη;
Δεν ζητείται απλώς από τους νέους να επαναλάβουν μία ιστορική αφήγηση. Καλούνται να αναμετρηθούν με έννοιες όπως η ελευθερία, η φιλοπατρία, η ευθύνη, το χρέος και η προσωπική θυσία.
Σε μία εποχή κατά την οποία η ιστορική μνήμη συχνά υποχωρεί και οι λέξεις «πατρίδα» και «θυσία» αντιμετωπίζονται ως έννοιες περασμένων εποχών, τα «Βραβεία Ευαγόρας Παλληκαρίδης» υπενθυμίζουν ότι η ελευθερία δεν υπήρξε ποτέ αυτονόητη. Κατακτήθηκε και διατηρήθηκε χάρη σε ανθρώπους που έβαλαν το κοινό χρέος πάνω από την προσωπική τους ζωή.
Το στοίχημα της προκήρυξης δεν είναι μόνο να βραβευθούν δύο κείμενα. Είναι να ξαναδιαβαστούν τα τελευταία γράμματα του Ευαγόρα, να ακουστεί η φωνή του στις σχολικές αίθουσες και να περάσει η μνήμη του στην επόμενη γενιά.
Την προκήρυξη υπογράφουν ο πρόεδρος της Επιτροπής Ελληνισμού, Ιωάννης Αμπατζόγλου, και ο γραμματέας, Παναγιώτης Φαραντάτος.