Την ανάγκη η Ελλάδα να μετατρέψει την ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων και τις διεθνείς συνεργασίες της σε συγκεκριμένες στρατηγικές πρωτοβουλίες υπογράμμισε ο Γιάννης Θεοδωράτος στην εκπομπή «Με το κλειδί της Ιστορίας» στο BlueSky. Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρέθηκαν η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, η αντιμετώπιση της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η στενότερη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
«Είναι η εποχή της τόλμης, όχι της ατολμίας», τόνισε, διατυπώνοντας την εκτίμηση ότι η ενίσχυση της ελληνικής ισχύος δημιουργεί νέα δεδομένα, αλλά συγχρόνως μπορεί να οδηγήσει την τουρκική ηγεσία σε επικίνδυνους υπολογισμούς.
Τα 12 μίλια και το μήνυμα προς την Άγκυρα
Ο αναλυτής τάχθηκε υπέρ της επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης σε επιλεγμένες περιοχές, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στο σύμπλεγμα της Μεγίστης. Επικαλέστηκε σχετική αρθρογραφία του καθηγητή Πέτρου Λιάκουρα και υποστήριξε ότι το Καστελλόριζο πρέπει να αποτελέσει κεντρικό σημείο της ελληνικής πρωτοβουλίας.
Παράλληλα, επέμεινε ότι μια αντίστοιχη κίνηση γύρω από την Κρήτη δεν θα πρέπει, κατά την άποψή του, να αφήσει εκτός σχεδιασμού την Κάσο και την Κάρπαθο. Συνέδεσε την πρότασή του με την ανάσχεση των τουρκικών διεκδικήσεων και με τη δυνατότητα να δοθεί νέα ώθηση στη συζήτηση με την Αίγυπτο για την ολοκλήρωση της οριοθέτησης ΑΟΖ.
Αναφέρθηκε επίσης στη θέσπιση συνορεύουσας ζώνης έως τα 24 ναυτικά μίλια, εντάσσοντάς την στη δική του προσέγγιση για τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών και την ασφάλεια.
Μεταφέροντας όσα, όπως είπε, άκουσε σε βιβλιοπαρουσίαση του Άγγελου Συρίγου, εκτίμησε ότι η επέκταση των χωρικών υδάτων στην Κρήτη βρίσκεται στους σχεδιασμούς. Η αναφορά του αποτελεί προσωπική αποτίμηση της συζήτησης, καθώς στην εκπομπή δεν παρουσιάστηκε επίσημη κυβερνητική εξαγγελία ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Το διεθνές δίκαιο χρειάζεται στήριγμα ισχύος
Βασική θέση της παρέμβασής του ήταν ότι η ελληνική διπλωματία πρέπει να στηρίζεται σε αξιόπιστη ισχύ. Όπως υποστήριξε, η επίκληση του διεθνούς δικαίου από μόνη της δεν επαρκεί για την αντιμετώπιση ενός αντιπάλου που επιχειρεί να επιβάλει τις θέσεις του μέσω στρατιωτικής πίεσης.
Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε τη «Γαλάζια Πατρίδα» προσπάθεια μεταφοράς μιας λογικής εδαφικού ελέγχου στον θαλάσσιο χώρο. Παρομοίασε την τουρκική προσέγγιση με κινεζικές πρακτικές στη Νότια Σινική Θάλασσα, προβάλλοντας την ανάγκη συνδυασμού διπλωματικών κινήσεων και αποτροπής.
Για τον ίδιο, το ζητούμενο είναι η Ελλάδα να εκπέμπει σταθερότητα, αποφασιστικότητα και αξιοπιστία απέναντι τόσο στους αντιπάλους όσο και στους εταίρους της.
Το καλώδιο και οι ισχυρισμοί περί αλλαγής πορείας
Σημαντικό μέρος της εκπομπής αφιερώθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ και στα δημοσιεύματα που αποδίδουν στην τουρκική πίεση ενδεχόμενη αλλαγή της διαδρομής της.
Παρουσιάζοντας χαρτογραφική αντιπαραβολή, ο Θεοδωράτος υποστήριξε ότι η απεικονιζόμενη χάραξη δεν διέρχεται από την περιοχή του τουρκικού θαλάσσιου πάρκου που συζητείται. Με βάση αυτή την ανάγνωση, απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι η Άγκυρα υποχρέωσε τους εμπλεκομένους να μεταβάλουν την πορεία του έργου.
«Δεν υπάρχει περίπτωση το καλώδιο να αλλάξει πορεία», ανέφερε χαρακτηριστικά, εκφράζοντας τη δική του εκτίμηση. Συνέδεσε, μάλιστα, την εξέλιξη του έργου με την ανάγκη η Αθήνα να ασκεί έμπρακτα τα δικαιώματά της και να έχει προετοιμάσει τις αναγκαίες κινήσεις αποτροπής.
Η Τουρκία και η «παγίδα του Θουκυδίδη»
Ο κεντρικός ιστορικός παραλληλισμός της ανάλυσης αφορούσε τον φόβο που μπορεί να προκαλέσει σε μια δύναμη η άνοδος ενός ανταγωνιστή της.
Κατά τον Θεοδωράτο, η Τουρκία παρακολουθεί την αναβάθμιση των ελληνικών στρατιωτικών δυνατοτήτων και των διεθνών στηριγμάτων της Αθήνας και ενδέχεται να θεωρήσει ότι πρέπει να δράσει προτού η ισορροπία μεταβληθεί περαιτέρω. Σε αυτό το ενδεχόμενο εντόπισε την «παγίδα του Θουκυδίδη», διευκρινίζοντας ότι η αναλογία με την Αθήνα και τη Σπάρτη δεν αποτελεί πλήρη ταύτιση των ιστορικών συνθηκών.
Συνέκρινε τη σημερινή κατάσταση με την κρίση του 2020 και αναφέρθηκε στα Rafale και τους Meteor, στα αντιαρματικά Spike, στην ενίσχυση της αντιαεροπορικής άμυνας και στα ναυτικά προγράμματα Belharra και Bergamini. Συνολικά, εκτίμησε ότι η Ελλάδα διαθέτει διαφορετικές δυνατότητες από εκείνες της περιόδου των μνημονίων.
Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ: Συνεργασία με ευθύνη για την άμυνα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στη συνεργασία με το Ισραήλ, τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Κυπριακή Δημοκρατία. Αναφέρθηκε στην κυπριακή αντιαεροπορική ενίσχυση και σε συζητήσεις, όπως τις περιέγραψε, για άρματα Merkava, ως ενδείξεις εμβάθυνσης της αμυντικής σχέσης.
Επανέφερε επίσης τη δική του ερμηνεία για ένα νέο τουρκικό σχήμα «δυόμισι πολέμων», με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ στο επίκεντρο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο υποστήριξε ότι οι τρεις χώρες έχουν λόγους να ενισχύσουν τον συντονισμό τους.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι η ύπαρξη συμμάχων δεν απαλλάσσει την Ελλάδα από την ευθύνη της άμυνάς της. Όπως τόνισε, δεν αναμένει Ευρωπαίους ή Ισραηλινούς στρατιώτες να πολεμήσουν δίπλα στους Έλληνες, αλλά υποστήριξη με άλλους, αποτελεσματικούς τρόπους.
Το Κέρας της Αφρικής ως πεδίο ανταγωνισμού
Πέρα από την Ανατολική Μεσόγειο, ο Θεοδωράτος στράφηκε στην Ερυθρά Θάλασσα, στη Σομαλία και στα στενά του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Συνέδεσε την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας με τη δράση των Χούθι και της Αλ Σαμπάμπ, προειδοποιώντας για την προοπτική διεύρυνσης των απειλών στις θαλάσσιες διόδους.
Αναφέρθηκε στην τουρκική στρατιωτική παρουσία στη Σομαλία και στα σχέδια που περιέγραψε για διαστημικές και πυραυλικές υποδομές. Διατύπωσε την εκτίμηση ότι η περιοχή εξελίσσεται σε πεδίο αντιπαράθεσης Τουρκίας–Ισραήλ, αποδίδοντας στο Ισραήλ επιδίωξη περιορισμού της τουρκικής παρουσίας.
Στο ευρύτερο διεθνές σκέλος, σχολίασε ακόμη την αμερικανική στρατηγική στη Γροιλανδία και στον Περσικό Κόλπο, εντάσσοντάς την στη διαχρονική σημασία του ελέγχου των θαλασσίων οδών.
Από τη Σαλαμίνα στην ιστορική μνήμη
Αφετηρία της εκπομπής αποτέλεσε η αναφορά στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας και στη σημασία της θάλασσας για την επιβίωση, την ισχύ και τον πολιτισμό του Ελληνισμού.
Στο ιστορικό μέρος, ο αναλυτής στάθηκε στη συμπλήρωση 200 ετών από τη Μάχη του Πολυαράβου, αναδεικνύοντας την αντίσταση των Μανιατών στον Ιμπραήμ και τη συμβολή της στην πορεία της Επανάστασης. Αναφέρθηκε επίσης στα 1.400 χρόνια από την πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 626 και στη σύνδεσή της με την παράδοση του Ακαθίστου Ύμνου, ασκώντας κριτική για την ανεπαρκή, κατά την κρίση του, ανάδειξη της επετείου.
Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με προσωπικό αποχαιρετισμό στον Γιώργο «Σπάρτακο» Πατεράκη, τον άνθρωπο πίσω από τις «Φρυκτωρίες». Ο Θεοδωράτος εξήρε την προσφορά του στη διάδοση της γνώσης και στη διατήρηση της ελληνικής ιστορικής και πολιτιστικής μνήμης.