Σοβαρές τριβές καταγράφονται στις σχέσεις Τουρκίας και Αζερμπαϊτζάν, με τον τουρκικό Τύπο να κάνει λόγο για αυξανόμενη δυσαρέσκεια του Μπακού απέναντι στην Άγκυρα. Οι δηλώσεις του Ιλχάμ Αλίεφ για τις αγορές του αζερικού στρατιωτικού εξοπλισμού, η απουσία του από τη Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών και τα αιχμηρά δημοσιεύματα αζερικών μέσων ενημέρωσης αναδεικνύουν τις διαφωνίες μεταξύ δύο χωρών που επί δεκαετίες προβάλλουν το σύνθημα «ένα έθνος, δύο κράτη».
Το ζήτημα αναδεικνύει η τουρκική εφημερίδα Sözcü, η οποία σε δημοσιεύματά της την 1η Νοεμβρίου 2026 υποστηρίζει ότι η ένταση δεν έχει υποχωρήσει, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις των δύο ηγεσιών για τη στρατηγική σημασία της διμερούς συνεργασίας. Μάλιστα, σύμφωνα με την εφημερίδα, οι εξελίξεις απασχόλησαν και το BBC Türkçe, που εξέτασε τις τελευταίες διαφωνίες Άγκυρας–Μπακού.
«Είμαστε αδέλφια, όχι η τράπεζά σας»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 18 Οκτωβρίου στην αζερική ιστοσελίδα Day.az, την οποία η Sözcü χαρακτηρίζει φιλοκυβερνητική. Το δημοσίευμα έθεσε ευθέως το ζήτημα των οικονομικών προσδοκιών που, σύμφωνα με την αζερική πλευρά, διατυπώνονται από την Τουρκία.
Το μήνυμα ήταν σαφές: Το Αζερμπαϊτζάν θα εξακολουθήσει να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους επενδυτές και στενότερους συμμάχους της Τουρκίας, χωρίς όμως να αναλάβει τον ρόλο του οικονομικού της χρηματοδότη.
Στο άρθρο επισημαινόταν χαρακτηριστικά:
«Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε το Μπακού σε ένα νέο Κατάρ. Ο προϋπολογισμός του Αζερμπαϊτζάν δεν είναι αποθεματικό ταμείο της τουρκικής κυβέρνησης».
Η αναφορά στο Κατάρ δεν ήταν τυχαία. Το δημοσίευμα υπενθύμιζε την οικονομική υποστήριξη που είχε προσφέρει η Ντόχα στην Τουρκία το 2018, όταν η τουρκική οικονομία αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις.
Το Day.az παρέθεσε, επίσης, στοιχεία για τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων της κρατικής ενεργειακής εταιρείας SOCAR στην Τουρκία, καθώς και για τη δραστηριοποίηση τουρκικών επιχειρήσεων στα έργα ανοικοδόμησης του Καραμπάχ.
Η θέση του αζερικού μέσου συμπυκνώθηκε στη φράση: «Αδέλφια, ναι. Πορτοφόλι, όχι».
Πρόκειται για διατύπωση με ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς αμφισβητεί την αντίληψη ότι η στενή στρατηγική σχέση των δύο χωρών συνεπάγεται και απεριόριστη οικονομική στήριξη από το Μπακού προς την Άγκυρα.
Αλίεφ: «Πληρώσαμε μέχρι και την τελευταία σφαίρα»
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται και οι δηλώσεις του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν, Ιλχάμ Αλίεφ, σχετικά με τον στρατιωτικό εξοπλισμό της χώρας του.
Ο Αλίεφ επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι το Αζερμπαϊτζάν δεν οφείλει τη στρατιωτική του ισχύ σε δωρεάν βοήθεια άλλων χωρών.
«Δεν χρειαζόμαστε τη βοήθεια ή την προστασία κανενός. Ό,τι διαθέτουμε το αγοράσαμε με δικά μας χρήματα. Αγοράσαμε όλα τα όπλα μας, μέχρι και την τελευταία σφαίρα, στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς», ανέφερε, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα.
Οι δηλώσεις ερμηνεύθηκαν από τουρκικά μέσα ενημέρωσης ως έμμεση απάντηση σε όσους υπογραμμίζουν τον καθοριστικό ρόλο της τουρκικής στρατιωτικής υποστήριξης στις επιτυχίες του αζερικού στρατού στο Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για το Μπακού, το οποίο επιδιώκει να κατοχυρώσει την εικόνα μιας ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης, χωρίς να αμφισβητείται η δική του συμβολή στις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η απουσία από την Άγκυρα που προκάλεσε ερωτήματα
Νέες διαστάσεις στην αντιπαράθεση έδωσε η απουσία του Ιλχάμ Αλίεφ από τη 13η Σύνοδο του Οργανισμού Τουρκικών Κρατών, που πραγματοποιήθηκε στην Άγκυρα στις 29 και 30 Οκτωβρίου.
Παρά την προσωπική πρόσκληση που του είχε απευθύνει ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Αλίεφ δεν παρέστη στις εργασίες της Συνόδου. Το Αζερμπαϊτζάν εκπροσώπησε ο υπουργός Εξωτερικών Τζεϊχούν Μπαϊράμοφ.
Από αζερικής πλευράς προβλήθηκε ως αιτιολογία το ήδη προγραμματισμένο πρόγραμμα του προέδρου στο Μπακού. Ωστόσο, στον τουρκικό Τύπο η απουσία συνδέθηκε με τις διαφωνίες των προηγούμενων εβδομάδων.
Ο πρώην βουλευτής του AKP Σαμίλ Ταγιάρ διατύπωσε, μάλιστα, την εκτίμηση ότι η απόφαση Αλίεφ ενδεχομένως αποτελούσε απάντηση στην απουσία Ερντογάν από τη Σύνοδο CICA στο Μπακού, στις 15 Οκτωβρίου.
Η συγκεκριμένη ερμηνεία δεν έχει επιβεβαιωθεί επισήμως, αλλά αποτυπώνει τον προβληματισμό που έχει αναπτυχθεί σε τουρκικούς πολιτικούς κύκλους.
Η αντιπαράθεση για τη μαντίλα και οι κατηγορίες περί παρέμβασης
Πίσω από τις οικονομικές διαφωνίες βρίσκεται και μία πολιτική αντιπαράθεση που αφορά τον κοσμικό χαρακτήρα του αζερικού κράτους.
Οι περιορισμοί που εφαρμόστηκαν σε σχολεία του Αζερμπαϊτζάν σχετικά με τη χρήση της ισλαμικής μαντίλας προκάλεσαν αντιδράσεις από στελέχη του κυβερνώντος AKP στην Τουρκία.
Μεταξύ όσων επέκριναν την πολιτική του Μπακού ήταν ο τότε σύμβουλος της τουρκικής προεδρίας Οκτάι Σαράλ, ο οποίος ζήτησε την προστασία του δικαιώματος των μαθητριών στην εκπαίδευση.
Η αντίδραση από το Αζερμπαϊτζάν ήταν έντονη. Το κυβερνών κόμμα του Αλίεφ θεώρησε τις τουρκικές παρεμβάσεις απαράδεκτη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.
Σύμφωνα με τη Sözcü, το Μπακού προχώρησε ακόμη και στην απαγόρευση εισόδου 31 Τούρκων πολιτών, μεταξύ των οποίων ο επικεφαλής του Κόμματος Νέας Ευημερίας, Φατίχ Ερμπακάν.
Η αντιπαράθεση, επομένως, δεν περιορίζεται στις οικονομικές σχέσεις. Αγγίζει την εθνική κυριαρχία, τον κοσμικό χαρακτήρα του κράτους και τα όρια της πολιτικής επιρροής της Άγκυρας στο Αζερμπαϊτζάν.
Νέο μήνυμα Αλίεφ μέσω TikTok: «Κανείς δεν μπορεί να μας απειλήσει»
Στο ήδη επιβαρυμένο κλίμα ήρθε να προστεθεί μία ακόμη παρέμβαση του Ιλχάμ Αλίεφ μέσω κοινωνικών δικτύων.
Σύμφωνα με τη Sözcü, στον επίσημο λογαριασμό του Αζέρου προέδρου στο TikTok δημοσιεύθηκε βίντεο με ιδιαίτερα αυστηρό περιεχόμενο.
«Κανείς δεν μπορεί να μας ανταγωνιστεί. Κανείς δεν μπορεί να παίζει με την υπομονή του αζερικού λαού. Κανείς δεν μπορεί να μας απειλήσει. Αν το κάνει, θα πάρει το μάθημά του. Άλλωστε, έχουμε ήδη δώσει τέτοια μαθήματα», ήταν το μήνυμα που μεταδόθηκε.
Η τουρκική εφημερίδα συνδέει τη δημοσίευση με την επιδείνωση του κλίματος μεταξύ Άγκυρας και Μπακού, υποστηρίζοντας ότι οι έμμεσες δημόσιες τοποθετήσεις συνεχίζονται παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις περί φιλίας.
Ωστόσο, δεν προκύπτει από το δημοσίευμα ότι ο Αλίεφ απευθυνόταν συγκεκριμένα στην Τουρκία. Ο αποδέκτης του μηνύματος παραμένει αδιευκρίνιστος.
Η Άγκυρα αρνείται την ύπαρξη κρίσης
Παρά τα διαδοχικά δημοσιεύματα, η τουρκική κυβέρνηση επιμένει ότι οι σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν παραμένουν ισχυρές.
Ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, είχε απορρίψει στις 7 Οκτωβρίου τις αναφορές περί κρίσης, χαρακτηρίζοντάς τες αβάσιμες.
Υποστήριξε ότι τρίτες χώρες επιχειρούν να δημιουργήσουν προβλήματα στις σχέσεις Άγκυρας–Μπακού και διαβεβαίωσε ότι η συνεργασία των δύο κρατών θα συνεχιστεί.
Στις 21 Οκτωβρίου, Ερντογάν και Αλίεφ είχαν επίσης τηλεφωνική επικοινωνία, κατά την οποία συζήτησαν τις διμερείς σχέσεις και τις περιφερειακές εξελίξεις. Σύμφωνα με την επίσημη τουρκική ενημέρωση, ο Ερντογάν υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της συνεργασίας.
Παρά τις διαβεβαιώσεις, η αντιπαράθεση που αποτυπώνεται στα μέσα ενημέρωσης των δύο χωρών φέρνει στην επιφάνεια διαφορετικές αντιλήψεις για τη λειτουργία της στρατηγικής τους σχέσης.
Για το Μπακού, η στενή συμμαχία με την Τουρκία δεν πρέπει να μεταφράζεται σε πολιτική κηδεμονία ή σε υποχρέωση οικονομικής υποστήριξης. Από την πλευρά της Άγκυρας, η διατήρηση της συνεργασίας με το Αζερμπαϊτζάν παραμένει σημαντική για την πολιτική της στον Καύκασο, την ενεργειακή ασφάλεια και τις φιλοδοξίες της στον ευρύτερο τουρκικό κόσμο.
Το εάν οι τελευταίες τριβές θα αποκτήσουν μόνιμα χαρακτηριστικά παραμένει ανοιχτό. Προς το παρόν, η χαρακτηριστική φράση του αζερικού δημοσιεύματος, «Αδέλφια, ναι. Πορτοφόλι, όχι», αποτυπώνει μία πλευρά των διαφωνιών που έχουν αναδυθεί ανάμεσα στους δύο συμμάχους.