Την ανάγκη ρητών συμβατικών όρων για το υποθαλάσσιο καλώδιο, ώστε εταιρεία και πλοίο να μην απευθύνονται σε άλλη χώρα για άδεια, υπογράμμισε ο Σάββας Καλεντερίδης σε παρέμβασή του στο OPEN. Παράλληλα, άσκησε έντονη κριτική στους ελληνικούς χειρισμούς για τον Φεριντούν Σινιρλίογλου και ζήτησε να αξιοποιηθεί η ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας ως μοχλός πίεσης για τη θαλάσσια οριοθέτηση.
Το καλώδιο και οι όροι της σύμβασης
Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε το ποιος καθορίζει τις προϋποθέσεις υλοποίησης του έργου. Ο Σάββας Καλεντερίδης υποστήριξε ότι οι δεσμεύσεις για την ανάδοχο εταιρεία και το πλοίο έπρεπε να έχουν αποτυπωθεί εξαρχής στη σύμβαση, με σαφή πρόβλεψη να μην αναζητείται άδεια από άλλη χώρα.
«Έπρεπε να μπει όρος: άδεια μόνον από την Ελλάδα», ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε ότι, εάν δεν έχει συμπεριληφθεί τέτοιος όρος, αυτό, κατά την εκτίμησή του, είναι «εκ του πονηρού».
Αμφισβήτησε επίσης την εξήγηση ότι η μεταβίβαση του έργου σε γαλλικά συμφέροντα, όπως την περιέγραψε, συνδέεται με την αναγκαία τεχνογνωσία. Το επιχείρημά του ήταν ότι η ανάδοχος εταιρεία ήταν ήδη γαλλική και παρέμενε η ίδια. Έθεσε έτσι ζήτημα πολιτικής ευθύνης για τους όρους με τους οποίους προωθείται η υλοποίηση του καλωδίου.
Στην ερώτηση εάν η τελική πόντιση θα μπορούσε να θεωρηθεί ήττα του Ερντογάν, παρέπεμψε στην παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή το 2024. Κατά τη δική του αποτίμηση, η Ελλάδα τότε υποχώρησε και το κρίσιμο ερώτημα είναι τι θα απαιτήσει η Άγκυρα προκειμένου να μην επαναλάβει την ίδια ενέργεια.
Ο ίδιος συνέδεσε, επομένως, την αξιολόγηση της εξέλιξης του έργου με τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτό θα προχωρήσει.
Σινιρλίογλου: Κριτική για την ελληνική στήριξη στον ΟΑΣΕ
Ο Σάββας Καλεντερίδης άνοιξε την παρέμβασή του με την υποψηφιότητα του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ. Εξέφρασε έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Τούρκος διπλωμάτης να αναλάβει έναν θεσμικό ρόλο που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση του Κυπριακού και την ειρηνευτική παρουσία των Ηνωμένων Εθνών στο νησί.
Στο πλαίσιο αυτό επέκρινε την ελληνική στήριξη στην προηγούμενη ανάδειξή του στη γενική γραμματεία του ΟΑΣΕ, στο πλαίσιο της συνεννόησης που περιλάμβανε και την υποψηφιότητα της Μαρίας Τελαλιάν. Οι διορισμοί του Σινιρλίογλου και της Τελαλιάν ανακοινώθηκαν επισήμως από τον ΟΑΣΕ στις 6 Δεκεμβρίου 2024. osce.org
Ο αναλυτής στάθηκε στον προηγούμενο ρόλο του Σινιρλίογλου ως μόνιμου αντιπροσώπου της Τουρκίας στον ΟΗΕ και στην προώθηση των τουρκικών θέσεων για τις θαλάσσιες ζώνες και το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Διατύπωσε επίσης επικρίσεις για τη στάση που, όπως υποστήριξε, είχε τηρήσει η Τελαλιάν απέναντι στην αποστολή ελληνικών συντεταγμένων στον ΟΗΕ.
Επικαλούμενος πληροφορίες που είχε διαβάσει, ισχυρίστηκε ότι ο Τούρκος διπλωμάτης αξιοποίησε την παρουσία του στον ΟΑΣΕ και Τούρκους διπλωμάτες για την προετοιμασία της υποψηφιότητάς του στον ΟΗΕ.
Αναφέρθηκε ακόμη στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ως δυνητικά κρίσιμο και αξιόπιστο σύμμαχο της Ελλάδας. Παράλληλα, εξέφρασε διαφωνία με τον τρόπο που, κατά την περιγραφή του, συνδέθηκε η ελληνική στάση για την ηγεσία του ΟΗΕ με επενδυτικές υποσχέσεις. Η συνολική του κριτική αφορούσε την απουσία συνεκτικής στρατηγικής από την Αθήνα.
Πασαλιμάνι και παρουσία στο Ιόνιο
Αναφερόμενος στο Πασαλιμάνι της Αλβανίας, υποστήριξε ότι στη δεκαετία του 1990 είχε προταθεί στην Ελλάδα να εκσυγχρονίσει και να χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις, χωρίς η πρόταση να αξιοποιηθεί.
Κατά την εκτίμησή του, η δυνατότητα τουρκικών πολεμικών πλοίων να ελλιμενίζονται εκεί αποσκοπεί και στην υποχρέωση του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού να κατανέμει δυνάμεις στο Ιόνιο. Επισήμανε ότι μια τέτοια εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις για τον ελληνικό στόλο.
Το ευρωπαϊκό χαρτί απέναντι στην Αλβανία
Στην καταληκτική του τοποθέτηση συνέδεσε την τουρκική παρουσία σε Λιβύη και Αλβανία με κίνδυνο περικύκλωσης της Ελλάδας. Όπως υποστήριξε, οι εξελίξεις στη Λιβύη δεν αφορούν μόνο το μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών, αλλά και την αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.
«Έχουμε στα χέρια μας το υπερόπλο που λέγεται Ευρώπη», σημείωσε, ζητώντας αξιοποίηση της ελληνικής θέσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ειδικά για την Αλβανία, πρότεινε η Αθήνα να θέσει σαφείς προϋποθέσεις στην ευρωπαϊκή της πορεία: υπογραφή συνυποσχετικού, έκδοση δικαστικής απόφασης για τη θαλάσσια οριοθέτηση και διασφάλιση της αποδοχής της από την αλβανική πλευρά, περιλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Εκτίμησε ότι μια δικαστική κρίση για την επήρεια των Διαποντίων Νήσων θα ενίσχυε την ελληνική επιχειρηματολογία απέναντι στις τουρκικές θέσεις για το Αιγαίο. Ζήτησε, τέλος, συζήτηση για συγκεκριμένες νομικές, διπλωματικές και στρατιωτικές ενέργειες στις οποίες μπορεί να προχωρήσει η Ελλάδα.