Τον κίνδυνο να αξιοποιήσει η Τουρκία τη σχεδιαζόμενη ενημέρωση μέσω Γαλλίας για τις έρευνες του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου ως επιχείρημα αναγνώρισης δικαιοδοσίας της στην Ανατολική Μεσόγειο επισήμανε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης. Μιλώντας στη Βασιλική Πολίτου, στον Θήτα FM 107,1, άσκησε κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας, στην αντιμετώπιση του τουρκολιβυκού μνημονίου και στην ανάγνωση της αιγυπτιακής στάσης.
Υπέρ της διασύνδεσης, με προειδοποίηση για τους χειρισμούς
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης ξεκαθάρισε εξαρχής ότι υποστηρίζει την ηλεκτρική διασύνδεση. Τη χαρακτήρισε γεωπολιτικό πρόγραμμα που μπορεί να ωφελήσει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ και να δημιουργήσει νέα δεδομένα στις σχέσεις τους με τις χώρες της περιοχής, εφόσον δεν εγκλωβιστεί στη διαφθορά και στη μικροπολιτική.
Η ένστασή του επικεντρώθηκε στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να ξεπεραστούν οι τουρκικές αντιδράσεις. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να συνδέσει τη διέλευση του καλωδίου με την αποδοχή δικών της αξιώσεων επί της υφαλοκρηπίδας.
Υποστήριξε ότι, για το συγκεκριμένο είδος ερευνών που περιέγραψε, δεν προκύπτει τουρκικό δικαίωμα αδειοδότησης ή απαίτησης ενημέρωσης, ακόμη και στις περιοχές όπου προβάλλονται αμφισβητήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, επέκρινε την επιλογή της γαλλικής διαμεσολάβησης, θεωρώντας ότι η Αθήνα επιχειρεί να αποφύγει τόσο την κρίση με την Τουρκία όσο και το εσωτερικό πολιτικό κόστος μιας απευθείας γνωστοποίησης.
Οι δύο κίνδυνοι: Σιωπηρή αποδοχή και estoppel
Ο αναλυτής εστίασε σε δύο νομικές έννοιες: τη σιωπηρή αποδοχή και το estoppel, τις οποίες παρουσίασε ως πιθανούς κινδύνους που πρέπει να συνεκτιμηθούν πριν επιλεγεί η τελική διαδικασία.
Στην πρώτη περίπτωση, υποστήριξε ότι η ελληνική συναίνεση σε γαλλική ενημέρωση της Τουρκίας θα μπορούσε να προβληθεί από την Άγκυρα ως έμμεση αποδοχή της αξίωσής της να έχει λόγο στις εργασίες.
Στη δεύτερη, περιέγραψε το ενδεχόμενο η Τουρκία να επικαλεστεί αντιφατική ελληνική συμπεριφορά. Να ισχυριστεί, δηλαδή, ότι η Ελλάδα αποδέχθηκε, μέσω τρίτου, μια διαδικασία από την οποία ωφελήθηκε για την προώθηση του έργου και στη συνέχεια αρνήθηκε τις συνέπειες που η τουρκική πλευρά θα επιχειρούσε να της αποδώσει.
Κατά τον Χαραλαμπίδη, μια τέτοια επιχειρηματολογία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε μελλοντική συζήτηση για θαλάσσιες οριοθετήσεις ή σε δικαστική αντιπαράθεση. Η προειδοποίησή του αφορά την πιθανή αξιοποίηση της διαδικασίας από την Τουρκία και όχι διαπίστωση ότι έχει ήδη αναγνωριστεί τουρκική δικαιοδοσία.
Η κυβερνητική θέση είναι διαφορετική. Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ του CNN Greece, η σχεδιαζόμενη διαδικασία αφορά απλή ενημέρωση των σχετιζόμενων κρατών και όχι αίτημα αδείας, με την Αθήνα να υποστηρίζει ότι η γνωστοποίηση δεν παράγει νομικές συνέπειες. Το ακριβές περιεχόμενο της επικοινωνίας βρίσκεται, επομένως, στο επίκεντρο της συζήτησης.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Κριτική για κινήσεις «κατόπιν εορτής»
Στο δεύτερο μέρος της συνέντευξης, ο Χαραλαμπίδης αναφέρθηκε στην έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή, εξέλιξη που έχει καταγραφεί και σε σχετικό ρεπορτάζ της ΕΡΤ.
Η κριτική του επικεντρώθηκε στην αποτυχία αποτροπής αυτής της εξέλιξης και στην προηγούμενη ελληνική προσέγγιση προς την ανατολική Λιβύη και τον Χαλίφα Χαφτάρ. Υποστήριξε ότι η Αθήνα είχε επενδύσει σε αυτό το στρατόπεδο, χωρίς να κατορθώσει να εμποδίσει την προσέγγισή του με την Τουρκία.
Αξιολόγησε θετικά την ανάδειξη του ζητήματος στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αλλά έθεσε ως ουσιαστικό κριτήριο το αποτέλεσμα στο πεδίο. Κατά την άποψή του, οι διπλωματικές παρεμβάσεις δεν αρκούν εάν δεν επιτρέπουν στην Ελλάδα να ασκεί στην πράξη τα δικαιώματα που επικαλείται.
Έκανε, μάλιστα, παραλληλισμό με το ψευδοκράτος στην κατεχόμενη Κύπρο, ως παράδειγμα παράνομης κατάστασης που εξακολουθεί να υφίσταται. Με αυτή την αναφορά θέλησε να υπογραμμίσει τον κίνδυνο παγίωσης τετελεσμένων, παρά τη συνεχιζόμενη απόρριψή τους.
Το κεντρικό ερώτημα που έθεσε ήταν εάν η Ελλάδα μπορεί να πραγματοποιεί έρευνες και να αναπτύσσει δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές όπου επικαλείται δικαιώματα ή εάν οι τουρκικές παρεμβάσεις εξακολουθούν να εμποδίζουν την άσκησή τους.
Αίγυπτος: Η στήριξη περνά μέσα από τα συμφέροντά της
Για την Αίγυπτο, ο Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι οι αντιδράσεις της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο πρέπει να εξετάζονται και υπό το πρίσμα των δικών της θαλάσσιων συμφερόντων.
Εκτίμησε ότι το Κάιρο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη θέση του για να αποκομίσει οφέλη από τις περιφερειακές ισορροπίες. Αναφέρθηκε σε τουρκική προσφορά περίπου 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων θαλάσσιας περιοχής προς την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι μέρος των προβαλλόμενων ωφελημάτων αφορά ελληνικά και κυπριακά δικαιώματα.
Στο ίδιο πλαίσιο επικαλέστηκε ποσοστά 2% για την ελληνική και 17,5% για την κυπριακή πλευρά, χωρίς να αναπτύξει στη συνέντευξη τον υπολογισμό ή την ακριβή γεωγραφική βάση αυτών των μεγεθών.
Επισήμανε επίσης τη στρατιωτική συνεργασία Αιγύπτου–Τουρκίας, αναφερόμενος σε ναυτικές δραστηριότητες και ασκήσεις στην περιοχή της Αλεξάνδρειας.
«Δεν λέω ότι είναι εχθρός μας η Αίγυπτος», διευκρίνισε. Το επιχείρημά του ήταν ότι η σύγκλιση σε ορισμένα ζητήματα δεν εξαλείφει τις διαφορετικές επιδιώξεις κάθε χώρας και ότι οι σχέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα συμφέροντα και τις συγκεκριμένες πράξεις.
Η αμφισβήτηση των «ήρεμων νερών»
Κλείνοντας, ο Χαραλαμπίδης επανήλθε στην πολιτική των «ήρεμων νερών», υποστηρίζοντας ότι η εικόνα αποκλιμάκωσης δεν εμπόδισε την Τουρκία να συνεχίσει την προώθηση των διεκδικήσεών της.
Συνέδεσε αυτή την κριτική με τις εξελίξεις στη Λιβύη και με το καλώδιο, προειδοποιώντας ότι οι χειρισμοί για την υλοποίηση της διασύνδεσης χρειάζονται προσοχή, ώστε να μη δώσουν στην Άγκυρα πρόσθετα επιχειρήματα.
Επανέλαβε ότι υποστηρίζει το έργο και ότι σκοπός των επισημάνσεών του είναι η πρόληψη δυσμενών εξελίξεων για την Ελλάδα και την Κύπρο.