Εκστρατεία με στόχο να εμποδιστεί οποιαδήποτε μελλοντική μεταφορά αμερικανικών μαχητικών F-35 στην Τουρκία ενεργοποιούν δύο κορυφαίες οργανώσεις της ελληνικής και κυπριακής Ομογένειας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο πρόεδρος της Διεθνούς Συντονιστικής Επιτροπής «Δικαιοσύνη για την Κύπρο» – PSEKA, Φίλιπ Κρίστοφερ, και ο πρόεδρος της Συντονισμένης Προσπάθειας των Ελλήνων, Άντριου Ε. Μανάτος, απευθύνουν έκκληση προς τους Αμερικανούς γερουσιαστές και τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων να μην επιτρέψουν την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.
Στην επίσημη ανακοίνωση της PSEKA, η οποία δημοσιεύτηκε με αφορμή την 52η επέτειο της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, η ενδεχόμενη παραχώρηση του προηγμένου αμερικανικού μαχητικού στην Άγκυρα χαρακτηρίζεται «σαφής και υπαρκτός κίνδυνος».
Οι δύο ομογενειακοί παράγοντες προειδοποιούν ότι μια τέτοια απόφαση δεν θα αποτελούσε απλώς μία εμπορική συμφωνία ή μια κίνηση εξομάλυνσης των αμερικανοτουρκικών σχέσεων. Θα μετέβαλλε την ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο, θα αύξανε την πίεση προς την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία και θα δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους διαρροής της τεχνολογίας του F-35 προς ανταγωνιστές των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η Κύπρος ως ιστορική προειδοποίηση
Η ανακοίνωση συνδέει άμεσα τη σημερινή συζήτηση για τα F-35 με την τουρκική εισβολή της 20ής Ιουλίου 1974.
Ο Φίλιπ Κρίστοφερ και ο Άντριου Μανάτος υπενθυμίζουν ότι η Τουρκία χρησιμοποίησε αμερικανικής κατασκευής οπλικά συστήματα κατά την εισβολή στην Κυπριακή Δημοκρατία, παρά τους περιορισμούς που συνόδευαν την παραχώρησή τους.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, περισσότεροι από 5.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν, αιχμάλωτοι εκτελέστηκαν, μεταξύ των θυμάτων περιλαμβάνονταν πέντε Αμερικανοί πολίτες και περισσότερο από το ένα τρίτο της Κύπρου παραμένει υπό παράνομη τουρκική κατοχή.
Οι συντάκτες της επιστολής παρουσιάζουν το προηγούμενο της Κύπρου ως απάντηση στο επιχείρημα ότι η Τουρκία, ως μέλος του ΝΑΤΟ, θα χρησιμοποιούσε τα F-35 αποκλειστικά για αμυντικούς και συμμαχικούς σκοπούς.
Υποστηρίζουν ότι η Άγκυρα έχει ήδη παραβιάσει στο παρελθόν δεσμεύσεις τελικής χρήσης αμερικανικού στρατιωτικού υλικού. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι δεν υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις πως ένα νέο προηγμένο οπλικό σύστημα δεν θα χρησιμοποιηθεί για την προώθηση των αναθεωρητικών σχεδιασμών της Τουρκίας.
Επιστολή σε γερουσιαστές και βουλευτές
Η επιστολή προς τα μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου φέρει τον τίτλο «Η ψήφος για τα F-35» και απευθύνεται ιδιαίτερα στους νομοθέτες που εκλέγονται σε περιφέρειες με ισχυρή ελληνοαμερικανική παρουσία.
Το μήνυμα προς τους Αμερικανούς πολιτικούς είναι σαφές: μία θετική ψήφος για την παραχώρηση F-35 στην Τουρκία θα ερμηνευθεί από την Ομογένεια ως αποδοχή των κινδύνων που δημιουργεί η πολιτική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Οι οργανώσεις καλούν παράλληλα όλους τους ελληνικούς και κυπριακούς φορείς στις ΗΠΑ να κινητοποιηθούν, να ενημερώσουν τα μέλη του Κογκρέσου και να οργανώσουν συντονισμένη εκστρατεία κατά της μεταφοράς προηγμένης στρατιωτικής τεχνολογίας στην Άγκυρα.
Ο κίνδυνος διαρροής της τεχνολογίας
Κεντρικό σημείο της επιχειρηματολογίας αποτελεί η αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400 από την Τουρκία.
Η Ουάσιγκτον απέβαλε την Άγκυρα από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, κρίνοντας ότι η παράλληλη παρουσία των S-400 και του αμερικανικού μαχητικού θα μπορούσε να επιτρέψει στη Ρωσία να συλλέξει κρίσιμα δεδομένα για τα ίχνη, τους αισθητήρες και τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας του αεροσκάφους.
Η απαγόρευση δεν αποτελεί μόνο πολιτική επιλογή. Το αμερικανικό Κογκρέσο έχει θεσπίσει διάταξη που απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να κατέχει τους S-400 και τα συνδεδεμένα εξαρτήματά τους, όπως καταγράφει σχετική έκθεση της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου.
Στην επιστολή τίθεται ευθέως το ερώτημα εάν μπορεί να υπάρξει εμπιστοσύνη ότι ευαίσθητες πληροφορίες για το F-35 δεν θα καταλήξουν στη Μόσχα, στο Πεκίνο, στην Τεχεράνη ή στην Πιονγιάνγκ.
Οι συντάκτες επικαλούνται ακόμη τις στρατιωτικές επαφές της Τουρκίας με την Κίνα, τις ενισχυμένες εμπορικές σχέσεις της με τη Ρωσία μετά την εισβολή στην Ουκρανία και την άρνηση της Άγκυρας να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Οι σχέσεις με τη Χαμάς και η σύγκρουση με το Ισραήλ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη σχέση της κυβέρνησης Ερντογάν με τη Χαμάς και στη δραματική επιδείνωση των σχέσεων Τουρκίας–Ισραήλ.
Η επιστολή συγκεντρώνει εκτιμήσεις αναλυτών και δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία η Κωνσταντινούπολη έχει λειτουργήσει ως ασφαλές πολιτικό και οργανωτικό κέντρο για στελέχη της Χαμάς.
Υπενθυμίζεται ακόμη ότι, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, ο Ερντογάν αρνήθηκε να χαρακτηρίσει τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, υποδέχθηκε στελέχη της και διατήρησε στενούς διαύλους επικοινωνίας με την πολιτική ηγεσία της.
Οι δύο ομογενειακές οργανώσεις θέτουν έτσι ένα κρίσιμο ερώτημα προς το Κογκρέσο: κατά πόσο μία χώρα με αυτές τις σχέσεις και με τόσο επιθετική ρητορική εναντίον του Ισραήλ μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστος χρήστης του πλέον προηγμένου αμερικανικού μαχητικού.
«Γαλάζια Πατρίδα» και απειλές κατά της Ελλάδας
Στο επίκεντρο της επιστολής βρίσκεται και η πολιτική της Τουρκίας απέναντι στην Ελλάδα.
Οι συντάκτες υπενθυμίζουν την απειλητική διατύπωση του Ερντογάν ότι οι τουρκικές δυνάμεις «μπορεί να έρθουν ξαφνικά ένα βράδυ», η οποία είχε ερμηνευτεί ως ευθεία στρατιωτική προειδοποίηση προς την Αθήνα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», μέσω του οποίου η Άγκυρα προβάλλει μαξιμαλιστικές διεκδικήσεις σε βάρος των ελληνικών και κυπριακών θαλάσσιων ζωνών, αμφισβητεί την επήρεια των ελληνικών νησιών και επιχειρεί να περιορίσει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η παραχώρηση των F-35 στην Τουρκία, προειδοποιούν οι Κρίστοφερ και Μανάτος, θα αφαιρούσε από την Ελλάδα ένα από τα σημαντικότερα ποιοτικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα που αποκτά με την ένταξή της στο πρόγραμμα του μαχητικού πέμπτης γενιάς.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ενθαρρύνει την τουρκική αναθεωρητική πολιτική, καθιστώντας πιθανότερη μία νέα κρίση στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η μάχη μεταφέρεται στο Κογκρέσο
Το ζήτημα των F-35 βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης για τη μελλοντική θέση της Τουρκίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Άγκυρα επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα, την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την παραλαβή των αεροσκαφών που είχε ήδη παραγγείλει. Το βασικό εμπόδιο παραμένει η κατοχή των ρωσικών S-400 και η δυσπιστία ισχυρής μερίδας του Κογκρέσου απέναντι στον Ερντογάν.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, όμως, το θέμα δεν περιορίζεται στη σύγκρουση F-35 και S-400. Αφορά την πιθανότητα ένα κράτος που διατηρεί κατοχικό στρατό στην Κύπρο, προβάλλει απειλές κατά της ελληνικής κυριαρχίας και εφαρμόζει αναθεωρητική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο να αποκτήσει ένα από τα ισχυρότερα όπλα του δυτικού οπλοστασίου.
Η πρωτοβουλία των Φίλιπ Κρίστοφερ και Άντριου Μανάτου επιχειρεί να καταστήσει αυτό ακριβώς το ζήτημα μέρος του πολιτικού κόστους που θα κληθεί να υπολογίσει κάθε Αμερικανός νομοθέτης πριν από οποιαδήποτε ψηφοφορία.
Το μήνυμα της Ομογένειας είναι ότι η Κύπρος του 1974 δεν αποτελεί μόνο ιστορική μνήμη. Αποτελεί προειδοποίηση για το τι μπορεί να συμβεί όταν προηγμένα αμερικανικά όπλα παραχωρούνται χωρίς αποτελεσματικές εγγυήσεις σε μια Τουρκία που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την ισχύ ως εργαλείο επιβολής τετελεσμένων.