Ο Ερντογάν ανεβάζει την ένταση – Η «Ασπίδα του Αχιλλέα», το Καστελλόριζο και η μάχη των χαρτών
Στην απότομη κλιμάκωση της τουρκικής ρητορικής απέναντι στην Ελλάδα, στην παρουσία του ερευνητικού σκάφους «TÜBİTAK Marmara» ανατολικά του Καστελλορίζου και στις αντιδράσεις που προκαλεί στην Άγκυρα η ενίσχυση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας επικεντρώθηκε η εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια.
Όπως επισήμανε ο παρουσιαστής, οι νέες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τις οποίες απαίτησε από την Ελλάδα να εγκαταλείψει τον «λάθος δρόμο» και να σταματήσει να εξοπλίζει τα νησιά του Αιγαίου, δεν αποτελούν ένα μεμονωμένο φραστικό επεισόδιο. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη τουρκική εκστρατεία πίεσης, η οποία εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε διπλωματικό, επιχειρησιακό, επικοινωνιακό και ψηφιακό επίπεδο.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας συνέδεσε την επίθεση του Τούρκου προέδρου με την ανησυχία που προκαλεί στην Άγκυρα η «Ασπίδα του Αχιλλέα», η νέα αντιαεροπορική και αντιπυραυλική αρχιτεκτονική που προωθεί η Αθήνα σε συνεργασία με το Ισραήλ. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Τουρκία δεν επιθυμεί απέναντί της μια Ελλάδα στρατιωτικά ισχυρή, με θωρακισμένα νησιά, σύγχρονα μαχητικά, νέες φρεγάτες και δυνατότητα αντιμετώπισης πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
«Αυτό που φοβίζει την Τουρκία είναι η δύναμη πυρός στα νησιά, η στρατηγική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ και η νέα αμυντική πραγματικότητα που δημιουργείται στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο», ήταν το βασικό συμπέρασμα της εκπομπής.
Επιστροφή στις «γκρίζες ζώνες»
Η ρητορική Ερντογάν συνοδεύθηκε, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, από τουρκική διακοίνωση προς την Αθήνα. Η Άγκυρα φέρεται να εκφράζει αντιρρήσεις για τις ελληνικές πρωτοβουλίες στο Αιγαίο, επαναφέροντας το γνωστό αναθεωρητικό αφήγημα περί νησίδων και βραχονησίδων των οποίων η κυριαρχία, κατά τους τουρκικούς ισχυρισμούς, δεν έχει μεταβιβαστεί στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.
Ο παρουσιαστής υπογράμμισε ότι η Τουρκία δεν περιορίζεται πλέον σε τεχνικές ή περιβαλλοντικές ενστάσεις, αλλά επιχειρεί να συνδέσει ακόμη και τα θαλάσσια πάρκα με ζητήματα κυριαρχίας, θαλάσσιων συνόρων και αποστρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δραστηριότητα του «TÜBİTAK Marmara» νοτιοανατολικά του Καστελλορίζου. Η εκπομπή ανέφερε ότι η περιοχή που δέσμευσε η Άγκυρα για έρευνες επικαλύπτει τμήματα ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ενώ οι ελληνικές Αρχές βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή.
Μέχρι την ώρα της εκπομπής, όπως διευκρίνισε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας, το τουρκικό σκάφος δεν είχε εισέλθει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Προειδοποίησε, όμως, ότι μια τέτοια κίνηση δεν πρέπει να μείνει χωρίς έμπρακτη απάντηση, καθώς θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο τετελεσμένο, αντίστοιχο με την τακτική που ακολουθεί διαχρονικά η Τουρκία: μικρά και προσεκτικά υπολογισμένα βήματα, τα οποία σταδιακά μετατρέπονται σε επιχειρησιακή «κανονικότητα».
Κατά την εκπομπή, το «TÜBİTAK Marmara» χρησιμοποιείται για να μεταφερθεί ο νέος τουρκικός θαλάσσιος χάρτης από το επίπεδο των ανακοινώσεων στο πεδίο. Ανοιχτό παραμένει, επίσης, το ερώτημα για το ακριβές αντικείμενο των ερευνών του: εάν πρόκειται για καθαρά επιστημονική–ωκεανογραφική δραστηριότητα ή για έρευνα που συνδέεται με τον βυθό και την υφαλοκρηπίδα.
«Ψηφιακό τετελεσμένο» στο MarineTraffic
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην απεικόνιση της περιοχής γύρω από το Καστελλόριζο στην πλατφόρμα MarineTraffic. Σύμφωνα με την εκπομπή, στον ψηφιακό χάρτη εμφανιζόταν η ονομασία «Fethiye Marine National Park», δηλαδή ο χαρακτηρισμός που χρησιμοποιεί η Τουρκία για το μονομερώς ανακηρυγμένο θαλάσσιο πάρκο μεταξύ Φετιγιέ και Καστελλορίζου.
Η συγκεκριμένη ένδειξη δεν παράγει διεθνές δίκαιο, δεν μεταβάλλει τα θαλάσσια σύνορα και ασφαλώς δεν δημιουργεί κυριαρχικά δικαιώματα για την Τουρκία. Μπορεί, όμως, να καλλιεργήσει διεθνώς την εντύπωση ότι μία μονομερής τουρκική αξίωση αποτελεί ήδη αποδεκτή πραγματικότητα.
Πρόκειται, όπως τονίστηκε, για τη «μάχη των χαρτών, των ονομασιών και της ψηφιακής κανονικότητας». Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας κάλεσε τις ελληνικές Αρχές να παρέμβουν άμεσα προς την πλατφόρμα, ώστε να αποτραπεί η παγίωση μιας παραπλανητικής εικόνας.
Η αθόρυβη επίσκεψη Καλίν στην Αθήνα
Ένα ακόμη θέμα που παρουσιάστηκε ήταν η επίσκεψη του επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών ΜΙΤ, Ιμπραχίμ Καλίν, στην Αθήνα και οι επαφές του με τον διοικητή της ΕΥΠ, Θεμιστοκλή Δεμίρη.
Στην επίσημη ατζέντα φέρεται να βρέθηκαν η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, η παράνομη μετανάστευση, η διακίνηση ναρκωτικών και η δράση εκατοντάδων Τούρκων κακοποιών στην Ελλάδα, οι οποίοι συνδέονται με εγκληματικές οργανώσεις της γειτονικής χώρας.
Ο παρουσιαστής εκτίμησε, ωστόσο, ότι πίσω από την επίσκεψη μπορεί να υπάρχει ένα ευρύτερο παρασκήνιο. Διευκρίνισε ότι πρόκειται για προσωπική πολιτική εκτίμηση και όχι για διασταυρωμένη πληροφορία, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο ο Καλίν να μετέφερε μηνύματα της τουρκικής ηγεσίας για τις ελληνοϊσραηλινές σχέσεις, τους ελληνικούς εξοπλισμούς και τις κινήσεις της Αθήνας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πηγαίος κώδικας που ανησυχεί την Τουρκία
Σημαντικό τμήμα της εκπομπής αφιερώθηκε στις τουρκικές αναλύσεις για την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Όπως επισημάνθηκε, η μεγαλύτερη ανησυχία της Άγκυρας δεν αφορά μόνο την απόκτηση ισραηλινών οπλικών συστημάτων, αλλά και το ενδεχόμενο πρόσβασης της Ελλάδας στην τεχνογνωσία και στον πηγαίο κώδικά τους.
Μια τέτοια δυνατότητα θα επέτρεπε στην Αθήνα να προσαρμόζει το λογισμικό διοίκησης, τη διασύνδεση αισθητήρων, τους αλγορίθμους και τις διαδικασίες εμπλοκής στις ιδιαίτερες ανάγκες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Αυτό, σύμφωνα με την εκπομπή, θα σήμαινε αυξημένη τεχνολογική και επιχειρησιακή αυτονομία για την Ελλάδα.
Τουρκικά μέσα και αναλυτές παρουσιάζουν, πλέον, τη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ ως μια «αλυσίδα περικύκλωσης» της Τουρκίας. Στην ίδια εικόνα εντάσσουν την απόκτηση των Rafale, την αναβάθμιση των F-16 σε επίπεδο Viper, την προοπτική των F-35, τις φρεγάτες FDI, τις υπό συζήτηση Bergamini και τα νέα πυραυλικά συστήματα.
Από το Αιγαίο μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό
Η εκπομπή παρουσίασε, επίσης, αναλύσεις από την Ινδία για τη δημιουργία ενός νέου στρατηγικού σχήματος με τη συμμετοχή της Ινδίας, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ. Το αποκαλούμενο «Med Quad» προβάλλεται ως απάντηση στη στενή στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας και Πακιστάν.
Η Άγκυρα ενισχύει το Ισλαμαμπάντ με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και ναυτικές συνεργασίες, ενώ διευρύνει την παρουσία της στο Μπανγκλαντές και στις Μαλδίβες. Το Νέο Δελχ, από την πλευρά του, φαίνεται να αναζητεί στρατηγικό βάθος στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω της συνεργασίας με την Αθήνα, τη Λευκωσία και την Ιερουσαλήμ.
Το μήνυμα των συγκεκριμένων αναλύσεων είναι σαφές: εάν η Τουρκία παρεμβαίνει στο Κασμίρ και ενισχύει το Πακιστάν, η Ινδία μπορεί να απαντήσει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι κοινές ασκήσεις, οι συζητήσεις για το πυραυλικό σύστημα BrahMos και ο οικονομικός διάδρομος IMEC.
Η Άγκυρα μένει εκτός Γάζας
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, επισημαίνοντας ότι το Ισραήλ εμφανίζεται αποφασισμένο να αποκλείσει την Τουρκία και το Κατάρ από οποιονδήποτε ρόλο ασφαλείας στη μεταπολεμική Γάζα.
Παράλληλα, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος στις επαφές ασφαλείας μεταξύ Ισραήλ και Συρίας, ενώ παραμένουν οι ισραηλινές ενστάσεις για τη δημιουργία τουρκικών στρατιωτικών βάσεων στο συριακό έδαφος.
Κατά την εκπομπή, ο αποκλεισμός της Τουρκίας από την επόμενη ημέρα στη Γάζα περιορίζει σημαντικά τα διπλωματικά περιθώρια του Ερντογάν, ο οποίος επιδιώκει να χρησιμοποιήσει τις σχέσεις του με τη Χαμάς ως μέσο απόκτησης περιφερειακού ρόλου.
Το φθινόπωρο των κρίσιμων αποφάσεων
Ο παρουσιαστής προειδοποίησε ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε ένα ιδιαίτερα θερμό γεωπολιτικό φθινόπωρο. Τα θαλάσσια πάρκα, η δραστηριότητα γύρω από το Καστελλόριζο, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και η αναμενόμενη τουρκική νομοθετική κίνηση για τη «Γαλάζια Πατρίδα» συγκροτούν ένα πλέγμα αλληλένδετων προκλήσεων.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα ενισχύει τη θέση της με την ελληνοϊσραηλινή συνεργασία, τα νέα οπλικά συστήματα και την αναβάθμιση του Πολεμικού Ναυτικού. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη φρεγάτα «Νέαρχος», η οποία, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, εισέρχεται στην τελική φάση δοκιμών πριν από την παράδοσή της.
Το τελικό μήνυμα της εκπομπής ήταν ότι η αποτροπή δεν εξασφαλίζεται μόνο με την αγορά σύγχρονων όπλων. Απαιτεί πολιτική αποφασιστικότητα, εγρήγορση και ξεκάθαρη βούληση να μην επιτραπεί στην Τουρκία να δημιουργήσει νέα τετελεσμένα, είτε στη θάλασσα είτε στους χάρτες είτε στο πεδίο της διεθνούς πληροφόρησης.