Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, τη στάση της Τουρκίας και τον ρόλο της Γαλλίας έθεσε ο Σάββας Καλεντερίδης, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική». Ο αναλυτής υποστήριξε ότι η Αθήνα δεν είχε προετοιμαστεί για το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης στην υπόθεση του καλωδίου, ενώ χαρακτήρισε ιδιαίτερα σημαντική την ισραηλινή αντίδραση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, εξηγώντας ότι πίσω από αυτή βρίσκονται συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η Τουρκία στρατιωτικοποίησε την κρίση και η Ελλάδα υποχώρησε»
Στην παρέμβασή του στη «Ναυτεμπορική», ο Σάββας Καλεντερίδης κλήθηκε αρχικά να σχολιάσει τις δηλώσεις του πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο σχετικά με την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου.
Ο αναλυτής αναφέρθηκε στο ιστορικό του έργου, υπενθυμίζοντας ότι ο ΑΔΜΗΕ απέκτησε τον έλεγχό του από τον Κύπριο επιχειρηματία Νάσο Κτωρίδη και επιχείρησε να προχωρήσει στις εργασίες το καλοκαίρι του 2024.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η τουρκική αντίδραση στην περιοχή της Κάσου δεν αποτέλεσε μια συνηθισμένη διπλωματική διαφωνία, αλλά μια συνειδητή επιλογή στρατιωτικοποίησης της κρίσης.
Όπως εξήγησε, όταν μια χώρα στρατιωτικοποιεί μια κρίση, έχει προετοιμάσει εναλλακτικά σενάρια κλιμάκωσης. Εάν η άλλη πλευρά αντιδράσει, μπορεί να αποστείλει πρόσθετες στρατιωτικές δυνάμεις, μετατρέποντας μια περιορισμένη αντιπαράθεση σε ευρύτερη στρατιωτική κρίση, με κίνδυνο ακόμη και πολεμικής σύγκρουσης.
Κατά τον Καλεντερίδη, αυτό ακριβώς επιδίωξε η Άγκυρα το 2024, αποστέλλοντας πέντε πολεμικά πλοία στην περιοχή.
«Η Ελλάδα, επειδή δεν ήταν έτοιμη να αντιμετωπίσει μια τέτοια κατάσταση, έκανε πίσω, υποχώρησε», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Πρόσθεσε ότι ανάλογη κατάσταση δημιουργήθηκε και σε μεταγενέστερη προσπάθεια συνέχισης των εργασιών από την πλευρά της Κρήτης, όταν η Τουρκία απέστειλε φρεγάτα, επιδεικνύοντας εκ νέου την πρόθεσή της να παρέμβει στρατιωτικά.
Τα ερωτήματα για τη γαλλική εμπλοκή
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο αναλυτής στη μεταβολή του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του έργου, όπως την περιέγραψε κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του.
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η ελληνική πλευρά μεταβίβασε το μεγαλύτερο μέρος της συμμετοχής της σε γαλλικά συμφέροντα, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η συγκεκριμένη επιλογή ενδέχεται να συνδέεται με την προσπάθεια μεταφοράς της ευθύνης για μια πιθανή νέα κρίση.
«Η ερμηνεία που δίνω εγώ είναι ότι το δώσαμε στους Γάλλους για να φάνε το μουτζούρη οι Γάλλοι», είπε, διευκρινίζοντας ότι πρόκειται για τη δική του ερμηνεία των εξελίξεων.
Το βασικό ερώτημα που έθεσε είναι τι έχει αλλάξει από το 2024 ώστε η Τουρκία να επιτρέψει σήμερα την ολοκλήρωση των εργασιών, ενώ προηγουμένως είχε επιδείξει αποφασιστικότητα να τις εμποδίσει.
Αμφισβήτησε, μάλιστα, ότι η εμπλοκή της Γαλλίας αρκεί από μόνη της για να μεταβάλει τους τουρκικούς σχεδιασμούς.
Αναφέρθηκε στην εσωτερική πολιτική κατάσταση της Γαλλίας και στην αποδυνάμωση της πολιτικής επιρροής του Εμανουέλ Μακρόν, εκτιμώντας ότι δεν είναι αυτονόητη η προθυμία του Παρισιού να εμπλακεί σε στρατιωτική αντιπαράθεση με την Τουρκία για το συγκεκριμένο έργο.
«Αυτοπαγιδευτήκαμε – Έπρεπε να είμαστε έτοιμοι για όλα τα σενάρια»
Το κεντρικό επιχείρημα του Σάββα Καλεντερίδη ήταν ότι η Ελλάδα όφειλε να έχει προετοιμαστεί για κάθε πιθανή τουρκική αντίδραση προτού προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου.
Κατά την άποψή του, η ελληνική κυβέρνηση θα έπρεπε να είχε εξετάσει εξαρχής το ενδεχόμενο η Άγκυρα να χρησιμοποιήσει στρατιωτικά μέσα για να παρεμποδίσει τις εργασίες.
«Αν η Ελλάδα δεν ήταν έτοιμη για τα εναλλακτικά σενάρια, όπως αυτό το να στρατιωτικοποιήσει το θέμα η Τουρκία, καλύτερα να μην έκανε το καλώδιο», υποστήριξε.
Ο ίδιος χρησιμοποίησε τη λέξη «αυτοπαγιδευτήκαμε», επισημαίνοντας ότι η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα.
Εάν η Τουρκία αποστείλει και πάλι πολεμικά πλοία, η Ελλάδα θα πρέπει είτε να είναι προετοιμασμένη να απαντήσει με ανάλογη στρατιωτική παρουσία είτε να αντιμετωπίσει εκ νέου το ενδεχόμενο διακοπής των εργασιών.
Ο Καλεντερίδης εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός απέναντι στην προοπτική να αντιμετωπιστεί η τουρκική αντίδραση αποκλειστικά μέσω ενημέρωσης ή διπλωματικών συνεννοήσεων.
Κατά την εκτίμησή του, τέτοιες διαδικασίες δεν αρκούν για να μεταβάλουν τη στάση μιας χώρας που έχει ήδη επιδείξει την πρόθεσή της να κλιμακώσει στρατιωτικά την αντιπαράθεση.
Η ισραηλινή παρέμβαση για το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη στάση του Ισραήλ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, χαρακτηρίζοντας την ισραηλινή τοποθέτηση ενδεχομένως τη σημαντικότερη παρέμβαση ξένης κυβέρνησης στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Για να εξηγήσει τη σημασία της, προχώρησε σε σύγκριση με τη στάση της Αιγύπτου.
Όπως υποστήριξε, το Κάιρο έχει άμεσο συμφέρον να αντιτίθεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, καθώς θεωρεί ότι θίγονται θαλάσσιες περιοχές στις οποίες διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.
Παράλληλα, υπενθύμισε την ύπαρξη των συμφωνιών οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών της Αιγύπτου με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία.
Ωστόσο, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει να προσεγγίσει την Αίγυπτο μέσω προτάσεων που θα εξυπηρετούσαν τα αιγυπτιακά συμφέροντα.
Στην περίπτωση αυτή, εκτίμησε ότι θα μπορούσε να επηρεαστεί η ένταση με την οποία το Κάιρο αντιτίθεται στους τουρκικούς σχεδιασμούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν να αγνοηθούν οι υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες.
Γιατί το Ισραήλ θεωρεί απειλή την τουρκική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο
Ο Καλεντερίδης υποστήριξε ότι η στάση του Ισραήλ έχει διαφορετική στρατηγική αφετηρία από εκείνη της Αιγύπτου.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Τελ Αβίβ δεν ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τη νομική διάσταση του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά κυρίως για την προσπάθεια της Τουρκίας να αποκτήσει κυρίαρχο ρόλο σε έναν κρίσιμο θαλάσσιο διάδρομο της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συγκεκριμένη περιοχή συνδέεται με τις θαλάσσιες επικοινωνίες και τις εμπορικές διαδρομές που εξυπηρετούν το Ισραήλ.
Ο αναλυτής εξήγησε ότι η ισραηλινή πλευρά δεν επιθυμεί να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο στρατηγικό εμπόδιο στην Ανατολική Μεσόγειο, πέρα από τους ήδη υπάρχοντες περιορισμούς στις θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.
Υποστήριξε, επίσης, ότι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί στον Τύπο σχετικά με τις ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών και τις Ένοπλες Δυνάμεις δείχνουν το ιδιαίτερο ενδιαφέρον του Ισραήλ για τις τουρκικές κινήσεις.
Με βάση αυτή την προσέγγιση, η αντίθεση του Ισραήλ στους τουρκικούς σχεδιασμούς δεν απορρέει μόνο από τις σχέσεις του με την Ελλάδα, αλλά και από την ανάγκη προστασίας των δικών του στρατηγικών συμφερόντων.
Το ενδεχόμενο ισραηλινής αντίδρασης επί του πεδίου
Ο Σάββας Καλεντερίδης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η ισραηλινή αντίδραση να αποκτήσει στο μέλλον πιο πρακτικά χαρακτηριστικά.
Εκτίμησε ότι, εφόσον η Τουρκία συνεχίσει να επιδιώκει τον έλεγχο του συγκεκριμένου θαλάσσιου διαδρόμου, το Ισραήλ ενδέχεται να αντιδράσει και επί του πεδίου.
«Πιθανόν επί του πεδίου, εάν όχι τώρα, στο μέλλον μπορεί να δούμε το Ισραήλ να αντιδρά», ανέφερε.
Η επισήμανση αυτή συνδέεται με τη γενικότερη εκτίμησή του ότι η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού στρατηγικών συμφερόντων, όπου οι κινήσεις της Τουρκίας επηρεάζουν όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και άλλους περιφερειακούς δρώντες.
Η παρέμβασή του ολοκληρώθηκε με την επισήμανση ότι οι εξελίξεις στην περιοχή παραμένουν ανοιχτές και ότι τα συγκεκριμένα ζητήματα θα συνεχίσουν να απασχολούν τη δημόσια συζήτηση.