Κρίσιμες ελλείψεις και κενά στις προδιαγραφές διαγωνισμών ΣμηΕΑ – Τι και αν το αμερικανικό Πεντάγωνο έχει κρούσει προ πολλού τον κώδωνα του κινδύνου για τα κινεζικής προέλευσης drones γνωστής εταιρίας που έχουν πλημμυρίσει την αγορά; Μια προειδοποίηση που αφορά ασφαλώς και τις συμμάχους-χώρες στο ΝΑΤΟ. Τι κι αν η εντός των τειχών σε καθημερινή σχεδόν βάση διακινούνται σε υψηλούς τόνους για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και το «οικοσύστημα» που θα υποστηρίζει τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις; Με εξίσου καθημερινό ρυθμό, δυστυχώς, εμφανίζονται και στοιχεία που συνιστούν ανακολουθία λόγων και έργων. Πού το περίεργο θα ρωτούσε εύλογα κάθε Έλληνας… γνώστης της εγχώριας πραγματικότητας.
Αναθέτουσα αρχή είναι το υπουργείο Εθνικής Άμυνας μέσω της 113 ΠΜ. Ως είθισται, οι τεχνικές απαιτήσεις και οι ειδικοί όροι αποτυπώνουν το επιχειρησιακό πλαίσιο χρήσης των συστημάτων. Το αντικείμενο αφορά συστήματα που περιλαμβάνουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη drone, σταθμούς εδάφους και τον αναγκαίο εξοπλισμό υποστήριξης. Κάθε σύστημα αποτελείται από (2) ΣμηΕΑ τύπου Drone για κάλυψη των αναγκών μονάδων της Πολεμικής Αεροπορίας (ΠΑ).
Και κάπου εδώ αρχίζουν τα ευτράπελα… Τα συστήματα δεν προορίζονται αποκλειστικά για την 113 ΠΜ στη Θεσσαλονίκη, αλλά και για την 117 ΠΜ (Ανδραβίδα). Για όποιον το έχει λησμονήσει, πρόκειται για την αεροπορική βάση που προορίζεται να φιλοξενήσει τα μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς F-35 Lightning II που προμηθεύτηκε η ΠΑ… Και όχι μόνο.
Κι αν υποτεθεί ότι σε κάποιες μονάδες, για λόφους οικονομίας θα επέλεγαν να παρακάμψουν τις σαφείς προειδοποιήσεις του αμερικανικού Πενταγώνου, αναρωτιέται κανείς με ποια λογική πιστεύουν ότι θα πληρούν τις αυστηρότατες προδιαγραφές ασφαλείας ώστε να δοθεί το πράσινο φως για την άφιξη των F-35 στην Ανδραβίδα. Ως ένα εκ των πλέον διαβαθμισμένων συστημάτων στο συμμαχικό οπλοστάσιο, ακόμα κι αν τα αεροσκάφη έχουν κατασκευαστεί και παραδοθεί τυπικά, δεν παραδίδονται από τους Αμερικανούς στον χρήστη εάν δεν πληρούνται στον υπέρτατο βαθμό οι προδιαγραφές ασφαλείας.
Καθίσταται λοιπόν προφανές, ότι η αξιολόγηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια τυπική συμμόρφωση με βασικές τεχνικές παραμέτρους και προδιαγραφές. Η διαδικασία οφείλει να εξετάζει εάν το σύστημα που θα αποκτηθεί διαθέτει την αναγκαία ανθεκτικότητα (σ.σ. «resilience», άλλος ένας όρος που χρησιμοποιείται ως «καραμέλα» πλέον, όμως στην πράξη λίγοι δείχνουν να αντιλαμβάνονται σε βάθος την έννοια), την απαιτούμενη ασφάλεια και την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα που επιβάλλει το σύγχρονο περιβάλλον απειλών.
Υπό τη συγκεκριμένη οπτική γωνία, ακολουθούν μερικές κομβικές παρατηρήσεις που ξεφεύγουν από το απλό επίπεδα της απλής τεχνικής παρατήρησης, καθότι άπτονται της προστασίας κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών. Πέραν της θεσμικής ευθύνης όσων καλούνται να λάβουν τις σχετικές αποφάσεις.
Ως γενική αρχική παρατήρηση, η ανάλυση των τεχνικών προδιαγραφών και των ειδικών όρων, μάλλον καταδεικνύει σοβαρές και ουσιαστικές ελλείψεις που καθιστούν το προτεινόμενο σύστημα ανεπαρκές για αποστολές επιτήρησης στρατιωτικών μονάδων ύψιστης σημασίας!
Επιπρόσθετα, απουσιάζει πλήρως πρόβλεψη για εναλλακτικά συστήματα πλοήγησης (εφεδρική πλοήγηση / backup navigation) σε περίπτωση απώλειας καθοδήγησης από δορυφορικά συστήματα πλοήγησης (GNSS). Δεν απαιτούνται ειδικές γνώσεις για να διαπιστωθεί ότι υφίσταται εγγενής και σοβαρός κίνδυνος απώλειας ελέγχου του συστήματος.
Άλλη έλλειψη αφορά το επίπεδο της κυβερνοασφάλειας (cybersecurity), καθώς οι απαιτήσεις περιορίζονται σε απλή δήλωση περί μη ύπαρξης κακόβουλου λογισμικού (malware)! Λες και τέτοια… δήλωση θα προστατεύσει τον χρήστη! Δεν προβλέπεται η τήρηση πιστοποιημένων προτύπων ασφαλείας, δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένοι μηχανισμοί ελέγχου, ούτε όμως και κάποια πρόβλεψη για ανίχνευση και απόκριση σε κυβερνοεπιθέσεις (intrusion detection and response)! Με απλά λόγια, το σύστημα θα είναι εκτεθειμένο σε υποκλοπή δεδομένων, αλλοίωση ροής της πληροφορίας ή ακόμη και σε εχθρική παρέμβαση στον έλεγχό του.
Επιπλέον, δεν διασφαλίζεται επαρκής επιχειρησιακή ανθεκτικότητα (operational resilience). Απουσιάζει οποιαδήποτε ρητή πρόβλεψη για πλεονασμό κρίσιμων υποσυστημάτων (system redundancy), ενώ δεν καθορίζονται σαφείς διαδικασίες ασφαλούς απώλειας ζεύξης (lost-link procedures). Παράλληλα, τα όρια αυτονομίας και εμβέλειας, παραμένουν οριακά για συνεχή και αξιόπιστη επιτήρηση, περιορίζοντας ουσιωδώς την πραγματική επιχειρησιακή αξία του συστήματος.
Στον τομέα εφοδιασμού και υποστήριξης (logistics and support), οι αδυναμίες είναι και ορατές και ιδιαιτέρως ανησυχητικές. Δεν προβλέπονται δεσμευτικοί επιχειρησιακοί χρόνοι αποκατάστασης βλαβών (repair turnaround time), ενώ η δυνατότητα καθυστέρησης έως και 30 ημερών για αποστολή συνεργείου ή αποκατάσταση προβλήματος δεν συνάδει με απαιτήσεις υψηλής διαθεσιμότητας. Για συστήματα που προορίζονται να καλύπτουν κρίσιμη αποστολή ασφαλείας, ένα τόσο χαλαρό πλαίσιο τεχνικής υποστήριξης συνιστά εξ ορισμού, ουσιαστικό επιχειρησιακό κίνδυνο.
Περαιτέρω, δεν προκύπτει ολοκληρωμένη προσέγγιση διασφάλισης διαθεσιμότητας σε βάθος χρόνου. Η γενική αναφορά σε ανταλλακτικά, αναλώσιμα και υποστήριξη δεν αρκεί όταν απουσιάζουν σαφείς δεσμεύσεις για κρίσιμες ποσότητες, χρόνους αναπλήρωσης, προτεραιοποίηση αποκατάστασης ή ελάχιστα επίπεδα επιχειρησιακής ετοιμότητας. Η απουσία αυτών των στοιχείων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο το σύστημα να είναι τυπικά παραδοτέο, αλλά στην πράξη ευάλωτο σε παρατεταμένη ακινησία.
Συνολικά, οι ελλείψεις που καταγράφονται, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το πλαίσιο απαιτήσεων, σύμφωνα με την προκήρυξη, δεν ανταποκρίνεται με τη δέουσα αυστηρότητα, στο επίπεδο ασφαλείας, αξιοπιστίας και διαθεσιμότητας που οφείλει να διέπει κάθε μέσο επιτήρησης που προορίζεται για την προστασία κρίσιμων στρατιωτικών υποδομών.
Εκδήλωση «Phantom Phriday» στην 117ΠΜ (ΦΩΤΟ)
Τούτων λεχθέντων, συνοπτικά, ανακύπτει εύλογα σειρά ερωτημάτων που δεν μπορεί να παρακαμφθεί ελαφρά τη καρδία:
>Εάν τα συστήματα αυτά προορίζονται πράγματι για την επιτήρηση μονάδων ύψιστης σημασίας, με ποια λογική παραμένουν αδιευκρίνιστα θεμελιώδη ζητήματα ανθεκτικότητας, κυβερνοασφάλειας και διαθεσιμότητας;
>Εάν προκύψει σοβαρή παρεμβολή, απώλεια ζεύξης ή παρατεταμένη βλάβη, ποια δικλείδα ασφάλειας διασφαλίζει ότι η αποστολή δεν θα αποτύχει ακριβώς τη στιγμή που το σύστημα θα είναι περισσότερο αναγκαίο;
>Και τελικώς, εάν οι ελλείψεις αυτές θεωρηθούν ανεκτές ήδη στο στάδιο της διακήρυξης, ποιο είναι το πραγματικό επίπεδο επιχειρησιακής προστασίας που θεωρείται σήμερα επαρκές για κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις;
Τα ερωτήματα αυτά παραμένουν αναπάντητα, εγείροντας ανησυχία και προκαλώντας προβληματισμό, για το αν και κατά πόσον η υλοποίηση της συγκεκριμένης προμήθειας,, με την προσέγγιση που επιλέχθηκε, μπορεί να εξυπηρετήσει με σοβαρότητα τις επιχειρησιακές απαιτήσεις. Επίσης, εάν οι συντάκτες των προδιαγραφών και οι αναθέτουσες αρχές έχουν -όπως κατά κόρον δηλώνεται- αφομοιώσει και ενσωματώσει τα καθημερινά διδάγματα (lessons learned) από τα μέτωπα της Ουκρανίας και του Ιράν.
Διότι αν δεν έχει γίνει ήδη αντιληπτό, η εγχώρια βιομηχανική / τεχνολογική βάση που δραστηριοποιείται στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών μπορεί να ανταποκριθεί στην ικανοποίηση αυστηρότερων και πληρέστερων τεχνικών προδιαγραφών.
Και σε αυτή την περίπτωση τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στην αναθέτουσα αρχή η οποία προμηθεύεται τα πιο κατάλληλα συστήματα για την προστασία κρίσιμων υποδομών, αλλά επεκτείνονται και σε βιομηχανικό επίπεδο, καθώς η ανάθεση συμβάσεων από τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας προέλευσης είναι το μέσο που επιτρέπει την έρευνα & ανάπτυξη νέων προϊόντων. Ταυτόχρονα όμως, λειτουργεί και ως «συστατική επιστολή» για την πραγματοποίηση πωλήσεων σε τρίτες χώρες.
Με άλλα λόγια, οι λιγότερο απαιτητικές τεχνικές προδιαγραφές δεν εξυπηρετούν ούτε τα συμφέρον της αναθέτουσας αρχής ούτε το συμφέρον της εγχώριας βιομηχανίας στην προσπάθεια ανάπτυξης προϊόντων που μπορούν να σταδιοδρομήσουν στη διεθνή αγορά. Διότι διαφορετικά, είναι σχεδόν βέβαιο ότι τα ΣμηΕΑ που θα προμηθευτεί η 113 ΠΜ, θα εμπίπτουν στις απαγορεύσεις του αμερικανικού Πεντάγωνου…
defence-point.gr