Σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξαπολύει η Ayaan Hirsi Ali, κατηγορώντας την Άγκυρα ότι αξιοποιεί το κρατικό εκπαιδευτικό και θρησκευτικό σύστημα προκειμένου να διαμορφώσει μια νέα γενιά Τούρκων με πολύ πιο έντονα ισλαμιστικά χαρακτηριστικά.
Στο άρθρο της με τίτλο «The NATO Ally Turning Its Schools Into Jihadist Training Grounds», η Hirsi Ali εστιάζει στα σχολεία Imam Hatip, στα δίκτυα αποφοίτων τους και στις πολιτικές σχέσεις που, κατά την ανάλυσή της, έχουν αναπτυχθεί με το κυβερνών AKP και τον ίδιο τον Ερντογάν.
Στο επίκεντρο της επιχειρηματολογίας της βρίσκεται το 23ο Συνέδριο Imam Hatip στην Τραπεζούντα, που πραγματοποιήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2026 από την ÖNDER. Η διοργάνωση πράγματι έλαβε επίσημη πολιτική στήριξη: συμμετείχε ο υπουργός Παιδείας Γιουσούφ Τεκίν, ο επικεφαλής της Diyanet Σαφί Αρπάγκους και άλλα ανώτατα στελέχη, ενώ ο Ερντογάν απέστειλε βιντεοσκοπημένο μήνυμα.
Ο Ερντογάν έδωσε πολιτικό βάρος στη διοργάνωση
Στο μήνυμά του ο Τούρκος πρόεδρος εξήρε τη διαδρομή των σχολείων Imam Hatip και αναφέρθηκε στον ρόλο των αποφοίτων τους σε κρίσιμους τομείς του τουρκικού κράτους και της κοινωνίας, από τη γραφειοκρατία και την πολιτική μέχρι την αμυντική βιομηχανία και την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Η Hirsi Ali θεωρεί ότι ακριβώς αυτή η επίσημη κάλυψη είναι το κρίσιμο στοιχείο.
Κατά την άποψή της, δεν πρόκειται για περιθωριακές ομάδες ή απομονωμένα θρησκευτικά δίκτυα, αλλά για έναν χώρο που βρίσκεται σε άμεση επαφή με τον κρατικό μηχανισμό και την πολιτική ηγεσία.
Η ίδια υποστηρίζει ότι αυτό μεταφέρει το πρόβλημα από το επίπεδο της παρακολούθησης εξτρεμιστικών πυρήνων στο επίπεδο της ιδεολογικής διαμόρφωσης των μελλοντικών ελίτ της Τουρκίας.
Η παρουσία του γιου του Χανίγια
Σύμφωνα με το άρθρο της Hirsi Ali, στη διοργάνωση συμμετείχε και ο Αμπντουσαλάμ Χανίγια, γιος του πρώην ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια.
Η συγκεκριμένη παρουσία έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία λόγω της διαχρονικής σχέσης της τουρκικής κυβέρνησης με τη Χαμάς και της άρνησης της Άγκυρας να την αντιμετωπίσει με τον ίδιο τρόπο που την αντιμετωπίζουν πολλές δυτικές κυβερνήσεις.
Κατά τη Hirsi Ali, ο Χανίγια συνέδεσε στο μήνυμά του τον χώρο των Imam Hatip με την παλαιστινιακή υπόθεση και με την ιδεολογική παρακαταθήκη του ιδρυτή της Χαμάς, Αχμέντ Γιασίν.
Η συγγραφέας αποδίδει επίσης ιδιαίτερη σημασία σε τοποθετήσεις του προέδρου της ÖNDER, Αμπντουλάχ Τσεϊλάν, θεωρώντας ότι η γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε στο συνέδριο δημιουργεί έναν άμεσο συμβολικό σύνδεσμο ανάμεσα στην εκπαιδευτική κοινότητα των Imam Hatip και στη Γάζα.
Η επίσημη παρουσίαση της διοργάνωσης από την ÖNDER, πάντως, περιγράφει το συνέδριο ως ετήσια συνάντηση εκπαιδευτικών, νέων και οργανώσεων από όλη την Τουρκία, με αντικείμενο το μέλλον της εκπαίδευσης Imam Hatip.
«Το πρόβλημα αρχίζει από την εκπαίδευση»
Το βασικό επιχείρημα της Hirsi Ali είναι ότι ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο σε οργανώσεις που έχουν ήδη περάσει στη βία.
Κατά την ανάλυσή της, η ιδεολογική ριζοσπαστικοποίηση ξεκινά πολύ νωρίτερα, όταν νέοι άνθρωποι διαμορφώνουν την αντίληψή τους για την πολιτική, τη θρησκεία, τον πόλεμο και τη Δύση.
Υποστηρίζει ότι ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον που παρουσιάζει ισλαμιστικές οργανώσεις ως υπερασπιστές της πίστης και τις δυτικές δημοκρατίες ως εχθρικό στρατόπεδο μπορεί, σε βάθος χρόνου, να επηρεάσει συνολικά την κατεύθυνση του τουρκικού κράτους.
Η κατηγορία είναι ιδιαίτερα βαριά.
Η Hirsi Ali δεν υποστηρίζει ότι τα Imam Hatip αποτελούν από μόνα τους στρατόπεδα ένοπλης εκπαίδευσης. Η θέση της είναι ότι μπορούν να λειτουργήσουν ως ιδεολογική υποδομή μέσα στην οποία καλλιεργούνται αντιλήψεις συμβατές με τον πολιτικό ισλαμισμό και, σε ακραίες περιπτώσεις, με ριζοσπαστικότερες εκδοχές του.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό
Η συζήτηση αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία επειδή τα σχολεία Imam Hatip δεν λειτουργούν στο περιθώριο του τουρκικού κράτους.
Ο ίδιος ο Ερντογάν έχει συνδέσει επανειλημμένα την πορεία τους με τη δική του πολιτική διαδρομή, ενώ στο πρόσφατο συνέδριο υπογράμμισε ότι οι απόφοιτοι αυτών των σχολείων βρίσκονται πλέον σε ολόκληρο τον κρατικό και κοινωνικό μηχανισμό.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο εστιάζει η Hirsi Ali.
Δεν εξετάζει μόνο τι διδάσκεται σήμερα.
Εξετάζει ποιοι θα στελεχώσουν αύριο τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις, τη διπλωματία, την αστυνομία, τη γραφειοκρατία και την πολιτική ζωή.
Κατά την εκτίμησή της, αν η σημερινή ιδεολογική κατεύθυνση συνεχιστεί για ακόμη δέκα ή δεκαπέντε χρόνια, το αποτέλεσμα θα είναι μια τουρκική κρατική ελίτ με αισθητά διαφορετική αντίληψη για τη Δύση, το Ισραήλ, τη Χαμάς και τον ίδιο τον ρόλο της Τουρκίας στον μουσουλμανικό κόσμο.
Το μεγάλο ερώτημα για το ΝΑΤΟ
Εδώ η ανάλυση μεταφέρεται από το εσωτερικό της Τουρκίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Η Hirsi Ali αναγνωρίζει ότι η Τουρκία παραμένει εξαιρετικά σημαντική για το ΝΑΤΟ.
Ελέγχει τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις της Συμμαχίας και φιλοξενεί κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις όπως το Ιντσιρλίκ.
Υποστηρίζει όμως ότι αυτή ακριβώς η γεωπολιτική αξία έχει οδηγήσει ΗΠΑ και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ανέχονται για χρόνια εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας που, κατά τη δική της εκτίμηση, υπονομεύουν τις πολιτικές και στρατηγικές βάσεις της συμμαχίας.
Η διαφορά, όπως τη διατυπώνει, είναι ότι η Ρωσία και η Κίνα αμφισβητούν τη Δύση «απ’ έξω», ενώ η Τουρκία μπορεί να ασκεί μια πολύ πιο σύνθετη πολιτική μέσα από το ίδιο το ΝΑΤΟ.
Μια διαφορετική Τουρκία σε δέκα χρόνια
Το πιο κρίσιμο μέρος της επιχειρηματολογίας της Hirsi Ali αφορά τον χρόνο.
Οι μαθητές που σήμερα βρίσκονται στα σχολεία της Τουρκίας δεν θα παραμείνουν μαθητές.
Σε μία δεκαετία θα αποτελούν μέρος της νέας γενιάς κρατικών λειτουργών, αξιωματικών, διπλωματών, στελεχών ασφαλείας, δημοσιογράφων και πολιτικών.
Για τη Hirsi Ali, το πραγματικό στρατηγικό ερώτημα για τη Δύση είναι επομένως όχι μόνο τι είναι σήμερα η Τουρκία, αλλά και τι είδους Τουρκία δημιουργείται για την επόμενη γενιά.
Αυτό είναι και το πιο ανησυχητικό σημείο της ανάλυσής της: η πιθανότητα η ιδεολογική μετατόπιση που συντελείται σήμερα στην εκπαίδευση να μεταφραστεί αύριο σε κρατική πολιτική.
Ζητά «κόκκινες γραμμές» από ΗΠΑ και Ευρώπη
Η Hirsi Ali δεν περιορίζεται στη διάγνωση του προβλήματος.
Καλεί τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους να θέσουν συγκεκριμένους όρους στην Άγκυρα.
Μεταξύ άλλων ζητά τερματισμό κάθε δραστηριότητας της Χαμάς στην Τουρκία, ανάκληση διαβατηρίων που, όπως υποστηρίζει, έχουν δοθεί σε ισλαμιστές εξτρεμιστές και απομάκρυνση εξτρεμιστικού περιεχομένου από εκπαιδευτικά προγράμματα που συνδέονται με το κράτος.
Προτείνει επίσης, σε περίπτωση που η Άγκυρα αρνηθεί να αλλάξει πολιτική, περιορισμό της ανταλλαγής πληροφοριών, πάγωμα της μεταφοράς ευαίσθητης αμυντικής τεχνολογίας, περιορισμό κοινών στρατιωτικών ασκήσεων και υποβάθμιση του τουρκικού επιχειρησιακού ρόλου στις δομές του ΝΑΤΟ.
Πρόκειται για προτάσεις της ίδιας και όχι για επίσημη θέση της Συμμαχίας.
Η βαθύτερη συζήτηση για την Τουρκία του Ερντογάν
Το άρθρο της Hirsi Ali επαναφέρει ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τη Δύση:
Είναι η σημερινή Τουρκία απλώς ένας δύσκολος αλλά απαραίτητος σύμμαχος ή μετασχηματίζεται σταδιακά σε ένα κράτος με διαφορετική ιδεολογική κατεύθυνση από εκείνη της Ατλαντικής Συμμαχίας;
Η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μόνο με βάση ένα συνέδριο ή ένα σχολικό δίκτυο.
Το συνέδριο της Τραπεζούντας, ωστόσο, είναι υπαρκτό, έλαβε επίσημη κυβερνητική στήριξη και συγκέντρωσε κορυφαίους εκπροσώπους της κρατικής, θρησκευτικής και εκπαιδευτικής ηγεσίας της Τουρκίας.
Και αυτό είναι το σημείο πάνω στο οποίο οικοδομεί η Hirsi Ali την προειδοποίησή της:
ότι η συζήτηση για τον πολιτικό ισλαμισμό στην Τουρκία δεν αφορά πλέον μόνο το παρόν της κυβέρνησης Ερντογάν.
Αφορά το ποια ιδεολογική και κρατική ελίτ θα κυβερνήσει την Τουρκία όταν ο ίδιος ο Ερντογάν δεν θα βρίσκεται πια στην εξουσία.
At a Turkish education congress this month, the son of a former senior Hamas official praised state religious schools as jihad’s ideological infrastructure — with Erdogan sending a video endorsement. @Ayaan: this is a NATO ally. URL: https://t.co/XZ9YllR6Yu #RestoringTheWest #Turkey #NATO #NationalSecurity
— Restoring the West (@RestoringWest) October 4, 2026