Τον κίνδυνο ενός περιορισμένου στρατιωτικού επεισοδίου μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, το οποίο θα μπορούσε υπό συγκεκριμένες συνθήκες να εξελιχθεί σε ευρύτερη κρίση, αναδεικνύει ο Αιγύπτιος υποστράτηγος Μοχάμεντ Ελ-Ντεσούκι, πρώην ανώτατο στέλεχος των στρατιωτικών υπηρεσιών πληροφοριών της χώρας του.
Μιλώντας στον δημοσιογράφο Χρήστο Μαζάνη για το Zougla.gr, ο Αιγύπτιος αξιωματικός υπογραμμίζει ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην Ανατολική Μεσόγειο δεν προέρχεται απαραίτητα από μια προαποφασισμένη στρατιωτική σύγκρουση, αλλά από την αλληλεπίδραση διαφορετικών κρίσεων και την πιθανότητα λανθασμένων υπολογισμών στο επιχειρησιακό πεδίο.
Ο Ελ-Ντεσούκι, ο οποίος σήμερα είναι επικεφαλής της Ανώτατης Συμβουλευτικής Επιτροπής του Κέντρου Στρατηγικών Μελετών «Ra», αναφέρεται ιδιαίτερα στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στις σχέσεις Αθήνας–Καΐρου, στην επαναπροσέγγιση Αιγύπτου–Τουρκίας και στον ρόλο του Ισραήλ στις περιφερειακές ισορροπίες.
Τα τρία σημάδια που αυξάνουν τον κίνδυνο θερμού επεισοδίου
Ο Αιγύπτιος υποστράτηγος εκτιμά ότι ένα τοπικό θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο είναι πιθανότερο από μια συνειδητή απόφαση των δύο χωρών να εμπλακούν σε γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση.
Εξηγεί ότι η εγγύτητα με την οποία επιχειρούν πολεμικά πλοία και στρατιωτικά αεροσκάφη δημιουργεί συνθήκες στις οποίες μια προσέγγιση ή μια αναχαίτιση μπορεί να ερμηνευθεί διαφορετικά από τις δύο πλευρές.
Προσδιορίζει μάλιστα τρεις παράγοντες που, όταν εμφανίζονται ταυτόχρονα, αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο σύγκρουσης:
-
Την πραγματοποίηση στρατιωτικών ή άλλων επιχειρήσεων σε αμφισβητούμενες θαλάσσιες περιοχές.
-
Την αύξηση των ένοπλων συνοδειών πλοίων που δραστηριοποιούνται στις συγκεκριμένες περιοχές.
-
Τη διακοπή της απευθείας επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών.
Κατά τον Ελ-Ντεσούκι, ένα αρχικά περιορισμένο περιστατικό μπορεί να λάβει γρήγορα πολιτικές διαστάσεις, ιδιαίτερα εάν μεταφερθεί στη δημόσια αντιπαράθεση και οι κυβερνήσεις βρεθούν αντιμέτωπες με πίεση για άμεση αντίδραση.
Η κρίσιμη παράμετρος είναι να εξακριβωθεί εγκαίρως εάν μια ενέργεια αποτελεί κεντρική πολιτικοστρατιωτική απόφαση ή πρωτοβουλία που εκδηλώθηκε στο πεδίο χωρίς προηγούμενη εντολή.
Πώς θα αντιδρούσε η Αίγυπτος σε ελληνοτουρκική κρίση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η τοποθέτησή του για τη στάση που θα τηρούσε η Αίγυπτος σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Ο Ελ-Ντεσούκι διαχωρίζει ένα επεισόδιο στο Αιγαίο από μια αντιπαράθεση στην Ανατολική Μεσόγειο που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα τα αιγυπτιακά θαλάσσια δικαιώματα ή περιοχές οι οποίες καλύπτονται από υφιστάμενες συμφωνίες με την Ελλάδα.
Εκτιμά ότι η πρώτη αντίδραση του Καΐρου θα ήταν διπλωματική, με στόχο την εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών και την αποτροπή διαδοχικών ενεργειών που θα οδηγούσαν σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Η Αίγυπτος, λόγω των σχέσεων που διατηρεί τόσο με την Αθήνα όσο και με την Άγκυρα, θα μπορούσε να αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο, υπό την προϋπόθεση ότι και οι δύο πλευρές θα αποδέχονταν μια τέτοια παρέμβαση.
Σύμφωνα με τον ίδιο, κατά τις πρώτες ώρες μιας κρίσης το Κάιρο θα μπορούσε να συμβάλει στην προσωρινή αναστολή των επιχειρήσεων και στην αποκατάσταση της επικοινωνίας μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Πρόκειται, πάντως, για εκτίμηση του πρώην αξιωματικού και όχι για ανακοίνωση επίσημης αιγυπτιακής πολιτικής ή δέσμευση για συγκεκριμένη αντίδραση.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ο κίνδυνος από τις έρευνες σε αμφισβητούμενες περιοχές
Σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο, ο Ελ-Ντεσούκι επισημαίνει ότι το βασικό νομικό πρόβλημα αφορά τη δυνατότητα μιας διμερούς συμφωνίας να επηρεάζει δικαιώματα τρίτων κρατών.
Υπενθυμίζει ότι τον Οκτώβριο του 2026 η αιγυπτιακή κυβέρνηση επανέλαβε την αντίθεσή της στο μνημόνιο του 2019, ξεκαθαρίζοντας ότι η επικύρωσή του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Αίγυπτο.
Ο ίδιος θεωρεί ότι ο πραγματικός κίνδυνος θα προκύψει εάν η επικύρωση συνοδευτεί από αδειοδοτήσεις, σεισμικές έρευνες ή άλλες δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου υπάρχουν αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις.
Σε μια τέτοια περίπτωση, οι εμπλεκόμενες κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν έντονες πιέσεις για άμεση αντίδραση, αυξάνοντας τις πιθανότητες κλιμάκωσης.
Η τουρκική πρόταση για ΑΟΖ με την Αίγυπτο
Ο πρώην αξιωματικός των αιγυπτιακών υπηρεσιών πληροφοριών εμφανίζεται προσεκτικός απέναντι στις πληροφορίες για τουρκική πρόταση οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αίγυπτο, η οποία φέρεται να προσφέρει στο Κάιρο μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση εις βάρος ελληνικών δικαιωμάτων.
Διευκρινίζει ότι δεν έχει δει επίσημο κείμενο με συγκεκριμένες συντεταγμένες και όρους.
Εκτιμά, ωστόσο, ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποσκοπεί στη διεύρυνση του διαπραγματευτικού πεδίου μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου και στην ενίσχυση της τουρκικής προσέγγισης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών.
Υπογραμμίζει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να εξασφαλίζει σαφή και εφαρμόσιμα δικαιώματα, χωρίς να δημιουργεί αβεβαιότητα για ενεργειακές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδει στη συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας–Αιγύπτου του 2020, επισημαίνοντας ότι το Κάιρο οφείλει να συνυπολογίζει τις υφιστάμενες δεσμεύσεις του και τα δικαιώματα των ενδιαφερόμενων κρατών.
Η προσέγγιση Τουρκίας–Αιγύπτου και η στρατηγική σχέση με την Ελλάδα
Η διπλωματική επαναπροσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου δεν εκλαμβάνεται από τον Ελ-Ντεσούκι ως αναγκαστικά ανταγωνιστική προς την ελληνοαιγυπτιακή συνεργασία.
Αντιθέτως, θεωρεί ότι η Αίγυπτος μπορεί να διατηρεί παράλληλα λειτουργικές σχέσεις με την Τουρκία, την Ελλάδα και την Κύπρο, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερα διπλωματικά περιθώρια σε περιόδους περιφερειακής έντασης.
Αναφέρεται στη δεύτερη σύνοδο του Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου Τουρκίας–Αιγύπτου, που πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο τον Φεβρουάριο του 2026, ως ένδειξη θεσμοθέτησης της διμερούς συνεργασίας.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η στρατηγική εταιρική σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου διαθέτει ισχυρές βάσεις για περαιτέρω ανάπτυξη.
Επικαλείται τη διακήρυξη στρατηγικής εταιρικής σχέσης του Μαΐου 2025, καθώς και τις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, τονίζοντας τις δυνατότητες συνεργασίας στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, στην έρευνα και διάσωση και στην προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων και υποθαλάσσιων υποδομών.
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας Ελλάδας–Αιγύπτου και Ελλάδας–Κύπρου–Αιγύπτου για το 2026.
Τουρκία–Ισραήλ: Η Συρία πιθανή αφετηρία στρατιωτικού επεισοδίου
Αναφερόμενος στο ενδεχόμενο στρατιωτικής αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, ο Ελ-Ντεσούκι εκτιμά ότι ένα περιορισμένο επεισόδιο είναι πιθανότερο από έναν παρατεταμένο πόλεμο.
Ως πιθανό σημείο εκδήλωσης μιας τέτοιας κρίσης προσδιορίζει τη Συρία, όπου οι επιχειρήσεις και τα συμφέροντα ασφαλείας των δύο χωρών ενδέχεται να διασταυρωθούν.
Μια σύγκρουση εκεί θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Για την Ελλάδα επισημαίνει ότι η συνεργασία της με το Ισραήλ θα επηρέαζε τους στρατηγικούς υπολογισμούς της, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως ελληνική στρατιωτική εμπλοκή.
Αντίστοιχα, η Αίγυπτος θα αξιολογούσε τις συνθήκες με γνώμονα την προστασία των συνόρων, των θαλάσσιων συμφερόντων και της περιφερειακής της ασφάλειας.
Ο Ελ-Ντεσούκι συνδέει επίσης τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου με τις εξελίξεις στη Γάζα, στον Λίβανο και στη Συρία, υπογραμμίζοντας ότι η συνέχιση των συγκρούσεων αυξάνει το κόστος της περιφερειακής συνεργασίας.
Το μήνυμα προς την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία
Ολοκληρώνοντας τη συνέντευξή του, ο Αιγύπτιος υποστράτηγος απευθύνει μήνυμα προς την ελληνική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, αλλά και προς τις υπηρεσίες πληροφοριών.
Επισημαίνει ότι η σχέση Ελλάδας–Αιγύπτου στηρίζεται σε κοινά συμφέροντα, τα οποία αποκτούν πρακτική αξία μέσα από την καθημερινή συνεργασία στην ενέργεια, στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και στην ανταλλαγή πληροφοριών για διασυνοριακές απειλές.
Θεωρεί απαραίτητη τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας ακόμη και όταν οι διαπραγματεύσεις για τις θαλάσσιες διαφορές δεν οδηγούν σε συμφωνία.
Η βασική προειδοποίησή του αφορά τη διαχείριση του χρόνου σε μια στρατιωτική κρίση: οι κυβερνήσεις πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα να εξακριβώνουν τι πραγματικά έχει συμβεί και να επικοινωνούν μεταξύ τους προτού ένα περιορισμένο περιστατικό εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.
Η συνέντευξη αποτυπώνει μια αιγυπτιακή στρατηγική προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα στην προστασία των εθνικών συμφερόντων του Καΐρου, στη διατήρηση της συνεργασίας με την Ελλάδα και στην αποφυγή στρατιωτικών κρίσεων που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν συνολικά την Ανατολική Μεσόγειο.