Δημοσίευμα του Nordic Monitor υποστηρίζει ότι έκθεση που αποδίδεται στην Εθνική Ακαδημία Πληροφοριών της Τουρκίας παρουσιάζει την Αιθιοπία ως κομβικό πυλώνα της τουρκικής στρατηγικής στην Αφρική, την ώρα όμως που το ίδιο το κείμενο, σύμφωνα με την ίδια πηγή, καταγράφει σοβαρές εσωτερικές αδυναμίες, γεωπολιτικές τριβές και αυξανόμενους κινδύνους ασφαλείας που μπορεί να δυσκολέψουν τα σχέδια της Άγκυρας στο Κέρας της Αφρικής.
Κατά το Nordic Monitor, η έκθεση εμφανίζει την Αιθιοπία ως το βασικό πεδίο όπου η Τουρκία εφαρμόζει, δοκιμάζει και εξελίσσει την αφρικανική της πολιτική. Η λογική της τουρκικής προσέγγισης, όπως περιγράφεται, δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά εκτείνεται στις επενδύσεις, στην αμυντική συνεργασία, στη θεσμική παρουσία και στη διπλωματική επιρροή.
Στο οικονομικό επίπεδο, το δημοσίευμα αναφέρει ότι οι εμπορικές σχέσεις Τουρκίας–Αιθιοπίας αυξήθηκαν σημαντικά από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, φτάνοντας, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, από κάτω από τα 100 εκατ. δολάρια στα περίπου 216 εκατ. το 2010 και στα 419 εκατ. το 2015. Ωστόσο, αυτή η δυναμική δεν διατηρήθηκε. Σύμφωνα πάντα με το ίδιο άρθρο, το διμερές εμπόριο είχε υποχωρήσει στα 236 εκατ. δολάρια έως το 2025, ενώ τα στοιχεία του 2023 έδειχναν μερική ανάκαμψη γύρω στα 330 εκατ., πολύ χαμηλότερα από τον κοινό στόχο του 1 δισ. δολαρίων μέσα σε πέντε χρόνια.
Το ίδιο δημοσίευμα σημειώνει ότι οι τουρκικές εξαγωγές προς την Αιθιοπία υπερβαίνουν σταθερά τις εισαγωγές από την Αντίς Αμπέμπα, κάτι που δημιουργεί μια ασύμμετρη οικονομική σχέση υπέρ της τουρκικής παραγωγικής βάσης. Παρά την επιβράδυνση στο εμπόριο, το Nordic Monitor υποστηρίζει ότι η τουρκική επενδυτική παρουσία έχει διευρυνθεί, με την Τουρκία να εμφανίζεται ως ο δεύτερος μεγαλύτερος ξένος επενδυτής στην Αιθιοπία μετά την Κίνα, κυρίως στους τομείς των κατασκευών, των υποδομών και της κλωστοϋφαντουργίας.
Παράλληλα, το δημοσίευμα στέκεται στις δυσκολίες που, όπως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, αντιμετωπίζουν τουρκικές επιχειρήσεις στην αιθιοπική αγορά: περίπλοκο ρυθμιστικό πλαίσιο, διοικητικές καθυστερήσεις και νομική αβεβαιότητα. Κατά το Nordic Monitor, αυτά τα εμπόδια γεννούν ερωτήματα για τη βιωσιμότητα μιας βαθύτερης τουρκικής οικονομικής διείσδυσης.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στον αμυντικό άξονα. Το άρθρο αναφέρει ότι οι επαφές μεταξύ τουρκικών και αιθιοπικών στρατιωτικών αντιπροσωπειών ξεκίνησαν το 2021 και οδήγησαν το 2022 σε συζητήσεις για συνεργασία στην αμυντική βιομηχανία, στην εκπαίδευση αξιωματικών, στις κοινές ασκήσεις και στις τεχνολογίες συνοριακής ασφάλειας. Περιγράφεται επίσης ένα πλαίσιο πιο στενής συνεργασίας που περιλαμβάνει κοινά κέντρα εκπαίδευσης, ανταλλαγή πληροφοριών και πρωτόκολλα επιτήρησης συνόρων.
Στο ίδιο πλαίσιο, το Nordic Monitor υποστηρίζει ότι η Αιθιοπία θεωρεί πως έχει ακόμη ανάγκη από συμπληρωματικά χερσαία μέσα, παρά τη χρησιμότητα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις πολλαπλές επιχειρήσεις που διεξάγει σε μεγάλη γεωγραφική έκταση. Στο ρεπορτάζ κατονομάζονται τεθωρακισμένα οχήματα μάχης, οχήματα μεταφοράς προσωπικού, MRAP και συστήματα επιτήρησης συνόρων ως τομείς στους οποίους τουρκικές αμυντικές εταιρείες θα μπορούσαν να αναδειχθούν σε βασικούς προμηθευτές.
Ωστόσο, το δημοσίευμα δεν παραλείπει τη σκοτεινή πλευρά αυτής της συνεργασίας. Υπενθυμίζει ότι το ίδιο μέσο είχε αναφέρει ήδη από τον Αύγουστο του 2024 πως τουρκικές αρχές είχαν αναγνωρίσει την αποστολή ένοπλων drones στις αιθιοπικές δυνάμεις κατά τη διάρκεια εσωτερικών συγκρούσεων. Σύμφωνα με το Nordic Monitor, τα drones αυτά χρησιμοποιήθηκαν σε επιχειρήσεις που συνδέθηκαν με θανάτους αμάχων, μεταξύ άλλων και στην περιοχή Αμχάρα, ενώ γίνεται ειδική μνεία σε πλήγμα της 13ης Αυγούστου 2023 στο Finote Selam με τουλάχιστον 30 νεκρούς αμάχους και δεκάδες τραυματίες.
Στην εσωτερική κατάσταση της Αιθιοπίας, το ρεπορτάζ αναφέρει ότι η φερόμενη τουρκική έκθεση περιγράφει ένα περιβάλλον βαριάς πίεσης: έλλειψη ξένου συναλλάγματος, πληθωρισμός, εμπορικές ανισορροπίες, θεσμικά προβλήματα διακυβέρνησης και δυσλειτουργίες που συνδέονται με το ομοσπονδιακό σύστημα της χώρας και την εθνοτική ομοσπονδιοποίηση. Παράλληλα, η κληρονομιά του πολέμου στο Τιγκράι παρουσιάζεται ως παράγοντας μακροχρόνιας αποσταθεροποίησης που έχει διαβρώσει την εθνική συνοχή και έχει πιέσει τις κρατικές δομές.
Κομβικό στοιχείο στην ανάλυση αποτελεί και η γεωγραφία. Η Αιθιοπία, περίκλειστη χώρα μετά την ανεξαρτησία της Ερυθραίας το 1993, εξαρτάται από λιμάνια και διαδρόμους γειτονικών κρατών, κάτι που, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αποτελεί μόνιμη στρατηγική αδυναμία. Εδώ εντάσσεται και η Σομαλία, καθώς οι αιθιοπικές επιδιώξεις για πρόσβαση στη θάλασσα συνδέονται με λιμενικές και διαμετακομιστικές διενέξεις, εξέλιξη που δυσκολεύει την τουρκική προσπάθεια να κρατήσει ισορροπίες.
Στο ίδιο άρθρο υπογραμμίζεται επίσης ότι οι σχέσεις Αιθιοπίας–Αιγύπτου εξακολουθούν να επιβαρύνονται από τη διαμάχη για το Μεγάλο Αιθιοπικό Φράγμα της Αναγέννησης στον Γαλάζιο Νείλο. Για την Αντίς Αμπέμπα το έργο είναι κεντρικό στην αναπτυξιακή της στρατηγική, ενώ για το Κάιρο θεωρείται απειλή για την υδάτινη ασφάλεια. Το Nordic Monitor επισημαίνει ότι αυτή η διαφορά αποτελεί μια από τις πλέον σταθερές γεωπολιτικές γραμμές ρήξης στην περιοχή και μπορεί να περιπλέξει ακόμα περισσότερο τους τουρκικούς χειρισμούς, ειδικά καθώς η Άγκυρα επιχειρεί ταυτόχρονα να διατηρήσει καλή σχέση και με τη Σομαλία και με την Αίγυπτο.
Το τελικό συμπέρασμα του δημοσιεύματος είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί στην Αιθιοπία μια σύνθετη άσκηση επιρροής, που συνδυάζει οικονομία, άμυνα, θεσμούς και διπλωματία. Όμως η ίδια η ανάλυση που αποδίδεται σε τουρκικό φορέα, σύμφωνα με το Nordic Monitor, δείχνει ότι η χώρα πάνω στην οποία η Άγκυρα επιχειρεί να χτίσει το αφρικανικό της αποτύπωμα είναι ταυτόχρονα και ένα πεδίο σοβαρής αστάθειας, γεωπολιτικών τριβών και κινδύνων που μπορεί να γυρίσουν το τουρκικό άνοιγμα σε μια πολύ πιο σύνθετη και επικίνδυνη εξίσωση.
Δείτε την έκθεση: