Στις δραματικές εξελίξεις γύρω από το Ιράν, τα Στενά του Ορμούζ, την αμερικανική στρατιωτική κινητοποίηση και τη νέα πραγματικότητα των drones αναφέρθηκε ο αντιστράτηγος ε.α. Ιωάννης Μπαλτζώης, πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών, μιλώντας στη Θεσσαλία Τηλεόραση.
Ο κ. Μπαλτζώης εκτίμησε ότι οι κινήσεις των ΗΠΑ στην περιοχή του Περσικού Κόλπου δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ως απλή επίδειξη ισχύος. Όπως τόνισε, το ζητούμενο για την Ουάσινγκτον είναι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ: ποιο πλοίο μπαίνει, ποιο βγαίνει και ποιος τελικά έχει τον πρώτο λόγο σε ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα του πλανήτη.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν οι αμερικανικοί Tomahawk, τους οποίους ο αντιστράτηγος χαρακτήρισε παλαιό αλλά ακόμη εξαιρετικά σημαντικό όπλο. Εξήγησε ότι πρόκειται για πύραυλο που δημιουργήθηκε τη δεκαετία του 1970, αρχικά ως φορέας πυρηνικού φορτίου, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκε με συμβατική κεφαλή. Παρότι είναι υποηχητικός, άρα δεν έχει την ταχύτητα νεότερων πυραυλικών συστημάτων, παραμένει δύσκολα ανασχέσιμος επειδή πετά χαμηλά, χρησιμοποιώντας το ανάγλυφο του εδάφους.
Ο Μπαλτζώης στάθηκε και στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, εξηγώντας ότι η ειρηνική χρήση εμπλουτισμένου ουρανίου αφορά ποσοστά περίπου 3,5% έως 5%. Όταν ο εμπλουτισμός ανεβαίνει πολύ υψηλότερα, ιδίως στο 60%, τίθεται εύλογα το ερώτημα γιατί μια χώρα επενδύει τέτοια ποσά σε εγκαταστάσεις βαθιά μέσα σε βουνά, αν πράγματι ενδιαφέρεται μόνο για παραγωγή ενέργειας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό είναι και το κεντρικό ζήτημα στην αντιπαράθεση ΗΠΑ – Ιράν: η απουσία πραγματικής δέσμευσης της Τεχεράνης για αποπυρηνικοποίηση. Υπενθύμισε μάλιστα ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ξεκίνησε επί Σάχη, ενώ στη συνέχεια ο Αγιατολάχ Χομεϊνί αρχικά το απέρριψε ως «δημιούργημα του διαβόλου», για να έρθει αργότερα ο Χαμενεΐ και να επενδύσει ξανά σε αυτό.
Ο αντιστράτηγος ε.α. συνέδεσε το ιρανικό πρόγραμμα και με τη μεγάλη περιφερειακή σύγκρουση της Μέσης Ανατολής. Όπως είπε, το Ιράν επιδιώκει γεωπολιτική κυριαρχία μέσω δικτύων πληρεξουσίων, όπως η Χαμάς, η Χεζμπολάχ και οι Χούθι, ενώ η αντιπαράθεση με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχει βαθύτερες θρησκευτικές, εθνοτικές και στρατηγικές ρίζες.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στη ρήξη τους με τη Σαουδική Αραβία, την οποία συνέδεσε με την Υεμένη. Όπως είπε, τα Εμιράτα επιχειρούν να απεμπλακούν από ορισμένα ενεργειακά και γεωπολιτικά πλαίσια, ενώ έχουν αναπτύξει στενούς δεσμούς με το Ισραήλ. Η Μέση Ανατολή, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, είναι περιοχή όπου «το απίθανο μπορεί αύριο να γίνει πιθανό και το πιθανό να γίνει απίθανο».
Σχετικά με την αμερικανική επιχείρηση για τα Στενά του Ορμούζ, ο Μπαλτζώης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς το αν οι ΗΠΑ διαθέτουν επαρκή μέσα για πλήρη έλεγχο. Σημείωσε ότι 15.000 στρατιώτες δεν αρκούν για θαλάσσιο έλεγχο, καθώς στη θάλασσα απαιτούνται πλοία, αεροσκάφη, ελικόπτερα και, αν χρειαστεί, πεζοναύτες. Επικαλέστηκε μάλιστα εκτιμήσεις ναυτικών που γνωρίζουν την περιοχή, σύμφωνα με τις οποίες για να ελεγχθούν αποτελεσματικά τα Στενά του Ορμούζ απαιτούνται περίπου 70 πολεμικά πλοία, ενώ οι Αμερικανοί διαθέτουν πολύ λιγότερα στην περιοχή.
Στο πιο αποκαλυπτικό σημείο της παρέμβασής του, ο κ. Μπαλτζώης αναφέρθηκε στην παρουσία του ναυάρχου Cooper και στην επίσκεψή του στο USS Tripoli, ένα πλοίο εφόδου που λειτουργεί σαν μικρό αεροπλανοφόρο και μεταφέρει περίπου 1.800 πεζοναύτες. Όπως είπε, η επιλογή αυτού του πλοίου δεν είναι τυχαία, καθώς οι πεζοναύτες και τα αποβατικά μέσα παραπέμπουν σε πιθανές επιχειρήσεις ελέγχου όχι μόνο από τη θάλασσα, αλλά και από την ξηρά.
Μεγάλο μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε στα drones, τα οποία ο Μπαλτζώης χαρακτήρισε game changer των σύγχρονων πολέμων. Όπως υπογράμμισε, σήμερα δεν νοείται στρατός να πάει σε επιχειρήσεις χωρίς χιλιάδες drones. Επισήμανε ότι το παράδειγμα της Ουκρανίας έχει αλλάξει τα δόγματα όλων των στρατών και ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν αντιληφθεί τη νέα πραγματικότητα.
Ο ίδιος αποκάλυψε, χωρίς να μπει σε λεπτομέρειες, ότι στην Ελλάδα «έχουν γνώση οι φύλακες», σημειώνοντας πως οι νέοι στρατιώτες εκπαιδεύονται πλέον και στα drones ανεξαρτήτως ειδικότητας. Πρόσθεσε ότι η Ελλάδα κατασκευάζει πολλά drones, ακόμη και με δυνατότητα παραγωγής «εν κινήσει», ενώ η «Ασπίδα του Αχιλλέα» περιλαμβάνει και θαλάσσια και υποβρύχια drones.
Ο Μπαλτζώης εμφανίστηκε ιδιαίτερα θετικός για το επίπεδο των σημερινών επιτελών των Ενόπλων Δυνάμεων, λέγοντας ότι οι νέοι αξιωματικοί στα επιτελεία είναι «καλύτεροι από εμάς» και προσαρμόζουν τα ελληνικά δόγματα στα νέα δεδομένα που αναδεικνύονται από τους πολέμους της εποχής.
Το συμπέρασμα της παρέμβασής του ήταν καθαρό: ο πόλεμος αλλάζει. Οι πύραυλοι, τα drones, οι ασύμμετρες απειλές, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου και οι επιχειρήσεις σε κρίσιμα περάσματα όπως το Ορμούζ διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον. Και σε αυτό το περιβάλλον, όποιος δεν προσαρμοστεί εγκαίρως, θα βρεθεί πίσω από τις εξελίξεις.