Του Κωνσταντίνου Καραγάτσου
Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της Γαλλικής εφημερίδας Le Monde, οι νόμιμοι υπήκοοι τρίτων χωρών θα πρέπει να περιμένουν δέκα χρόνια πριν αποκτήσουν τη δυνατότητα μόνιμης διαμονής. Οι εργαζόμενοι υψηλών απολαβών θ’ αποκομίσουν όφελος από μικρότερες περιόδους ενώ οι αιτούντες άσυλο που φθάνουν με «μικρές βάρκες», θα πρέπει να διαμένουν τουλάχιστον είκοσι χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο για να έχουν πιθανότητα ασύλου.
Εν μέσω εσωτερικής διαμάχης για το θέμα στο κυβερνών Εργατικό Κόμμα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση του Andy Burnham επιβεβαίωσε στις 02 Νοεμβρίου την αυστηροποίηση των διαδικασιών λήψης μόνιμης διαμονής στη χώρα.
Οι πιο πολλοί νόμιμοι υπήκοοι τρίτων χωρών θα πρέπει πλέον να μείνουν δέκα χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο (αντί πενταετίας ως τώρα), για να μπορούν να υποβάλλουν αίτηση για μόνιμη διαμονή, η οποία τους δίνει πρόσβαση σε κοινωνικά προνόμια και στεγαστική βοήθεια. Επίσης, θα πρέπει να έχουν λευκό ποινικό μητρώο, να ομιλούν την αγγλική σε ικανοποιητικό επίπεδο και να μην έχουν μεγάλες φορολογικές οφειλές.
Απαντώντας στην κριτική κυβερνητικών στελεχών αλλά και της αντιπολίτευσης ότι τα μέτρα αυτά δεν επαρκούν, η Υπουργός Εσωτερικών Shabana Mahmood τόνισε: «Ως τώρα το καθεστώς (μόνιμης διαμονής) δινόταν αυτόματα. Πλέον, πρέπει να κερδίζεται. Όσοι συμβάλλουν, θα εγκαθίστανται τάχιστα».
Η αναθεώρηση στοχεύει στη μείωση της νόμιμης μετανάστευσης, την αποθάρρυνση των παράνομων αφίξεων και του συνακόλουθου τεράστιου οικονομικού οφέλους των δικτύων παράνομης μεταφοράς.
Αντιπροσωπεύοντας τη σκληροπυρηνική πτέρυγα της κυβέρνησης στο μεταναστευτικό, η Υπουργός υποχώρησε από τις φιλοδοξίες της ένα χρόνο πριν, όταν είχε υποσχεθεί, με την κυβέρνηση του Keir Starmer, την εισαγωγή 15ετούς περιόδου διαμονής ενός υπηκόου τρίτης χώρας στο Ηνωμένο Βασίλειο, για να μπορεί να αιτηθεί μόνιμη διαμονή.
Μία έντονη αντίδραση στους κόλπους της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου, θεωρώντας την 15ετία ως μακρά περίοδο για ένταξη, οδήγησε τον Πρωθυπουργό σε αναθεώρηση του σχεδίου. Η περίοδος μειώθηκε και οι υπήκοοι τρίτων χωρών χωρίς προσόντα και με χαμηλά εισοδήματα θα πρέπει πλέον ν’ αποδείξουν ότι διαβιούν κι εργάζονται στη χώρα για δέκα χρόνια.
Η αναδρομική διάσταση του μέτρου έλαβε επίσης κριτική από την αριστερά κι εμπορικές ενώσεις. Η Βουλευτής των Εργατικών και αρμόδια του χαρτοφυλακίου του Υπουργείου Εσωτερικών, όταν οι Συντηρητικοί ήταν στην εξουσία, Diane Abbott, είπε: «Μπορείς να έρθεις νόμιμα, να εργασθείς νόμιμα, και τότε ν’ ανατραπούν τελείως τα δικαιώματά σου για διαμονή».
Οι εξαιρέσεις για τους εργαζόμενους του τομέα υγείας (των οποίων η παρουσία θεωρείται απαραίτητη, καθώς έπαιξαν καθοριστικό ρόλο κατά την πανδημία του κορονοϊού), επικροτήθηκαν ως συμβιβασμός από τους κυβερνητικούς Βουλευτές. Περίπου 300.000 εργαζόμενοι κι οι οικογένειές τους θα διατηρήσουν το δικαίωμα «επ’ αόριστον» εγκατάστασης στο Ηνωμένο Βασίλειο μετά από πέντε χρόνια.
Με την αποδοχή άνισης μεταχείρισης μεταξύ υπηκόων τρίτων χωρών, η κυβέρνηση μειώνει επίσης την περίοδο αναμονής εκείνων με υψηλές απολαβές (πάνω από 125.000 λίρες ετησίως), καθώς θα μπορούν ν’ αποκτήσουν καθεστώς νόμιμης διαμονής σε μόλις τρία χρόνια.
Αντιθέτως, οι αιτούντες άσυλο που φθάνουν με «μικρές βάρκες» (όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις παράνομες διελεύσεις στη Μάγχη) θ’ απαιτείται η διαμονή τους τουλάχιστον για είκοσι χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο, πριν τους χορηγηθεί καθεστώς μόνιμης διαμονής, αυξανόμενη σε τριάντα χρόνια, αν δεν εργάζονται. Συνολικά, περίπου 500.000 άτομα θα χρειαστεί να καθυστερήσουν τις αιτήσεις τους.
Με τους νέους περιορισμούς, η κυβέρνηση των Εργατικών στοχεύει στη μείωση του αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών στη χώρα, έχοντας ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση του Boris Johnson (2019-2022), η οποία σύμφωνα με τον Burnham «είχε χάσει τον έλεγχο της μετανάστευσης» μετά το Brexit, καθώς το άνοιγμα των συνόρων σε υπηκόους τρίτων χωρών είχε ως συνέπεια την άφιξη, στο Ηνωμένο Βασίλειο, 4,5 εκατ. ατόμων μεταξύ 2021 και 2024.
Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υπογράμμισε μία μείωση στο αριθμό της καθαρής μετανάστευσης (αριθμού ατόμων που μετανάστευσαν στο Ηνωμένο Βασίλειο σε σχέση με τον αριθμό ατόμων που μετανάστευσαν από το Ηνωμένο Βασίλειο στο εξωτερικό), από την ανάληψη της εξουσίας τον Ιούλιο 2024. Σύμφωνα με το Γραφείο Εθνικής Στατιστικής, ο αριθμός αυτός μειώθηκε στο μισό μεταξύ Δεκεμβρίου 2024 (331.000 άτομα) και Δεκεμβρίου 2025 (171.000 άτομα).
Σε σχέση με τον αριθμό των αιτούντων άσυλο που φθάνουν με «μικρές βάρκες», σημειώθηκε επίσης μείωση περίπου 50% (22.000 άτομα από 1 Ιανουαρίου, φέτος) σε σύγκριση με το 2025 (41.700 άτομα).
Αυτές οι νέες ανακοινώσεις μεταναστευτικής πολιτικής προέκυψαν καθώς ο Πρωθυπουργός, ο οποίος πανηγύρισε μία ιστορική επαναπροσέγγιση με την Ευρωπαική Ένωση δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit, ανέφερε μία πιθανή επιστροφή στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων μεταξύ Η.Β. και της Ευρωπαικής Ηπείρου. Ενώ προς το παρόν, αυτή η προοπτική δεν συνοδεύεται από συγκεκριμένες αλλαγές πολιτικής. Τα σχόλια του Burnham έγιναν αντικείμενο άμεσης κριτικής από τη δεξιά και την ακροδεξιά, οι οποίες αντιτέθηκαν στο ενδεχόμενο νέου ανοίγματος των συνόρων με την ΕΕ.
Modus operandi «μικρών βαρκών» που διασχίζουν τη Μάγχη
Οι βάρκες που μεταφέρουν παράνομα τους μετανάστες από τις γαλλικές ακτές στις ακτές του Η.Β. είναι στη μεγάλη πλειοψηφία τους φουσκωτές (inflatable dinghies), μήκους 9 ως 12 μέτρων, ενώ υπάρχουν και μεγαλύτερα (mega dinghies), ως 15 μέτρων.
Είναι συνήθως Κινεζικής προέλευσης, με εξωλέμβιες μηχανές.
Τα οργανωμένα δίκτυα παράνομης διακίνησης προμηθεύονται τα φουσκωτά σκάφη, μηχανές και σωσίβια από Κίνα και Τουρκία. Το αντίτιμο της μεταφοράς που χρεώνουν ανέρχεται από 1.500 ως 2.000 ευρώ το άτομο.
Τα φουσκωτά ξεκινούν κατά κανόνα με ήρεμο καιρό, από λιγότερο επιτηρούμενα σημεία (κανάλια και πιο μακρινές ακτές π.χ. του Βελγίου ή της Νορμανδίας στη Γαλλία) και κινούνται κατά μήκος της ακτής παραλαμβάνοντας μετανάστες που μπαίνουν στο νερό.
Οι Γάλλοι σταματούν σημαντικό αριθμό εκκινήσεων φουσκωτών λέμβων στις ακτές τους, αλλά γενικά δεν παρεμβαίνουν σε υπερφορτωμένα σκάφη στο νερό, λόγω κινδύνου. Μόλις φτάσουν σε ύδατα του Ηνωμένου Βασιλείου, οι επιβαίνοντες συνήθως ζητούν βοήθεια διάσωσης. Κύριο σημείο αποβίβασής τους (συνοδευόμενα από σκάφη των αρχών του Η.Β.), είναι η ακτή του Kent, γύρω από το Dover.
Στην πλειοψηφία τους είναι ενήλικοι άνδρες και αιτούνται άσυλο κατά την αποβίβαση. Κυριότερες εθνικότητες: Ερυθραία, Σουδάν, Σομαλία.
Τους επόμενους μήνες θα φανεί αν θ’ αποδώσει καρπούς η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής στο Ηνωμένο Βασίλειο, με τη μείωση ή όχι, αφίξεων υπηκόων τρίτων χωρών, ιδιαίτερα Αφρικανών.